ਸ ਤੌ ਮਧੁਰਯਾ ਵਾਚਾ ਸੌਮ੍ਯਯਾ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ਨ੍ ਇਵ । ਉਵਾਚ ਵਤ੍ਸ ਮਾਮ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਯਸ੍ਯਮ੍ ਪਿਤੁਰ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ ॥੩-੧੪-
ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣੋ।'
ਸ ਤਮ੍ ਪਿਤृ ਸਖਮ੍ ਮਤ੍ਵਾ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਰਾਘਵਃ । ਸ ਤਸ੍ਯ ਕੁਲਮ੍ ਅਵ੍ਯਗ੍ਰਮ੍ ਅਥ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਨਾਮ ਚ ॥੩-੧੪-
ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸਮਝ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਨਾਮ ਪੁੱਛਿਆ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਲਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਏਵ ਚ । ਆਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਦ੍ਵਿਜਃ ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਭੂਤ ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੰਛੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਜਨਮ ਦੱਸਿਆ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀ ਉਤਪਤੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ।
ਪੂਰ੍ਵਕਾਲੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਯੋ ਅਭਵਨ੍ । ਤਾਨ੍ ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਆਦਿਤਃ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ ॥੩-੧੪-
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਬਾਹੂ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਜਾ-ਪਿਤਾ ਹੋਏ; ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣ।
ਕਰ੍ਦਮਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਤੇषਾਮ੍ ਵਿਕृਤਃ ਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਸ਼ੇषਃ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਯਃ ਚੈਵ ਬਹੁ ਪੁਤ੍ਰਃ ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥੩-੧੪-
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਰਦਮ ਸੀ, ਫਿਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤ; ਫਿਰ ਸ਼ੇਸ਼, ਸੰਸ਼੍ਰਯ ਤੇ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸੀ।
ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ ਮਰੀਚਿਰ੍ ਅਤ੍ਰਿਃ ਚ ਕ੍ਰਤੁਃ ਚੈਵ ਮਹਾਬਲਃ । ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਚ ਅਂਗਿਰਾਃ ਚੈਵ ਪ੍ਰਚੇਤਾਃ ਪੁਲਹਃ ਤਥਾ ॥੩-੧੪-
ਸਥਾਣੂ, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰੀ, ਮਹਾਬਲੀ ਕ੍ਰਤੁ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਅੰਗਿਰਾ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਤੇ ਪੁਲਹਾ ਵੀ ਸਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਅਪਰੋ ਅਰਿष੍ਟਨੇਮਿਃ ਚ ਰਾਘਵ । ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਤੇषਾਮ੍ ਆਸੀਤ੍ ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮਃ ॥੩-੧੪-
ਦਕ੍ਸ਼, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇ ਮਹਾਤੀਜੀ ਕਸ਼ਯਪ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਆਖਰੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਬਭੂਵੁਰ੍ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । षष੍ਟਿਰ੍ ਦੁਹਿਤਰੋ ਰਾਮ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨ੍ਯੋ ਮਹਾਯਸ਼ਃ ॥੩-੧੪-
ਹੇ ਰਾਮ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਠੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹੋਣੀ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।
ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਤਾਸਾਮ੍ ਅष੍ਟੌ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾਃ । ਅਦਿਤਿਮ੍ ਚ ਦਿਤਿਮ੍ ਚੈਵ ਦਨੂਮ੍ ਅਪਿ ਚ ਕਾਲਕਾਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਠ ਧੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਚੁਣ ਲੀਆਂ: ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਨੂ ਤੇ ਕਾਲਕਾ।
ਤਾਮ੍ਰਾਮ੍ ਕ੍ਰੋਧ ਵਸ਼ਾਮ੍ ਚੈਵ ਮਨੁਮ੍ ਚ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨਲਾਮ੍ ਅਪਿ । ਤਾਃ ਤੁ ਕਨ੍ਯਾਃ ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੩-੧੪-
ਤਾਮਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ, ਮਨੁ ਤੇ ਅਨਲਾ ਵੀ; ਇਹ ਧੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਕਸ਼ਯਪ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਬੋਲੇ।
ਪੁਤ੍ਰਾਮਃ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ ਭਰ੍ਤॄਨ੍ ਵੈ ਜਨਯਿष੍ਯਥ ਮਤ੍ ਸਮਾਨ੍ । ਅਦਿਤਿਃ ਤਨ੍ ਮਨਾ ਰਾਮ ਦਿਤਿਃ ਚ ਦਨੁਰ੍ ਏਵ ਚ ॥੩-੧੪-
ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜਣੋਗੀਆਂ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹੋਣਗੇ; ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ ਤੇ ਦਨੂ, ਹੇ ਰਾਮ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚ ਪਰਂਤਪ । ਦਿਤਿਃ ਤੁ ਅਜਨਯਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਦੈਤ੍ਯਾਮ੍ ਤਾਤ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਃ ॥੩-੧੪-
ਅਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ; ਦਿਤੀ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁੱਤਰ, ਜਣੇ।
ਤੇषਾਮ੍ ਇਯਮ੍ ਵਸੁਮਤੀ ਪੁਰਾ ਆਸੀਤ੍ ਸ ਵਨ ਅਰ੍ਣਵਾ । ਦਨੁਃ ਤੁ ਅਜਨਯਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਅਸ਼੍ਵਗ੍ਰੀਵਮ੍ ਅਰਿਂਦਮ ॥੩-੧੪-
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਧਰਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਦਨੂ ਨੇ ਅਸ਼ਵਗਰੀਵ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਣਿਆ।
ਨਰਕਮ੍ ਕਾਲਕਮ੍ ਚੈਵ ਕਾਲਕਾ ਅਪਿ ਵ੍ਯਜਾਯਤ । ਕ੍ਰੌਨ੍ਚੀਮ੍ ਭਾਸੀਮ੍ ਤਥਾ ਸ਼੍ਯੇਨੀਮ੍ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੀਮ੍ ਤਥਾ ਸ਼ੁਕੀਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਨਰਕ ਤੇ ਕਾਲਕਾ ਜੰਮੇ, ਕਾਲਕਾਵਾਂ ਵੀ; ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਭਾਸੀ, ਸ਼ੇਨੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਸ਼ੁਕੀ।
ਤਾਮ੍ਰਾ ਤੁ ਸੁषੁਵੇ ਕਨ੍ਯਾਃ ਪਂਚ ਏਤਾ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ । ਉਲੂਕਾਨ੍ ਜਨਯਤ੍ ਕ੍ਰੌਨ੍ਚੀ ਭਾਸੀ ਭਾਸਾਨ੍ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ॥੩-੧੪-
ਤਾਮਰਾ ਨੇ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਜਣੀਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ; ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਨੇ ਉਲੂਕ (ਉਲੂ) ਜਣੇ, ਭਾਸੀ ਨੇ ਭਾਸ ਜਣੇ।
ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਸ਼੍ਯੇਨਾਮ੍ ਚ ਗृਧ੍ਰਾਮ ਚ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ਸੁਤੇਜਸਃ । ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੀ ਤੁ ਹਂਸਾਮ੍ ਚ ਕਲਹਂਸਾਮ੍ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥੩-੧੪-
ਸ਼ੇਨੀ ਨੇ ਸ਼ੇਨ (ਬਾਜ) ਤੇ ਗ੍ਰਿਧਰ (ਗਿੱਧ), ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਜਣੇ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇ ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਲਹੰਸ ਜਣੇ।
ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਮ੍ ਚ ਭਦ੍ਰਮ੍ ਤੇ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਸਾ ਅਪਿ ਭਾਮਿਨੀ । ਸ਼ੁਕੀ ਨਤਾਮ੍ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਤੁ ਨਤਾਯਾ ਵਿਨਤਾ ਸੁਤਾ ॥੩-੧੪-
ਉਹ ਨੇ ਚਕਰਵਾਕ ਵੀ ਜਣੇ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ; ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਨਤਾ ਜਣੀ, ਤੇ ਨਤਾ ਦੀ ਧੀ ਵਿਨਤਾ ਹੋਈ।
ਦਸ਼ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ ਰਾਮ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਅਪਿ ਆਤ੍ਮਸਂਭਵਾਃ । ਮृਗੀਮ੍ ਚ ਮृਗਮਂਦਾਮ੍ ਚ ਹਰੀਮ੍ ਭਦ੍ਰਮਦਾਮ੍ ਅਪਿ ॥੩-੧੪-
ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਡਾ, ਹਰੀ ਤੇ ਭਦ੍ਰਮਦਾ।
ਮਾਤਂਗੀਮ੍ ਅਥ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੀਮ੍ ਸ਼੍ਵੇਤਾਮ੍ ਚ ਸੁਰਭੀਮ੍ ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਸਂਪਨ੍ਨਾਮ੍ ਸੁਰਸਾਮ੍ ਕਦ੍ਰੁਕਾਮ੍ ਅਪਿ ॥੩-੧੪-
ਮਾਤੰਗੀ, ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ, ਸ਼ਵੇਤਾ ਤੇ ਸੁਰਭੀ ਵੀ; ਸੁਰਸਾ ਤੇ ਕਦਰੂ, ਜੋ ਸਭ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਅਪਤ੍ਯਮ੍ ਤੁ ਮृਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮृਗ੍ਯਾ ਨਰਵਰੋਤ੍ਤਮ । ऋਕ੍ਸ਼ਾਃ ਚ ਮृਗਮਂਦਾਯਾਃ ਸृਮਰਾਃ ਚਮਰਾਃ ਤਥਾ ॥੩-੧੪-
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮ੍ਰਿਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮ੍ਰਿਗ (ਹਿਰਨ) ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਮ੍ਰਿਗਮੰਡਾ ਤੋਂ ਰਿੱਛ, ਤੇ ਸ੍ਰਮਰਾ ਤੇ ਚਮਰਾ ਵੀ।
