ਤਥਾ ਵਸਿष੍ਠੇ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਦਨੋ ਰਾਮਮਾਜੁਹਾਵ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ॥੧-੨੨-
ਜਦ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਖੁਦ, ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਬੁਲਾਇਆ।
ਕृਤਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਦਸ਼ਰਥੇਨ ਚ । ਪੁਰੋਧਸਾ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਮਙ੍ਗਲੈਰਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮ੍ ॥੧-੨੨-
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰਸਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਸ੍ਤਦਾ । ਦਦੌ ਕੁਸ਼ਿਕਪੁਤ੍ਰਾਯ ਸੁਪ੍ਰੀਤੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥੧-੨੨-
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਦਿਲੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ਵਾਯੁਃ ਸੁਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਨੀਰਜਸ੍ਕੋ ਵਵੌ ਤਦਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਗਤਂ ਰਾਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਮ੍ ॥੧-੨੨-
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਰਾਜੀਵ-ਨੈਣ ਰਾਮ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ, ਹੌਲੀ ਤੇ ਧੂੜ ਰਹਿਤ ਹਵਾ ਵਹੀ।
ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਰ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸੀਦ੍ ਦੇਵਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਸ੍ਵਨੈਃ । ਸ਼ਙ੍ਖਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਰ੍ਘੋषਃ ਪ੍ਰਯਾਤੇ ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ ॥੧-੨੨-
ਵੱਡੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡੰਬੂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ; ਜਦ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਡੰਬੂ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਯਯਾਵਗ੍ਰੇ ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਕਾਕਪਕ੍ਸ਼ਧਰੋ ਧਨ੍ਵੀ ਤਂ ਚ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਨ੍ਵਗਾਤ੍ ॥੧-੨੨-
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ, ਜੰਗੀ ਸਿਰੋਪਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਚੱਲਿਆ।
ਕਲਾਪਿਨੌ ਧਨੁष੍ਪਾਣੀ ਸ਼ੋਭਯਾਨੌ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ੍षਾਵਿਵ ਪਨ੍ਨਗੌ ॥੧-੨੨-
ਦੋਵੇਂ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਨੁਜਗ੍ਮਤੁਰਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰੌ ਪਿਤਾਮਹਮਿਵਾਸ਼੍ਵਿਨੌ । ਅਨੁਯਾਤੌ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਦੀਪ੍ਤੌ ਸ਼ੋਭਯੇਤਾਵਨਿਨ੍ਦਿਤੌ ॥੧-੨੨-
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਭਾਵਾਨ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।
ਤਦਾ ਕੁਸ਼ਿਕਪੁਤ੍ਰਂ ਤੁ ਧਨੁष੍ਪਾਣੀ ਸ੍ਵਲਂਕृਤੌ । ਬਦ੍ਧਗੋਧਾਙ੍ਗੁਲਿਤ੍ਰਾਣੌ ਖਡ੍ਗਵਨ੍ਤੌ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੀ ॥੧-੨੨-
ਫਿਰ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਨੁਸ਼-ਕਮਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਸੋਭਾਵਾਨ, ਗੋਧਾ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
ਕੁਮਾਰੌ ਚਾਰੁਵਪੁषੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ । ਅਨੁਯਾਤੌ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਦੀਪ੍ਤੌ ਸ਼ੋਭਯੇਤਾਵਨਿਨ੍ਦਿਤੌ ॥੧-੨੨-
ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ।
ਸ੍ਥਾਣੁਂ ਦੇਵਮਿਵਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਕੁਮਾਰਾਵਿਵ ਪਾਵਕੀ । ਅਧ੍ਯਰ੍ਧਯੋਜਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਰਯ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤਟੇ ॥੧-੨੨-
ਉਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਅਚਿੰਤਯ ਸਥਾਣੂ ਦੇਵ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲੇ; ਅੱਧਾ ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਸਰਯੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਰਾਮੇਤਿ ਮਧੁਰਾਂ ਵਾਣੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ । ਗृਹਾਣ ਵਤ੍ਸ ਸਲਿਲਂ ਮਾ ਭੂਤ੍ਕਾਲਸ੍ਯ ਪਰ੍ਯਯਃ ॥੧-੨੨-
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: 'ਪੁੱਤਰ, ਪਾਣੀ ਲੈ ਲਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ।'
ਮਨ੍ਤ੍ਰਗ੍ਰਾਮਂ ਗृਹਾਣ ਤ੍ਵਂ ਬਲਾਮਤਿਬਲਾਂ ਤਥਾ । ਨ ਸ਼੍ਰਮੋ ਨ ਜ੍ਵਰੋ ਵਾ ਤੇ ਨ ਰੂਪਸ੍ਯ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ ॥੧-੨੨-
'ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਲੈ ਲਓ — ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਥਕਾਵਟ, ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।'
ਨ ਚ ਸੁਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਧਰ੍षਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨੈਰ੍ऋਤਾਃ । ਨ ਬਾਹ੍ਵੋਃ ਸਦृਸ਼ੋ ਵੀਰ੍ਯੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ ॥੧-੨੨-
'ਸੁੱਤੇ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਨੈਰਤ ਦੂਤ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੇਰੇ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।'
ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਾ ਰਾਮ ਨ ਭਵੇਤ੍ਸਦृਸ਼ਸ੍ਤਵ । ਬਲਾਮਤਿਬਲਾਂ ਚੈਵ ਪਠਤਸ੍ਤਾਤ ਰਾਘਵ ॥੧-੨੨-
'ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਜਦ ਤੂੰ ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ ਪੜ੍ਹੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।'
ਨ ਸੌਭਾਗ੍ਯੇ ਨ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯੇ ਨ ਜ੍ਞਾਨੇ ਬੁਦ੍ਧਿਨਿਸ਼੍ਚਯੇ । ਨੋਤ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਤਿਵਕ੍ਤਵ੍ਯੇ ਸਮੋ ਲੋਕੇ ਤਵਾਨਘ ॥੧-੨੨-
