ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਬਾਲਸ੍ਵਭਾਵਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ। ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਤਨ੍ਨ ਜਾਨੀषੇ ਕਥਂ ਰਾਜਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਤੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਬਚਪਨ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਅਕਲ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈਂ; ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ — ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇਗਾ?
ਯੇषਾਂ ਚਾਰਾਸ਼੍ਚ ਕੋਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨਯਸ਼੍ਚ ਜਯਤਾਂ ਵਰ। ਅਸ੍ਵਾਧੀਨਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਸ੍ਤੇ ਜਨੈਃ ਸਮਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਜਾਸੂਸ, ਖਜਾਨਾ ਤੇ ਨੀਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੇ ਹੀ ਹਨ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੂਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨਰ੍ਥਾਨ੍ ਨਰਾਧਿਪਾਃ। ਚਾਰੇਣ ਤਸ੍ਮਾਦੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਰਾਜਾਨੋ ਦੀਰ੍ਘਚਕ੍ਸ਼ੁषਃ
ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਚਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ-ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਯੁਕ੍ਤਚਾਰਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਃ ਸਚਿਵੈਰ੍ਯੁਤਃ। ਸ੍ਵਜਨਂ ਚ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਨਿਹਤਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਐਸਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਚਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਆਮ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਤੇ ਜਨਸਥਾਨ ਮਾਰੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਭੀਮਕਰ੍ਮਣਾਮ੍। ਹਤਾਨ੍ਯੇਕੇਨ ਰਾਮੇਣ ਖਰਸ਼੍ਚ ਸਹਦੂषਣਃ
ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਖਰ ਤੇ ਦੂषण ਸਮੇਤ।
ऋषੀਣਾਮਭਯਂ ਦਤ੍ਤਂ ਕृਤਕ੍ਸ਼ੇਮਾਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡਕਾਃ। ਧਰ੍षਿਤਂ ਚ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਾਰਿਣਾ
ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੱਤੀ, ਦੰਡਕ ਵਨ ਹੁਣ ਸੁੱਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਨਸਥਾਨ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਕਦੇ ਥੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਲੁਬ੍ਧਃ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਰਾਧੀਨਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ। ਵਿषਯੇ ਸ੍ਵੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਯਦ੍ ਭਯਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ
ਪਰ ਤੂੰ, ਰਾਖਸ਼, ਲਾਲਚੀ, ਲਾਪਰਵਾਹ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈਂ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਖਤਰਾ ਤੈਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ।
ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮਲ੍ਪਪ੍ਰਦਾਤਾਰਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਗਰ੍ਵਿਤਂ ਸ਼ਠਮ੍। ਵ੍ਯਸਨੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਨਾਭਿਧਾਵਨ੍ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਤਿੱਖਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਲਾਪਰਵਾਹ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਚਲਾਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦੌੜਦਾ।
ਅਤਿਮਾਨਿਨਮਗ੍ਰਾਹ੍ਯਮਾਤ੍ਮਸਮ੍ਭਾਵਿਤਂ ਨਰਮ੍। ਕ੍ਰੋਧਨਂ ਵ੍ਯਸਨੇ ਹਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਜਨੋऽਪਿ ਨਰਾਧਿਪਮ੍
ਜੋ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਮਾਣੀ, ਅਪਹੁੰਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲੋਕ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਨਾਨੁਤਿष੍ਠਤਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਭਯੇषੁ ਨ ਬਿਭੇਤਿ ਚ। ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਰਾਜ੍ਯਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤੋ ਦੀਨਸ੍ਤृਣੈਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਭਵੇਦਿਹ
ਜੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਵੇਲੇ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਖੋ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਘਾਸ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੁष੍ਕਕਾष੍ਠੈਰ੍ਭਵੇਤ੍ ਕਾਰ੍ਯਂ ਲੋष੍ਠੈਰਪਿ ਚ ਪਾਂਸੁਭਿਃ। ਨ ਤੁ ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਵਸੁਧਾਧਿਪੈਃ
ਸੁੱਕੀ ਲੱਕੜ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਡੱਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਰਾਜੇ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਉਪਭੁਕ੍ਤਂ ਯਥਾ ਵਾਸਃ ਸ੍ਰਜੋ ਵਾ ਮृਦਿਤਾ ਯਥਾ। ਏਵਂ ਰਾਜ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਃ ਸਮਰ੍ਥੋऽਪਿ ਨਿਰਰ੍ਥਕਃ
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਕੱਪੜਾ ਜਾਂ ਕੁਚਲਿਆ ਹੋਇਆ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ ਫੇਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਾਹੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਕੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਯੋ ਰਾਜਾ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ। ਕृਤਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਸ ਰਾਜਾ ਤਿष੍ਠਤੇ ਚਿਰਮ੍
ਪਰ ਜੋ ਰਾਜਾ ਸਾਵਧਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਉਪਕਾਰ ਪਛਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨੇਕ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਨਯਨਾਭ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤੋ ਵਾ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਨਯਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ। ਵ੍ਯਕ੍ਤਕ੍ਰੋਧਪ੍ਰਸਾਦਸ਼੍ਚ ਸ ਰਾਜਾ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਜਨੈਃ
ਜੋ ਰਾਜਾ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਨੀਤੀ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਮਿਹਰ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਰਾਵਣ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਗੁਣੈਰੇਤੈਰ੍ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ। ਯਸ੍ਯ ਤੇऽਵਿਦਿਤਸ਼੍ਚਾਰੈ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਵਧਃ
