ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰਾਮਾਯਣਮ੍

ਤੇਨ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਹਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣਮਾਹਵੇ । ਰਾਮਃ ਸੀਤਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਰਾਂ ਵ੍ਰੀਡਾਮੁਪਾਗਮਤ੍ ॥੧-੧-

ਉਸ ਪੁਲ ਰਾਹੀਂ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਗਹਿਰੀ ਲਾਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।

ਤਾਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪਰੁषਂ ਜਨਸਂਸਦਿ । ਅਮृष੍ਯਮਾਣਾ ਸਾ ਸੀਤਾ ਵਿਵੇਸ਼ ਜ੍ਵਲਨਂ ਸਤੀ ॥੧-੧-

ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾ ਬੋਲਿਆ, ਤੇ ਸੀਤਾ, ਇਹ ਨਾ ਸਹਿ ਸਕੀ, ਸੱਚੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।

ਤਤੋऽਗ੍ਨਿਵਚਨਾਤ੍ ਸੀਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਕਲ੍ਮषਾਮ੍ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਮਹਤਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ॥੧-੧-

ਫਿਰ ਅੱਗ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।

ਸਦੇਵਰ੍षਿਗਣਂ ਤੁष੍ਟਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ੧-੧-

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।

ਅਭ੍ਯषਿਚ੍ਯ ਚ ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਿਭੀषਣਮ੍ । ਕृਤਕृਤ੍ਯਸ੍ਤਦਾ ਰਾਮੋ ਵਿਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਮੁਮੋਦ ਹ ॥੧-੧-

ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਦੇਵਤਾਭ੍ਯੋ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚ ਵਾਨਰਾਨ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਮਃ ਪੁष੍ਪਕੇਣ ਸੁਹृਦ੍ਵृਤਃ ॥੧-੧-

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਵਿੱਚ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।

ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਤ੍ਵਾ ਰਾਮਃ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ । ਭਰਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਿਕੇ ਰਾਮੋ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍ ॥੧-੧-

ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੱਚੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਭਰਤ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ।

ਪੁਨਰਾਖ੍ਯਾਯਿਕਾਂ ਜਲ੍ਪਨ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਹਿਤਸ੍ਤਦਾ । ਪੁष੍ਪਕਂ ਤਤ੍ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮਂ ਯਯੌ ਤਦਾ ॥੧-੧-

ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਗਿਆ।

ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮੇ ਜਟਾਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹਿਤੋऽਨਘਃ । ਰਾਮਃ ਸੀਤਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪੁਨਰਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ॥੧-੧-

ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜਟਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।

ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮੁਦਿਤੋ ਲੋਕਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਪੁष੍ਟਃ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਨਿਰਾਮਯੋ ਹ੍ਯਰੋਗਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਭਯਵਰ੍ਜਿਤਃ ॥੧-੧-

ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸਨ, ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ, ਧਰਮ ਵਾਲੇ, ਰੋਗ-ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਤੇ ਭੁੱਖ-ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ।

ਨ ਪੁਤ੍ਰਮਰਣਂ ਕੇਚਿਤ੍ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਾਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਵਿਧਵਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਃ ॥੧-੧-

ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ, ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਨਿਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।

ਨ ਚਾਗ੍ਨਿਜਂ ਭਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨਾਪ੍ਸੁ ਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਜਨ੍ਤਵਃ । ਨ ਵਾਤਜਂ ਭਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਨਾਪਿ ਜ੍ਵਰਕृਤਂ ਤਥਾ ॥੧-੧-

ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੀਵ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣਗੇ ਨਹੀਂ, ਹਵਾ ਤੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੁਖਾਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਨ ਚਾਪਿ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਭਯਂ ਤਤ੍ਰ ਨ ਤਸ੍ਕਰਭਯਂ ਤਥਾ । ਨਗਰਾਣਿ ਚ ਰਾष੍ਟ੍ਰਾਣਿ ਧਨਧਾਨ੍ਯਯੁਤਾਨਿ ਚ ॥੧-੧-

ਉੱਥੇ ਭੁੱਖ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਹੀ ਚੋਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।

ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯਥਾ ਕृਤਯੁਗੇ ਤਥਾ । ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸ਼ਤੈਰਿष੍ਟ੍ਵਾ ਤਥਾ ਬਹੁਸੁਵਰ੍ਣਕੈਃ ॥੧-੧-

ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੈਂਕੜੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ।

ਗਵਾਂ ਕੋਟ੍ਯਯੁਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭ੍ਯੋ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਅਸਂਖ੍ਯੇਯਂ ਧਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥੧-੧-

ਉਸ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿਤੀਆਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਣਗਿਣਤ ਧਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ।

ਰਾਜਵਂਸ਼ਾਨ੍ ਸ਼ਤਗੁਣਾਨ੍ ਸ੍ਥਾਪਯਿष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ । ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਚ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵੇ ਧਰ੍ਮੇ ਨਿਯੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ॥੧-੧-

ਰਾਘਵ ਰਾਜ ਘਰਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਕੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦੇਵੇਗਾ।

ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦਸ਼ਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਰਾਮੋ ਰਾਜ੍ਯਮੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਤਿ ॥੧-੧-

ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਦਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਾਪਘ੍ਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵੇਦੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਮਿਤਮ੍ । ਯਃ ਪਠੇਦ੍ ਰਾਮਚਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥੧-੧-

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਕਥਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ—ਜੋ ਕੋਈ ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਨਮਾਯੁष੍ਯਂ ਪਠਨ੍ ਰਾਮਾਯਣਂ ਨਰਃ । ਸਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਃ ਸਗਣਃ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮਹੀਯਤੇ ॥੧-੧-

ਇਹ ਆਯੁ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਿਆਂ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪਠਨ੍ ਦ੍ਵਿਜੋ ਵਾਗृषਭਤ੍ਵਮੀਯਾਤ੍ । ਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਭੂਮਿਪਤਿਤ੍ਵਮੀਯਾਤ੍ ॥ ਵਣਿਕ੍ ਜਨਃ ਪਣ੍ਯਫਲਤ੍ਵਮੀਯਾਤ੍ । ਜਨਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰੋऽਪਿ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਮੀਯਾਤ੍ ॥੧-੧-

ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਪਾਰੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

thumb|ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-

ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।

ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਹਸ਼ਿष੍ਯੋ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ॥੧-੨-

ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।

ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਵਲੋਕਂ ਮੁਨਿਸ੍ਤਦਾ । ਜਗਾਮ ਤਮਸਾਤੀਰਂ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਵਿਦੂਰਤਃ ॥੧-੨-

ਜਦ ਉਹ ਮੁਨੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਦੇਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਤਮਸਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਗਿਆ।

ਸ ਤੁ ਤੀਰਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਮਸਾਯਾ ਮੁਨਿਸ੍ਤਦਾ । ਸ਼ਿष੍ਯਮਾਹ ਸ੍ਥਿਤਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਮਕਰ੍ਦਮਮ੍ ॥੧-੨-

ਉਹ ਸਮੇਂ, ਮੁਨੀ ਤਮਸਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਤੀਰ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਸਾਫ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਅਕਰ੍ਦਮਮਿਦਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਰਮਣੀਯਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਮ੍ਬੁ ਸਨ੍ਮਨੁष੍ਯਮਨੋ ਯਥਾ ॥੧-੨-

ਭਰਦਵਾਜ, ਵੇਖ ਇਹ ਤੀਰ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਸੁੱਥਰਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਨ੍ਯਸ੍ਯਤਾਂ ਕਲਸ਼ਸ੍ਤਾਤ ਦੀਯਤਾਂ ਵਲ੍ਕਲਂ ਮਮ । ਇਦਮੇਵਾਵਗਾਹਿष੍ਯੇ ਤਮਸਾਤੀਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੧-੨-

ਪੁੱਤਰ, ਘੜਾ ਰੱਖ ਦੇ, ਮੇਰਾ ਛਿਲਕਾ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਦੇ ਦੇ। ਮੈਂ ਇਥੇ, ਤਮਸਾ ਦੇ ਇਸ ਵਧੀਆ ਤੀਰ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਪ੍ਰਾਯਚ੍ਛਤ ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਲ੍ਕਲਂ ਨਿਯਤੋ ਗੁਰੋਃ ॥੧-੨-

ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਛਿਲਕਾ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਸ ਸ਼ਿष੍ਯਹਸ੍ਤਾਦਾਦਾਯ ਵਲ੍ਕਲਂ ਨਿਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਵਿਚਚਾਰ ਹ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਪੁਲਂ ਵਨਮ੍ ॥੧-੨-

ਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛਿਲਕਾ ਵਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਲੈ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਤਸ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਤੁ ਮਿਥੁਨਂ ਚਰਨ੍ਤਮਨਪਾਯਿਨਮ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਯੋਸ਼੍ਚਾਰੁਨਿਃਸ੍ਵਨਮ੍ ॥੧-੨-

ਉਸ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।