ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਕृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਾਃ । ਕੌਸ਼ਿਕਾਯ ਪੁਰਾ ਦਤ੍ਤਾ ਯਦਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤਿ ॥੧-੨੧-
ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬੜੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਨੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਕਉਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਤੇऽਪਿ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਤਾਸੁਤਾਃ । ਨੈਕਰੂਪਾ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਦੀਪ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ਜਯਾਵਹਾਃ ॥੧-੨੧-
ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਵ ਦੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਜਯਾ ਚ ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਚੈਵ ਦਕ੍ਸ਼ਕਨ੍ਯੇ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ । ਤੇ ਸੁਵਾਤੇऽਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤਂ ਪਰਮਭਾਸ੍ਵਰਮ੍ ॥੧-੨੧-
ਜਯਾ ਤੇ ਸੁਪ੍ਰਭਾ, ਹੇ ਦੱਖ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਧੀ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸੌ ਚਮਕਦਾਰ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤਂ ਸੁਤਾਁਲ੍ਲੇਭੇ ਜਯਾ ਲਬ੍ਧਵਰਾ ਵਰਾਨ੍ । ਵਧਾਯਾਸੁਰਸੈਨ੍ਯਾਨਾਮਪ੍ਰਮੇਯਾਨੁਰੂਪਿਣਃ ॥੧-੨੧-
ਜਯਾ ਨੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਹ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਣਮਾਪ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਸੁਪ੍ਰਭਾਜਨਯਚ੍ਚਾਪਿ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤਂ ਪੁਨਃ । ਸਂਹਾਰਾਨ੍ ਨਾਮ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षਾਨ੍ ਦੁਰਾਕ੍ਰਾਮਾਨ੍ ਬਲੀਯਸਃ ॥੧-੨੧-
ਸੁਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਵੀ ਮੁੜ ਪੰਜਾਹ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜੋ 'ਸੰਹਾਰੀ' ਨਾਂ ਦੇ, ਡਰਾਉਣੇ, ਅਜਿੱਤ ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਤਾਨਿ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵੇਤ੍ਤ੍ਯੇष ਯਥਾਵਤ੍ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜਃ । ਅਪੂਰ੍ਵਾਣਾਂ ਚ ਜਨਨੇ ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਭੂਯਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ॥੧-੨੧-
ਕੁਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨਵੇਂ ਵੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਮੁਨਿਮੁਖ੍ਯਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਦਸ੍ਤ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਮ੍ ਚ ਰਾਘਵ ॥੧-੨੧-
ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛਲਾ ਜਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂਵੀਰ੍ਯੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਨ ਰਾਮਗਮਨੇ ਰਾਜਨ੍ ਸਂਸ਼ਯਂ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥੧-੨੧-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਦੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰੋ।
ਇਤਿ ਮੁਨਿਵਚਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ :::ਰਘੁਵृषਭਃ ਚ ਮੁਮੋਦ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਗ੍ਰ੍ਯਃ । ਗਮਨਮਭਿਰੁਰੋਚ ਰਾਘਵਸ੍ਯ :::ਪ੍ਰਥਿਤਯਸ਼ਾਃ ਕੁਸ਼ਿਕਾਤ੍ਮਜਾਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ॥੧-੨੧-
ਮੁਨੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦਿਲੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜਾਣ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਿਆ।
thumb|ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਬਾਈਂਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਥਾ ਵਸਿष੍ਠੇ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਦਨੋ ਰਾਮਮਾਜੁਹਾਵ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ॥੧-੨੨-
ਜਦ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਖੁਦ, ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਬੁਲਾਇਆ।
ਕृਤਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਦਸ਼ਰਥੇਨ ਚ । ਪੁਰੋਧਸਾ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਮਙ੍ਗਲੈਰਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮ੍ ॥੧-੨੨-
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਰਸਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਸ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨ੍ਯੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਸ੍ਤਦਾ । ਦਦੌ ਕੁਸ਼ਿਕਪੁਤ੍ਰਾਯ ਸੁਪ੍ਰੀਤੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ॥੧-੨੨-
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ, ਦਿਲੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤੋ ਵਾਯੁਃ ਸੁਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੋ ਨੀਰਜਸ੍ਕੋ ਵਵੌ ਤਦਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਗਤਂ ਰਾਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਮ੍ ॥੧-੨੨-
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਰਾਜੀਵ-ਨੈਣ ਰਾਮ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗਿਆ, ਹੌਲੀ ਤੇ ਧੂੜ ਰਹਿਤ ਹਵਾ ਵਹੀ।
ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਰ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸੀਦ੍ ਦੇਵਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਸ੍ਵਨੈਃ । ਸ਼ਙ੍ਖਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਰ੍ਘੋषਃ ਪ੍ਰਯਾਤੇ ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ ॥੧-੨੨-
ਵੱਡੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਡੰਬੂ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ; ਜਦ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ, ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਡੰਬੂ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਯਯਾਵਗ੍ਰੇ ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਕਾਕਪਕ੍ਸ਼ਧਰੋ ਧਨ੍ਵੀ ਤਂ ਚ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਨ੍ਵਗਾਤ੍ ॥੧-੨੨-
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮ, ਜੰਗੀ ਸਿਰੋਪਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਚੱਲਿਆ।
ਕਲਾਪਿਨੌ ਧਨੁष੍ਪਾਣੀ ਸ਼ੋਭਯਾਨੌ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ੍षਾਵਿਵ ਪਨ੍ਨਗੌ ॥੧-੨੨-
ਦੋਵੇਂ, ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਨੁਜਗ੍ਮਤੁਰਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰੌ ਪਿਤਾਮਹਮਿਵਾਸ਼੍ਵਿਨੌ । ਅਨੁਯਾਤੌ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਦੀਪ੍ਤੌ ਸ਼ੋਭਯੇਤਾਵਨਿਨ੍ਦਿਤੌ ॥੧-੨੨-
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸੋਭਾਵਾਨ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼।
ਤਦਾ ਕੁਸ਼ਿਕਪੁਤ੍ਰਂ ਤੁ ਧਨੁष੍ਪਾਣੀ ਸ੍ਵਲਂਕृਤੌ । ਬਦ੍ਧਗੋਧਾਙ੍ਗੁਲਿਤ੍ਰਾਣੌ ਖਡ੍ਗਵਨ੍ਤੌ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੀ ॥੧-੨੨-
ਫਿਰ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਨੁਸ਼-ਕਮਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਸੋਭਾਵਾਨ, ਗੋਧਾ ਵਾਲੇ ਹੱਥ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
ਕੁਮਾਰੌ ਚਾਰੁਵਪੁषੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ । ਅਨੁਯਾਤੌ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਦੀਪ੍ਤੌ ਸ਼ੋਭਯੇਤਾਵਨਿਨ੍ਦਿਤੌ ॥੧-੨੨-
ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ।
ਸ੍ਥਾਣੁਂ ਦੇਵਮਿਵਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਕੁਮਾਰਾਵਿਵ ਪਾਵਕੀ । ਅਧ੍ਯਰ੍ਧਯੋਜਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਰਯ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤਟੇ ॥੧-੨੨-
ਉਹ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ, ਅਚਿੰਤਯ ਸਥਾਣੂ ਦੇਵ ਜਾਂ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲੇ; ਅੱਧਾ ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰਕੇ, ਸਰਯੂ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਰਾਮੇਤਿ ਮਧੁਰਾਂ ਵਾਣੀਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ । ਗृਹਾਣ ਵਤ੍ਸ ਸਲਿਲਂ ਮਾ ਭੂਤ੍ਕਾਲਸ੍ਯ ਪਰ੍ਯਯਃ ॥੧-੨੨-
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: 'ਪੁੱਤਰ, ਪਾਣੀ ਲੈ ਲਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ।'
ਮਨ੍ਤ੍ਰਗ੍ਰਾਮਂ ਗृਹਾਣ ਤ੍ਵਂ ਬਲਾਮਤਿਬਲਾਂ ਤਥਾ । ਨ ਸ਼੍ਰਮੋ ਨ ਜ੍ਵਰੋ ਵਾ ਤੇ ਨ ਰੂਪਸ੍ਯ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ ॥੧-੨੨-
'ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਲੈ ਲਓ — ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਕਦੇ ਥਕਾਵਟ, ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।'
ਨ ਚ ਸੁਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਧਰ੍षਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਨੈਰ੍ऋਤਾਃ । ਨ ਬਾਹ੍ਵੋਃ ਸਦृਸ਼ੋ ਵੀਰ੍ਯੇ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮਸ੍ਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ ॥੧-੨੨-
'ਸੁੱਤੇ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਨੈਰਤ ਦੂਤ ਤੈਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੇਰੇ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।'
ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਵਾ ਰਾਮ ਨ ਭਵੇਤ੍ਸਦृਸ਼ਸ੍ਤਵ । ਬਲਾਮਤਿਬਲਾਂ ਚੈਵ ਪਠਤਸ੍ਤਾਤ ਰਾਘਵ ॥੧-੨੨-
'ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਜਦ ਤੂੰ ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ ਪੜ੍ਹੇਗਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।'
ਨ ਸੌਭਾਗ੍ਯੇ ਨ ਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯੇ ਨ ਜ੍ਞਾਨੇ ਬੁਦ੍ਧਿਨਿਸ਼੍ਚਯੇ । ਨੋਤ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਤਿਵਕ੍ਤਵ੍ਯੇ ਸਮੋ ਲੋਕੇ ਤਵਾਨਘ ॥੧-੨੨-
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸਮਤ, ਦਾਨ, ਗਿਆਨ, ਸੂਝ-ਬੂਝ ਜਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਏਤਦ੍ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯੇ ਲਬ੍ਧੇ ਨ ਭਵੇਤ੍ ਸਦृਸ਼ਸ੍ਤਵ । ਬਲਾ ਚਾਤਿਬਲਾ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਮਾਤਰੌ ॥੧-੨੨-
ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਮਾਂ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸੇ ਨ ਤੇ ਰਾਮ ਭਵਿष੍ਯੇਤੇ ਨਰੋਤ੍ਤਮ । ਬਲਾਮਤਿਬਲਾਂ ਚੈਵ ਪਠਸ੍ਤਾਤ ਰਾਘਵ ॥੧-੨੨-
ਹੇ ਰਾਮਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਬਲਾ ਤੇ ਅਤਿਬਲਾ ਪੜ ਲਵੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਹੀਂ ਵਿਆਪੇਗੀ।
ਗृਹਾਣ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਗੁਪ੍ਤਯੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਵਯਮਧੀਯਾਨੇ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚਾਥ ਭਵੇਦ੍ ਭੁਵਿ । ਪਿਤਾਮਹਸੁਤੇ ਹ੍ਯੇਤੇ ਵਿਦ੍ਯੇ ਤੇਜਃਸਮਨ੍ਵਿਤੇ ॥੧-੨੨-
ਹੇ ਰਘੁ ਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ, ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ; ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਪੜ ਲਵੇਂਗਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਵਿਦਿਆਵਾਂ, ਜੋ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਪਿਤਾਮਾ ਦੀ ਧੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਦਾਤੁਂ ਤਵ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸਦृਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਕਾਮਂ ਬਹੁਗੁਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥੧-੨੨-
ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਇਹ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।