ਪਰ ਤੂੰ, ਰਾਵਣ, ਮਾੜੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਇਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਚਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਨਾਸ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਪਰਾਵਮਨ੍ਤਾ ਵਿषਯੇषੁ ਸਙ੍ਗਵਾਨ੍ ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲਪ੍ਰਵਿਭਾਗਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍। ਅਯੁਕ੍ਤਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਗੁਣਦੋषਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ਵਿਪਨ੍ਨਰਾਜ੍ਯੋ ਨ ਚਿਰਾਦ੍ ਵਿਪਤ੍ਸ੍ਯਸੇ
ਤੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਵਿਅਸਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ। ਤੇਰਾ ਨਾਸ਼ ਹੋਇਆ ਰਾਜ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੁਕ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ੍ਵਦੋषਾਨ੍ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਂਸ੍ਤਥਾ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਣਦਾਚਰੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਧਨੇਨ ਦਰ੍ਪੇਣ ਬਲੇਨ ਚਾਨ੍ਵਿਤੋ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਚਿਰਂ ਸ ਰਾਵਣਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਰਾਵਣ, ਜੋ ਧਨ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
thumb|ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਹੁਣ ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਂਤੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੀਂ ਪਰੁषਂ ਵਚਃ। ਅਮਾਤ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਪਰਿਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਰਾਵਣਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸ਼ੂਰਪਣਖਾ ਨੂੰ ਕਰਕਸ਼ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੀ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਕਸ਼੍ਚ ਰਾਮਃ ਕਥਂਵੀਰ੍ਯਃ ਕਿਂਰੂਪਃ ਕਿਂਪਰਾਕ੍ਰਮਃ। ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚ ਸੁਦੁਸ੍ਤਰਮ੍
ਇਹ ਰਾਮ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿੰਨੀ ਹੈ? ਉਹ ਦਿਸਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਰਤੂਤ ਕੀ ਹੈ? ਤੇ ਉਹ ਕਿਨ੍ਹ੍ਹੇ ਕਾਰਨ ਦੰਡਕ ਅਜਿਹਾ ਔਖਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ?
ਆਯੁਧਂ ਕਿਂ ਚ ਰਾਮਸ੍ਯ ਯੇਨ ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਹਤਾਃ। ਖਰਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਦੂषਣਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾਸ੍ਤਥਾ
ਰਾਮ ਕੋਲ ਕਿਹੜਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਗਏ? ਖਰਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ—all ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਨੋਜ੍ਞਾਙ੍ਗਿ ਕੇਨ ਤ੍ਵਂ ਚ ਵਿਰੂਪਿਤਾ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾ
ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਸੋਹਣੀ ਅੰਗ ਵਾਲੀ, ਕਿਸ ਨੇ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਵਿਗਾੜਿਆ? ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ।
ਤਤੋ ਰਾਮਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ। ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਰ੍ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚੀਰਕृष੍ਣਾਜਿਨਾਮ੍ਬਰਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਮ ਦਾ ਸਹੀ ਵਰਨਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀ—ਲੰਮੇ ਬਾਂਹਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਲਕੜੀ ਦੇ ਚੀਰ ਤੇ ਕਾਲੇ ਮਿਰਗ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ।
ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਸਮਰੂਪਸ਼੍ਚ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ। ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪਨਿਭਂ ਚਾਪਂ ਵਿਕृष੍ਯ ਕਨਕਾਙ੍ਗਦਮ੍
ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੰਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੋਹਣਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।
ਦੀਪ੍ਤਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪਤਿ ਨਾਰਾਚਾਨ੍ ਸਰ੍ਪਾਨਿਵ ਮਹਾਵਿषਾਨ੍। ਨਾਦਦਾਨਂ ਸ਼ਰਾਨ੍ ਘੋਰਾਨ੍ ਵਿਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਂ ਮਹਾਬਲਮ੍
ਉਹ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰ ਛੱਡਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਸੱਪ, ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਡਰਾਉਣੇ ਤੀਰ ਲਗਾਤਾਰ ਮਾਰਦਾ।
ਨ ਕਾਰ੍ਮੁਕਂ ਵਿਕਰ੍षਨ੍ਤਂ ਰਾਮਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਂਯੁਗੇ। ਹਨ੍ਯਮਾਨਂ ਤੁ ਤਤ੍ਸੈਨ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਰਵृष੍ਟਿਭਿਃ
ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਵੇਖਦੀ ਹਾਂ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣੇਵੋਤ੍ਤਮਂ ਸਸ੍ਯਮਾਹਤਂ ਤ੍ਵਸ਼੍ਮਵृष੍ਟਿਭਿਃ। ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਭੀਮਵੀਰ੍ਯਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਸਲਾਂ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਰਾਮ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ।
ਨਿਹਤਾਨਿ ਸ਼ਰੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਸ੍ਤੇਨੈਕੇਨ ਪਦਾਤਿਨਾ। ਅਰ੍ਧਾਧਿਕਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਖਰਸ਼੍ਚ ਸਹਦੂषਣਃ
ਉਸ ਇਕ ਪੈਦਲ ਆਦਮੀ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਅੱਧੇ ਮੁਹੂਰਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਖਰਾ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਸਮੇਤ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ऋषੀਣਾਮਭਯਂ ਦਤ੍ਤਂ ਕृਤਕ੍ਸ਼ੇਮਾਸ਼੍ਚ ਦਣ੍ਡਕਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਹੁਣ ਦੰਡਕਾ ਜੰਗਲ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੈ।
ਏਕਾ ਕਥਂਚਿਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾਹਂ ਪਰਿਭੂਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ। ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧਂ ਸ਼ਙ੍ਕਮਾਨੇਨ ਰਾਮੇਣ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਾ
ਮੈਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਚ ਗਈ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਨਾਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ।