ਆਗਤਾਃ ਸ੍ਮ ਯਥਾ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟਮ੍ ਯਮ੍ ਦੇਸ਼ਮ੍ ਮੁਨਿਃ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਅਯਮ੍ ਪਂਚਵਟੀ ਦੇਸ਼ਃ ਸੌਮ੍ਯ ਪੁष੍ਪਿਤ ਕਾਨਨਃ ॥੩-੧੫-
ਅਸੀਂ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ; ਇਹ ਪੰਚਵਟੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ।
ਸਰ੍ਵਤਃ ਚਾਰ੍ਯਤਾਮ੍ ਦृष੍ਟਿਃ ਕਾਨਨੇ ਨਿਪੁਣੋ ਹਿ ਅਸਿ । ਆਸ਼੍ਰਮਃ ਕਤਰ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਃ ਦੇਸ਼ੇ ਭਵਤਿ ਸਮ੍ਮਤਃ ॥੩-੧੫-
ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਾ; ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਈਏ, ਤੇਰੀ ਰਾਏ ਕੀ ਹੈ?
ਰਮਤੇ ਯਤ੍ਰ ਵੈਦੇਹੀ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਹਮ੍ ਚੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ । ਤਾਦृਸ਼ੋ ਦृਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ਦੇਸ਼ਃ ਸਂਨਿਕृष੍ਟ ਜਲਾਸ਼ਯਃ ॥੩-੧੫-
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਐਸੀ ਥਾਂ ਲੱਭ, ਜਿੱਥੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕੀਏ, ਤੇ ਜਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ।
ਵਨ ਰਾਮਣ੍ਯਕਮ੍ ਯਤ੍ਰ ਜਲ ਰਾਮਣ੍ਯਕਮ੍ ਤਥਾ । ਸਂਨਿਕृष੍ਟਮ੍ ਚ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਤੁ ਸਮਿਤ੍ ਪੁष੍ਪ ਕੁਸ਼ ਉਦਕਮ੍ ॥੩-੧੫-
ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲ ਸੋਹਣਾ ਹੋਵੇ, ਜਲ ਵੀ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਲੱਕੜ, ਫੁੱਲ, ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੇੜੇ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਃ ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਲਕ੍ਮਣਃ ਸਂਯਤ ਅਂਜਲਿਃ । ਸੀਤਾ ਸਮਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮ੍ ਇਦਮ੍ ਵਚਨਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੩-੧੫-
ਰਾਮ ਦੇ ਐਸਾ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਪਰਵਾਨ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਤ੍ਵਯਿ ਵਰ੍ष ਸ਼ਤਮ੍ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਸ੍ਵਯਮ੍ ਤੁ ਰੁਚਿਰੇ ਦੇਸ਼ੇ ਕ੍ਰਿਯਤਾਮ੍ ਇਤਿ ਮਾਮ੍ ਵਦ ॥੩-੧੫-
ਕਕੁਤਸਥ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿ ਜਾਵੇਂ; ਪਰ, ਮੈਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿ ਮੈਂ ਸੋਹਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਵਾਂ।
ਸੁਪ੍ਰੀਤਃ ਤੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ । ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ ਰੋਚਯਾਮਾਸ ਦੇਸ਼ਮ੍ ਸਰ੍ਵ ਗੁਣ ਅਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥੩-੧੫-
ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਥਾਂ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਸ ਤਮ੍ ਰੁਚਿਰਮ੍ ਆਕ੍ਰਮ੍ਯ ਦੇਸ਼ਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕਰ੍ਮਣਿ । ਹਸ੍ਤੇ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤੇਨ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੩-੧੫-
ਉਹ ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਥਾਂ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਅਯਮ੍ ਦੇਸ਼ਃ ਸਮਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਪੁष੍ਪਿਤੈਰ੍ ਤਰੁਭਿਰ੍ ਵृਤਃ । ਇਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਦਮ੍ ਸੌਮ੍ਯ ਯਥਾਵਤ੍ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ ॥੩-੧੫-
ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸਮਤਲ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਹੈ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਉ।
ਇਯਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਯ ਸਂਕਾਸ਼ੈਃ ਪਦ੍ਮੈਃ ਸੁਰਭਿ ਗਂਧਿਭਿਃ । ਅਦੂਰੇ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਰਮ੍ਯਾ ਪਦ੍ਮਿਨੀ ਪਦ੍ਮ ਸ਼ੋਭਿਤਾ ॥੩-੧੫-
ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੀ ਝੀਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੈ, ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਯਥਾ ਆਖ੍ਯਾਤਮ੍ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾ । ਇਯਮ੍ ਗੋਦਾਵਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਪੁष੍ਪਿਤੈਃ ਤਰੁਭਿਰ੍ ਵृਤਾ ॥੩-੧੫-
ਜਿਵੇਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਹਂਸ ਕਾਰਣ੍ਡਵ ਆਕੀਰ੍ਣਾ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਉਪਸ਼ੋਭਿਤਾ । ਨ ਅਤਿਦੂਰੇ ਨ ਚ ਆਸਨ੍ਨੇ ਮृਗ ਯੂਥ ਨਿਪੀਡਿਤਾ ॥੩-੧੫-
ਇਹ ਝੀਲ ਹੰਸਾਂ ਤੇ ਕਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਚਕਵਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਤੇ ਨਾ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਮਯੂਰ ਨਾਦਿਤਾ ਰਮ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਂਸ਼ਵੋ ਬਹੁ ਕਂਦਰਾਃ । ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਗਿਰਯਃ ਸੌਮ੍ਯ ਫੁਲ੍ਲੈਃ ਤਰੁਭਿਰ੍ ਆਵृਤਾਃ ॥੩-੧੫-
ਇੱਥੇ ਸੋਹਣੇ ਪਹਾੜ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਹਨ ਤੇ ਕਈ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਮੋਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ।
ਸਾਲੈਃ ਤਾਲੈਃ ਤਮਾਲੈਃ ਚ ਖਰ੍ਜੂਰੈਃ ਪਨਸੈਃ ਦ੍ਰੁਮੈਃ । ਨੀਵਾਰੈਃ ਤਿਨਿਸ਼ੈਃ ਚੈਵ ਪੁਨ੍ਨਾਗੈਃ ਚ ਉਪਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ॥੩-੧੫-
ਉਹ ਪਹਾੜ ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ, ਖਜੂਰ, ਪਨਸ, ਨੀਵਾਰ, ਤਿਨਿਸ ਤੇ ਪੁੰਨਾਗ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਚੂਤੈਰ੍ ਅਸ਼ੋਕੈਃ ਤਿਲਕੈਃ ਕੇਤਕੈਰ੍ ਅਪਿ ਚਂਪਕੈਃ । ਪੁष੍ਪ ਗੁਲ੍ਮ ਲਤਾ ਉਪੇਤੈਃ ਤੈਃ ਤੈਃ ਤਰੁਭਿਰ੍ ਆਵृਤਾਃ ॥੩-੧੫-
ਉਹ ਦਰੱਖਤਾਂ ਆਮ, ਅਸ਼ੋਕ, ਤਿਲਕ, ਕੇਤਕੀ, ਚੰਪਕ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੈਃ ਚਂਦਨੈਃ ਨੀਪੈਃ ਪਰ੍ਣਾਸੈਃ ਲਕੁਚੈਃ ਅਪਿ । ਧਵ ਅਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣ ਖਦਿਰੈਃ ਸ਼ਮੀ ਕਿਂਸ਼ੁਕ ਪਾਟਲੈਃ ॥੩-੧੫-
ਇੱਥੇ ਰਥ, ਚੰਦਨ, ਨੀਪ, ਪਰਣਾਸ, ਲਕੂਚਾ, ਧਵਾ, ਅਸ਼ਵਕਰਨ, ਖਦੀਰ, ਸ਼ਮੀ, ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਤੇ ਪਾਟਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਵੀ ਹਨ।
ਇਦਮ੍ ਪੁਣ੍ਯਮ੍ ਇਦਮ੍ ਰਮ੍ਯਮ੍ ਇਦਮ੍ ਬਹੁ ਮृਗ ਦ੍ਵਿਜਮ੍ । ਇਹ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸਾਰ੍ਧਮ੍ ਏਤੇਨ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ॥੩-੧੫-
ਇਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਕਈ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਪੰਛੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਹਾਂਗੇ।
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਃ ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ । ਅਚਿਰੇਣ ਆਸ਼੍ਰਮਮ੍ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਚਕਾਰ ਸੁਮਹਾਬਲਃ ॥੩-੧੫-
ਰਾਮ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮਹਾਂ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ।
ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਮ੍ ਸੁਵਿਪੁਲਾਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਸਂਘਾਤ ਮृਤ੍ਤਿਕਾਮ੍ । ਸੁਸ੍ਤਂਭਾਮ੍ ਮਸ੍ਕਰੈਰ੍ ਦੀਰ੍ਘੈਃ ਕृਤ ਵਂਸ਼ਾਮ੍ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾਮ੍ ॥੩-੧੫-
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪਰਣਾਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਫਰਸ਼ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਲੰਬੇ ਥੰਭੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ।
ਸ਼ਮੀ ਸ਼ਾਖਾਭਿਃ ਆਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਧृਢ ਪਾਸ਼ਾਵਪਾਸ਼ਿਤਮ੍ । ਕੁਸ਼ ਕਾਸ਼ ਸ਼ਰੈਃ ਪਰ੍ਣੈਃ ਸੁਪਰਿਚ੍ਛਾਦਿਤਾਮ੍ ਤਥਾ ॥੩-੧੫-
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਮੀ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ, ਤੇ ਕੁਸ਼, ਕਾਸ, ਸਰ, ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਝੋਪੜੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
ਸਮੀਕृਤ ਤਲਾਮ੍ ਰਮ੍ਯਾਮ੍ ਚਕਾਰ ਸੁਮਹਾਬਲਃ । ਨਿਵਾਸਮ੍ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਅਰ੍ਥੇ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਣੀਯਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੩-੧੫-
ਉਸ ਨੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਜਮੀਨ ਸਮਤਲ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਠਿਕਾਣਾ ਬਣਾਇਆ।
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਨਦੀਮ੍ ਗੋਦਾਵਰੀਮ੍ ਤਦਾ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪਦ੍ਮਾਨਿ ਚ ਆਦਾਯ ਸਫਲਃ ਪੁਨਰ੍ ਆਗਤਃ ॥੩-੧੫-
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਸੀ, ਗੋਦਾਵਰੀ ਦਰਿਆ ਤੇ ਗਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਕਮਲ ਲਏ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪੁष੍ਪ ਬਲਿਮ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਚ ਸ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਰਾਮਾਯ ਤਦ੍ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਦਮ੍ ਕृਤਮ੍ ॥੩-੧੫-
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦਿਖਾਇਆ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਸ ਤਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृਤਮ੍ ਸੌਮ੍ਯਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਮਮ੍ ਸਹ ਸੀਤਯਾ । ਰਾਘਵਃ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਯਾਮ੍ ਹਰ੍षਮ੍ ਆਹਾਰਯਤ੍ ਪਰਮ੍ ॥੩-੧੫-
ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੋਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਣਾਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
ਸੁਸਂਹृष੍ਟਃ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ਤਦਾ । ਅਤਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮ੍ ਚ ਗਾਢਮ੍ ਚ ਵਚਨਮ੍ ਚ ਇਦਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੩-੧੫-
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪਿਆਰ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਪ੍ਰੀਤੋ ਅਸ੍ਮਿ ਤੇ ਮਹਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ ਇਦਮ੍ ਪ੍ਰਭੋ । ਪ੍ਰਦੇਯੋ ਯਨ੍ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ ਤੇ ਪਰਿष੍ਵਂਗੋ ਮਯਾ ਕृਤਃ ॥੩-੧੫-
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਇਸੀ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਹੈ।
ਭਾਵਜ੍ਞੇਨ ਕृਤਜ੍ਞੇਨ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇਨ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ । ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨ ਸਂਵृਤ੍ਤਃ ਪਿਤਾ ਮਮ ॥੩-੧੫-
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਉਪਕਾਰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।
ਏਵਮ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਾਘਵੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਿਵਰ੍ਧਨਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਸ਼ੇ ਬਹੁ ਫਲੇ ਨ੍ਯਵਸਤ੍ ਸ ਸੁਖਮ੍ ਸੁਖੀ ॥੩-੧੫-
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਫਲਦਾਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਕਂਚਿਤ੍ ਕਾਲਮ੍ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸੀਤਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਯਮਾਨੋ ਨ੍ਯਵਸਤ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗ ਲੋਕੇ ਯਥਾ ਅਮਰਃ ॥੩-੧੫-
ਉਹ ਧਰਮ ਵਾਲਾ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ, ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਐਸਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਦੇਵਤਾ।
thumb|षੋਡਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ षੋਡਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਸੋਲਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।