ਤੌ ਤੁ ਤੇਨਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤੌ ਕृਤਪਾਦਾਭਿਵਨ੍ਦਨੌ। ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪਞ੍ਚਵਟੀਂ ਜਗ੍ਮਤੁਃ ਸਹ ਸੀਤਯਾ
ਉਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੰਚਵਟੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਗृਹੀਤਚਾਪੌ ਤੁ ਨਰਾਧਿਪਾਤ੍ਮਜੌ ਵਿषਕ੍ਤਤੂਣੀ ਸਮਰੇष੍ਵਕਾਤਰੌ। ਯਥੋਪਦਿष੍ਟੇਨ ਪਥਾ ਮਹਰ੍षਿਣਾ ਪ੍ਰਜਗ੍ਮਤੁਃ ਪਞ੍ਚਵਟੀਂ ਸਮਾਹਿਤੌ
ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਧਨੁਸ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਤੀਰ-ਕਟਾਰ ਲਗਾਏ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਡਰ-ਰਹਿਤ, ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਚਲੇ।
thumb|ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਹੁਣ ਚੌਦਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਦਵਾਂ ਸਰਗ ਇਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਪਂਚਵਟੀਮ੍ ਗਚ੍ਚਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰਾ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ । ਆਸਸਾਦ ਮਹਾਕਾਯਮ੍ ਗृਧ੍ਰਮ੍ ਭੀਮ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਫਿਰ, ਜਦ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦਾ ਚਿਰ-ਸੁਖ ਰਾਮ ਪੰਚਵਟੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਿਧਰ ਪੰਛੀ ਮਿਲਿਆ।
ਤਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੌ ਮਹਾਭਾਗੌ ਵਨਸ੍ਥਮ੍ ਰਾਮ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ । ਮੇਨਾਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ ਪਕ੍ਸ਼ਿਮ੍ ਬ੍ਰੁਵਾਣੌ ਕੋ ਭਵਾਨ੍ ਇਤਿ ॥੩-੧੪-
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਂਭਾਗ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਪੰਛੀ ਹੈ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?'
ਸ ਤੌ ਮਧੁਰਯਾ ਵਾਚਾ ਸੌਮ੍ਯਯਾ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ਨ੍ ਇਵ । ਉਵਾਚ ਵਤ੍ਸ ਮਾਮ੍ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵਯਸ੍ਯਮ੍ ਪਿਤੁਰ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ ॥੩-੧੪-
ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣੋ।'
ਸ ਤਮ੍ ਪਿਤृ ਸਖਮ੍ ਮਤ੍ਵਾ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਰਾਘਵਃ । ਸ ਤਸ੍ਯ ਕੁਲਮ੍ ਅਵ੍ਯਗ੍ਰਮ੍ ਅਥ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਨਾਮ ਚ ॥੩-੧੪-
ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸਮਝ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਨਾਮ ਪੁੱਛਿਆ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਲਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਏਵ ਚ । ਆਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਦ੍ਵਿਜਃ ਤਸ੍ਮੈ ਸਰ੍ਵਭੂਤ ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੰਛੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਜਨਮ ਦੱਸਿਆ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀ ਉਤਪਤੀ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ।
ਪੂਰ੍ਵਕਾਲੇ ਮਹਾਬਾਹੋ ਯੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤਯੋ ਅਭਵਨ੍ । ਤਾਨ੍ ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਆਦਿਤਃ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਘਵ ॥੩-੧੪-
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂਬਾਹੂ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਜਾ-ਪਿਤਾ ਹੋਏ; ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣ।
ਕਰ੍ਦਮਃ ਪ੍ਰਥਮਃ ਤੇषਾਮ੍ ਵਿਕृਤਃ ਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਸ਼ੇषਃ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਯਃ ਚੈਵ ਬਹੁ ਪੁਤ੍ਰਃ ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥੩-੧੪-
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਕਰਦਮ ਸੀ, ਫਿਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤ; ਫਿਰ ਸ਼ੇਸ਼, ਸੰਸ਼੍ਰਯ ਤੇ ਬਹੁਪੁਤ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸੀ।
ਸ੍ਥਾਣੁਰ੍ ਮਰੀਚਿਰ੍ ਅਤ੍ਰਿਃ ਚ ਕ੍ਰਤੁਃ ਚੈਵ ਮਹਾਬਲਃ । ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਚ ਅਂਗਿਰਾਃ ਚੈਵ ਪ੍ਰਚੇਤਾਃ ਪੁਲਹਃ ਤਥਾ ॥੩-੧੪-
ਸਥਾਣੂ, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰੀ, ਮਹਾਬਲੀ ਕ੍ਰਤੁ, ਪੁਲਸਤਿਆ, ਅੰਗਿਰਾ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਤੇ ਪੁਲਹਾ ਵੀ ਸਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਵਸ੍ਵਾਨ੍ ਅਪਰੋ ਅਰਿष੍ਟਨੇਮਿਃ ਚ ਰਾਘਵ । ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਚ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਤੇषਾਮ੍ ਆਸੀਤ੍ ਚ ਪਸ਼੍ਚਿਮਃ ॥੩-੧੪-