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸਮਤ, ਦਾਨ, ਗਿਆਨ, ਸੂਝ-ਬੂਝ ਜਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਏਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯੇ ਲਬ੍ਧੇ ਨ ਭਵੇਤ੍ ਸਦृਸ਼ਸ੍ਤਵ । ਬਲਾ ਚਾਤਿਬਲਾ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਮਾਤਰੌ ॥੧-੨੨-
ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਮਾਂ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸੇ ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਭਵਿष੍ਯੇਤੇ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਬਲਾਮਤਿਬਲਾਂ ਚੈਵ ਪਠਸ੍ਤਾਤ ਰਾਘਵ ॥੧-੨੨-
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ ਪੜ ਲਵੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਹੀਂ ਵਿਆਪੇਗੀ।
ਗृਹਾਣ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਗੁਪ੍ਤਯੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯਮਧੀਯਾਨੇ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚਾਥ ਭਵੇਦ੍ ਭੁਵਿ । ਪਿਤਾਮਹਸੁਤੇ ਹ੍ਯੇਤੇ ਵਿਦ੍ਯੇ ਤੇਜਃਸਮਨ੍ਵਿਤੇ ॥੧-੨੨-
ਹੇ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ, ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਪੜ ਲਵੇਂਗਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਪਿਤਾਮਾ ਦੀ ਧੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਦਾਤੁਂ ਤਵ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸਦृਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਕਾਮਂ ਬਹੁਗੁਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥੧-੨੨-
ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਇਹ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਤਪਸਾ ਸਂਭृਤੇ ਚੈਤੇ ਬਹੁਰੂਪੇ ਭਵਿष੍ਯਤਃ । ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਜਲਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਦਨਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ॥੧-੨੨-
ਇਹ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਤਪ ਨਾਲ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਗੀਆਂ; ਫਿਰ ਰਾਮਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਰਸ਼੍ਮਿਰ੍ਭਗਵਾਞ੍ਸ਼ਰਦੀਵ ਦਿਵਾਕਰਃ । ਗੁਰੁਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਿਯੁਜ੍ਯ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜੇ । ਊषੁਸ੍ਤਾਂ ਰਜਨੀਂ ਤਤ੍ਰ ਸਰਯ੍ਵਾਂ ਸੁਸੁਖਂ ਤ੍ਰਯਃ ॥੧-੨੨-
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ ਧਰਮਵਾਨ ਸੂਰਜ, ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਿਆ; ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਤਿੰਨੋਂ ਨੇ ਸਰਯੂ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਉਹ ਰਾਤ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀ।
ਦਸ਼ਰਥਨृਪਸੂਨੁਸਤ੍ਤਮਾਭ੍ਯਾਂ :::ਤृਣਸ਼ਯਨੇऽਨੁਚਿਤੇ ਤਦੋषਿਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ । ਕੁਸ਼ਿਕਸੁਤਵਚੋऽਨੁਲਾਲਿਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ :::ਸੁਖਮਿਵ ਸਾ ਵਿਬਭੌ ਵਿਭਾਵਰੀ ਚ ॥੧-੨੨-
ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ, ਘਾਹ ਦੀ ਅਣਢੁੱਕੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਤ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
thumb|ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸੁਣੋ, ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਦਾ ਤੇਈਵਾਂ ਸਰਗ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਤਾਯਾਂ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਵਰ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਅਭ੍ਯਭਾषਤ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਸ਼ਯਾਨਂ ਪਰ੍ਣਸਂਸ੍ਤਰੇ ॥੧-੨੩-
ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਜ 'ਤੇ ਲੈਟਿਆ ਸੀ, ਆਖਿਆ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾ ਰਾਮ ਪੂਰ੍ਵਾ ਸਂਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦੈਵਮਾਹ੍ਨਿਕਮ੍ ॥੧-੨੩-
ਹੇ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮਾ, ਚੰਗੀ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲੇ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲੜ ਆ ਰਹੀ ਹੈ; ਉਠੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਇਸ਼ਵਰੀ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਯਰ੍षੇਃ ਪਰਮੋਦਾਰਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਰੋਤ੍ਤਮੌ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕृਤੋਦਕੌ ਵੀਰੌ ਜੇਪਤੁਃ ਪਰਮਂ ਜਪਮ੍ ॥੧-੨੩-
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਉਦਾਰ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋ ਵਿਰਲੇ ਯੋਧੇ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਜਪ ਕੀਤਾ।
ਕृਤਾਹ੍ਨਿਕੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਤਪੋਧਨਮ੍ । ਅਭਿਵਾਦ੍ਯਾਤਿਸਂਹृष੍ਟੌ ਗਮਨਾਯਾਭਿਤਸ੍ਥਤੁਃ ॥੧-੨੩-
ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੌ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾਂ ਨਦੀਮ੍ । ਦਦृਸ਼ਾਤੇ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਰਯ੍ਵਾਃ ਸਂਗਮੇ ਸ਼ੁਭੇ ॥੧-੨੩-
ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਚੱਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ, ਸਰਯੂ ਦੇ ਸੁਭ ਅੰਮਨ 'ਤੇ ਵੇਖੀ।
ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਪੁਣ੍ਯਮृषੀਣਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਪ੍ਯਤਾਂ ਪਰਮਂ ਤਪਃ ॥੧-੨੩-
ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਉੱਚਤ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ।