ਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ਭਗਵਾਞ੍ਸ਼ਰਦੀਵ ਦਿਵਾਕਰਃ । ਗੁਰੁਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਿਯੁਜ੍ਯ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜੇ । ਊषੁਸ੍ਤਾਂ ਰਜਨੀਂ ਤਤ੍ਰ ਸਰਯ੍ਵਾਂ ਸੁਸੁਖਂ ਤ੍ਰਯਃ ॥੧-੨੨-
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਮਵਾਨ ਸੂਰਜ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਿਆ; ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਤਿੰਨੋਂ ਨੇ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਉਹ ਰਾਤ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।
ਦਸ਼ਰਥਨृਪਸੂਨੁਸਤ੍ਤਮਾਭ੍ਯਾਂ :::ਤृਣਸ਼ਯਨੇऽਨੁਚਿਤੇ ਤਦੋषਿਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ । ਕੁਸ਼ਿਕਸੁਤਵਚੋऽਨੁਲਾਲਿਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ :::ਸੁਖਮਿਵ ਸਾ ਵਿਬਭੌ ਵਿਭਾਵਰੀ ਚ ॥੧-੨੨-
ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ, ਘਾਹ ਦੀ ਅਣਢੁੱਕੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਤ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
thumb|ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸੁਣੋ, ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੇਈਵਾਂ ਸਰਗ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਤਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਅਭ੍ਯਭਾषਤ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਸ਼ਯਾਨਂ ਪਰ੍ਣਸਂਸ੍ਤਰੇ ॥੧-੨੩-
ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਲੈਟਿਆ ਸੀ, ਆਖਿਆ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾ ਰਾਮ ਪੂਰ੍ਵਾ ਸਂਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦੈਵਮਾਹ੍ਨਿਕਮ੍ ॥੧-੨੩-
ਹੇ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮਾ, ਚੰਗੀ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੇ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜ ਆ ਰਹੀ ਹੈ; ਉਠੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਰ੍षੇਃ ਪਰਮੋਦਾਰਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮੌ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕृਤੋਦਕੌ ਵੀਰੌ ਜੇਪਤੁਃ ਪਰਮਂ ਜਪਮ੍ ॥੧-੨੩-
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਦਾਰ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋ ਵਿਰਲੇ ਯੋਧੇ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਜਪ ਕੀਤਾ।
ਕृਤਾਹ੍ਨਿਕੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਤਪੋਧਨਮ੍ । ਅਭਿਵਾਦ੍ਯਾਤਿਸਂਹृष੍ਟੌ ਗਮਨਾਯਾਭਿਤਸ੍ਥਤੁਃ ॥੧-੨੩-
ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੌ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਂ ਨਦੀਮ੍ । ਦਦृਸ਼ਾਤੇ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰਯ੍ਵਾਃ ਸਂਗਮੇ ਸ਼ੁਭੇ ॥੧-੨੩-
ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਚੱਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਸਰਯੂ ਦੇ ਸੁਭ ਅੰਮਨ 'ਤੇ ਵੇਖੀ।
ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਪੁਣ੍ਯਮृषੀਣਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਪ੍ਯਤਾਂ ਪਰਮਂ ਤਪਃ ॥੧-੨੩-
ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉੱਚਤ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੌ ਰਾਘਵੌ ਪੁਣ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਊਚਤੁਸ੍ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮਿਦਂ ਵਚਃ ॥੧-੨੩-
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਕਸ੍ਯਾਯਮਾਸ਼੍ਰਮਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਕੋ ਨ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਵਸਤੇ ਪੁਮਾਨ੍ । ਭਗਵਞ੍ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਵਃ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਨੌ ॥੧-੨੩-
ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ? ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਯੋਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ । ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛ੍ਰੂਯਤਾਂ ਰਾਮ ਯਸ੍ਯਾਯਂ ਪੂਰ੍ਵ ਆਸ਼੍ਰਮਃ ॥੧-੨੩-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਣੋ ਰਾਮਾ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਸ ਦਾ ਸੀ।'
ਕਨ੍ਦਰ੍ਪੋ ਮੂਰ੍ਤਿਮਾਨਾਸੀਤ੍ਕਾਮ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਬੁਧੈਃ । ਤਪਸ੍ਯਨ੍ਤਮਿਹ ਸ੍ਥਾਣੁਂ ਨਿਯਮੇਨ ਸਮਾਹਿਤਮ੍ ॥੧-੨੩-
ਪਿਆਰ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ 'ਕਾਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਕृਤੋਦ੍ਵਾਹਂ ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸਮਰੁਦ੍ਗਣਮ੍ । ਧਰ੍षਯਾਮਾਸ ਦੁਰ੍ਮੇਧਾ ਹੁਂਕृਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ॥੧-੨੩-
ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਨਵੀਂ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਬੈਠਾ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਟ ਦਿੱਤੀ।
ਅਵਧ੍ਯਾਤਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਵ੍ਯਸ਼ੀਰ੍ਯਨ੍ਤ ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ ਸ੍ਵਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ ॥੧-੨੩-
ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ।
ਤਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਂ ਹਤਂ ਤਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਅਸ਼ਰੀਰਃ ਕृਤਃ ਕਾਮਃ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਹ ॥੧-੨੩-
ਉਥੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਾਮ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਨਙ੍ਗ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਸ੍ਤਦਾ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਰਾਘਵ । ਸ ਚਾਙ੍ਗਵਿषਯਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਯਤ੍ਰਾਙ੍ਗਂ ਸ ਮੁਮੋਚ ਹ ॥੧-੨੩-
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਰਾਘਵ, ਉਹ 'ਅਨੰਗ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਹ ਥਾਂ 'ਅੰਗ ਵਿਸ਼ੇ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਯਮਾਸ਼੍ਰਮਃ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯੇਮੇ ਮੁਨਯਃ ਪੁਰਾ । ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਪਰਾ ਵੀਰ ਤੇषਾਂ ਪਾਪਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥੧-੨੩-
ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਹਨ, ਹੇ ਵੀਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ।
ਇਹਾਦ੍ਯ ਰਜਨੀਂ ਰਾਮ ਵਸੇਮ ਸ਼ੁਭਦਰ੍ਸ਼ਨ । ਪੁਣ੍ਯਯੋਃ ਸਰਿਤੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼੍ਵਸ੍ਤਰਿष੍ਯਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ॥੧-੨੩-
ਅੱਜ ਰਾਤ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ, ਦੋ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਧੀਆ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ, ਰਹੀਏ; ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਵਾਂਗੇ।
ਅਭਿਗਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ੁਚਯਃ ਪੁਣ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਇਹ ਵਾਸਃ ਪਰੋऽਸ੍ਮਾਕਂ ਸੁਖਂ ਵਸ੍ਤ੍ਯਾਮਹੇ ਨਿਸ਼ਾਮ੍ ॥੧-੨੩-
ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਈਏ; ਇੱਥੇ ਸਾਡਾ ਟਿਕਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾਂਗੇ।
ਸ੍ਨਾਤਾਸ਼੍ਚ ਕृਤਜਪ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਹੁਤਹਵ੍ਯਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਤੇषਾਂ ਸਂਵਦਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਤਪੋਦੀਰ੍ਘੇਣ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ॥੧-੨੩-
ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਜਪ ਕਰ ਕੇ, ਤੇ ਹਵਨ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਪਸਿਆ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਾ ਮੁਨਯੋ ਹਰ੍षਮਾਗਮਨ੍ । ਅਰ੍ਘ੍ਯਂ ਪਾਦ੍ਯਂ ਤਥਾऽऽਤਿਥ੍ਯਂ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜੇ ॥੧-੨੩-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਯੋਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਤਿਥਿਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਸਤ੍ਕਾਰਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਥਾਭਿਰਭਿਰਞ੍ਜਯਨ੍ ॥੧-੨੩-
ਫਿਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਦੀ ਰੀਤ ਅਦਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਯਥਾਰ੍ਹਮਜਪਨ੍ ਸਂਧ੍ਯਾਮृषਯਸ੍ਤੇ ਸਮਾਹਿਤਾਃ । ਤਤ੍ਰ ਵਾਸਿਭਿਰਾਨੀਤਾ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸੁਵ੍ਰਤੈਃ ਸਹ ॥੧-੨੩-
ਫਿਰ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਸੀ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨੇਕ ਵਚਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ।
ਨ੍ਯਵਸਨ੍ ਸੁਸੁਖਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਮਾਸ਼੍ਰਮਪਦੇ ਤਥਾ । ਕਥਾਭਿਰਭਿਰਾਮਭਿਰਭਿਰਮੌ ਨृਪਾਤ੍ਮਜੌ । ਰਮਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ॥੧-੨੩-
ਕਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਸਿਆ; ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਕਉਸ਼ਿਕ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੁਹਣੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ।
thumb|ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਇਹ ਚੌਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ। ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਕृਤਾਹ੍ਨਿਕਮਰਿਨ੍ਦਮੌ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਨਦ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰਮੁਪਾਗਤੌ ॥੧-੨੪-
ਫਿਰ, ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਦਿਨ ਸਾਫ ਸੀ, ਦੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਸਵੇਰ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤੇ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮੁਨਯਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ । ਉਪਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਭਾਂ ਨਾਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥੧-੨੪-
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਪੱਕੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸੁਹਣੀ ਨੌਕ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਆਰੋਹਤੁ ਭਵਾਨ੍ ਨਾਵਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਪੁਰਸ੍ਕृਤਃ । ਅਰਿष੍ਟਂ ਗਚ੍ਛ ਪਨ੍ਥਾਨਂ ਮਾ ਭੂਤ੍ ਕਾਲਸ੍ਯ ਪਰ੍ਯਯਃ ॥੧-੨੪-
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਨੌਕ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹੋ; ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਓ, ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਾ ਆਵੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾਨृषੀਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਚ । ਤਤਾਰ ਸਹਿਤਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਰਿਤਂ ਸਾਗਰਙ੍ਗਮਾਮ੍ ॥੧-੨੪-
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।