ਤਤਃ ਤੁ ਇਰਾਵਤੀਮ੍ ਨਾਮ ਜਜ੍ਞੇ ਭਦ੍ਰਮਦਾ ਸੁਤਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਤੁ ਐਰਾਵਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਲੋਕਨਾਥੋ ਮਹਾਗਜਃ ॥੩-੧੪-
ਫਿਰ ਭਦ੍ਰਮਦਾ ਨੇ ਇਰਾਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਧੀ ਜਣੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਐਰਾਵਤ, ਮਹਾਂ ਹਾਥੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ।
ਹਰ੍ਯਾਃ ਚ ਹਰਯੋ ਅਪਤ੍ਯਮ੍ ਵਾਨਰਾਃ ਚ ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ । ਗੋਲਾਂਗੂਲਾਃ ਚ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੀ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਮ੍ ਚ ਅਜਨਯਤ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ॥੩-੧੪-
ਹਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਨਰ (ਬਾਂਦਰ) ਹਨ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ ਨੇ ਗੋਲਾਂਗੂਲ ਤੇ ਬਾਘ ਦੇ ਬੱਚੇ ਜਣੇ।
ਮਾਤਂਗ੍ਯਾਃ ਤੁ ਅਥ ਮਾਤਨ੍ਗਾਅਪਤ੍ਯਮ੍ ਮਨੁਜ ऋषਭ । ਦਿਸ਼ਾਗਜਮ੍ ਤੁ ਸ਼੍ਵੇਤ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਵ੍ਯਜਨਯਤ੍ ਸੁਤਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਮਾਤੰਗੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਥੀ ਹਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਸ਼ਵੇਤਾ ਨੇ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਹਾਥੀ ਜਣਿਆ।
ਤਤੋ ਦੁਹਿਤਰੌ ਰਾਮ ਸੁਰਭਿਰ੍ ਦ੍ਵੇ ਵਿ ਅਜਾਯਤ । ਰੋਹਿਣੀਮ੍ ਨਾਮ ਭਦ੍ਰਮ੍ ਤੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੀਮ੍ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਫਿਰ, ਰਾਮਾ, ਸੁਰਭੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ: ਰੋਹਿਨੀ, ਜੋ ਸੁਭਾਗੀ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਰੋਹਿਣਿ ਅਜਨਯਦ੍ ਗਾਵੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੀ ਵਾਜਿਨਃ ਸੁਤਾਨ੍ । ਸੁਰਸਾ ਅਜਨਯਨ੍ ਨਾਗਾਨ੍ ਰਾਮ ਕਦ੍ਰੂਃ ਚ ਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ ॥੩-੧੪-
ਰੋਹਿਨੀ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਗੰਧਰਵੀ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ; ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਦਰੂ ਨੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ, ਰਾਮਾ।
ਮਨੁਰ੍ ਮਨੁष੍ਯਾਨ੍ ਜਨਯਤ੍ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ ਵੈਸ਼੍ਯਾਨ੍ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਮ੍ ਚ ਮਨੁਜਰ੍षਭ ॥੩-੧੪-
ਮਨੂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਮੁਖਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਜਾਤਾ ਉਰਸਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਤਥਾ । ਊਰੁਭ੍ਯਾਮ੍ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਮ੍ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ॥੩-੧੪-
ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਨਮੇ, ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ, رانਾਂ ਤੋਂ ਵੈਸ਼, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ — ਇਹ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪੁਣ੍ਯ ਫਲਾਨ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਅਨਲਾ ਅਪਿ ਵ੍ਯਜਾਯਤ । ਵਿਨਤਾ ਚ ਸ਼ੁਕੀ ਪੌਤ੍ਰੀ ਕਦ੍ਰੂਃ ਚ ਸੁਰਸਾ ਸ੍ਵਸਾ ॥੩-੧੪-
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਵਿਨਤਾ ਤੇ ਸ਼ੁਕੀ ਪੋਤੀਆਂ ਸਨ, ਕਦਰੂ ਤੇ ਸੁਰਸਾ ਭੈਣਾਂ ਸਨ।
ਕਦ੍ਰੂਰ੍ ਨਾਗ ਸਹਸ੍ਰਮ੍ ਤੁ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਧਰਣੀਧਰਨ੍ । ਦ੍ਵੌ ਪੁਤ੍ਰੌ ਵਿਨਤਾਯਾਃ ਤੁ ਗਰੁਡੋ ਅਰੁਣ ਏਵ ਚ ॥੩-੧੪-
ਕਦਰੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਧਾਰਕ; ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਗਰੁੜ ਤੇ ਅਰੁਣ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਜਾਤੋ ਅਹਮ੍ ਅਰੁਣਾਤ੍ ਸਂਪਾਤਿਃ ਚ ਮਮ ਅਗ੍ਰਜਃ । ਜਟਾਯੁਰ੍ ਇਤਿ ਮਾਮ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਅਰਿਂਦਮ ॥੩-੧੪-
ਅਰੁਣ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜਨਮਿਆ, ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੰਪਾਤੀ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਜਟਾਯੂ ਜਾਣ, ਸ਼ੇਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।