ਦਕ੍ਸ਼, ਵਿਵਸਵਾਨ, ਇਕ ਹੋਰ ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇ ਮਹਾਤੀਜੀ ਕਸ਼ਯਪ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਆਖਰੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਬਭੂਵੁਰ੍ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । षष੍ਟਿਰ੍ ਦੁਹਿਤਰੋ ਰਾਮ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨ੍ਯੋ ਮਹਾਯਸ਼ਃ ॥੩-੧੪-
ਹੇ ਰਾਮ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਠੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹੋਣੀ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ।
ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਤਾਸਾਮ੍ ਅष੍ਟੌ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾਃ । ਅਦਿਤਿਮ੍ ਚ ਦਿਤਿਮ੍ ਚੈਵ ਦਨੂਮ੍ ਅਪਿ ਚ ਕਾਲਕਾਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਠ ਧੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਚੁਣ ਲੀਆਂ: ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ, ਦਨੂ ਤੇ ਕਾਲਕਾ।
ਤਾਮ੍ਰਾਮ੍ ਕ੍ਰੋਧ ਵਸ਼ਾਮ੍ ਚੈਵ ਮਨੁਮ੍ ਚ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨਲਾਮ੍ ਅਪਿ । ਤਾਃ ਤੁ ਕਨ੍ਯਾਃ ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੩-੧੪-
ਤਾਮਰਾ, ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ, ਮਨੁ ਤੇ ਅਨਲਾ ਵੀ; ਇਹ ਧੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਕਸ਼ਯਪ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਬੋਲੇ।
ਪੁਤ੍ਰਾਮਃ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯ ਭਰ੍ਤॄਨ੍ ਵੈ ਜਨਯਿष੍ਯਥ ਮਤ੍ ਸਮਾਨ੍ । ਅਦਿਤਿਃ ਤਨ੍ ਮਨਾ ਰਾਮ ਦਿਤਿਃ ਚ ਦਨੁਰ੍ ਏਵ ਚ ॥੩-੧੪-
ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜਣੋਗੀਆਂ ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹੋਣਗੇ; ਅਦਿਤੀ, ਦਿਤੀ ਤੇ ਦਨੂ, ਹੇ ਰਾਮ।
ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਚ ਪਰਂਤਪ । ਦਿਤਿਃ ਤੁ ਅਜਨਯਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਦੈਤ੍ਯਾਮ੍ ਤਾਤ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਃ ॥੩-੧੪-
ਅਦਿਤਿਆਂ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ; ਦਿਤੀ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ, ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁੱਤਰ, ਜਣੇ।
ਤੇषਾਮ੍ ਇਯਮ੍ ਵਸੁਮਤੀ ਪੁਰਾ ਆਸੀਤ੍ ਸ ਵਨ ਅਰ੍ਣਵਾ । ਦਨੁਃ ਤੁ ਅਜਨਯਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਅਸ਼੍ਵਗ੍ਰੀਵਮ੍ ਅਰਿਂਦਮ ॥੩-੧੪-
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਧਰਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਦਨੂ ਨੇ ਅਸ਼ਵਗਰੀਵ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਣਿਆ।
ਨਰਕਮ੍ ਕਾਲਕਮ੍ ਚੈਵ ਕਾਲਕਾ ਅਪਿ ਵ੍ਯਜਾਯਤ । ਕ੍ਰੌਨ੍ਚੀਮ੍ ਭਾਸੀਮ੍ ਤਥਾ ਸ਼੍ਯੇਨੀਮ੍ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੀਮ੍ ਤਥਾ ਸ਼ੁਕੀਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਨਰਕ ਤੇ ਕਾਲਕਾ ਜੰਮੇ, ਕਾਲਕਾਵਾਂ ਵੀ; ਕ੍ਰੌਂਚੀ, ਭਾਸੀ, ਸ਼ੇਨੀ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੇ ਸ਼ੁਕੀ।
ਤਾਮ੍ਰਾ ਤੁ ਸੁषੁਵੇ ਕਨ੍ਯਾਃ ਪਂਚ ਏਤਾ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ । ਉਲੂਕਾਨ੍ ਜਨਯਤ੍ ਕ੍ਰੌਨ੍ਚੀ ਭਾਸੀ ਭਾਸਾਨ੍ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ॥੩-੧੪-
ਤਾਮਰਾ ਨੇ ਪੰਜ ਧੀਆਂ ਜਣੀਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ; ਕ੍ਰੌਂਚੀ ਨੇ ਉਲੂਕ (ਉਲੂ) ਜਣੇ, ਭਾਸੀ ਨੇ ਭਾਸ ਜਣੇ।
ਸ਼੍ਯੇਨੀ ਸ਼੍ਯੇਨਾਮ੍ ਚ ਗृਧ੍ਰਾਮ ਚ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ਸੁਤੇਜਸਃ । ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰੀ ਤੁ ਹਂਸਾਮ੍ ਚ ਕਲਹਂਸਾਮ੍ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥੩-੧੪-
ਸ਼ੇਨੀ ਨੇ ਸ਼ੇਨ (ਬਾਜ) ਤੇ ਗ੍ਰਿਧਰ (ਗਿੱਧ), ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਜਣੇ; ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇ ਹੰਸ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਲਹੰਸ ਜਣੇ।
ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਮ੍ ਚ ਭਦ੍ਰਮ੍ ਤੇ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਸਾ ਅਪਿ ਭਾਮਿਨੀ । ਸ਼ੁਕੀ ਨਤਾਮ੍ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਤੁ ਨਤਾਯਾ ਵਿਨਤਾ ਸੁਤਾ ॥੩-੧੪-
ਉਹ ਨੇ ਚਕਰਵਾਕ ਵੀ ਜਣੇ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ; ਸ਼ੁਕੀ ਨੇ ਨਤਾ ਜਣੀ, ਤੇ ਨਤਾ ਦੀ ਧੀ ਵਿਨਤਾ ਹੋਈ।
ਦਸ਼ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ ਰਾਮ ਵਿਜਜ੍ਞੇ ਅਪਿ ਆਤ੍ਮਸਂਭਵਾਃ । ਮृਗੀਮ੍ ਚ ਮृਗਮਂਦਾਮ੍ ਚ ਹਰੀਮ੍ ਭਦ੍ਰਮਦਾਮ੍ ਅਪਿ ॥੩-੧੪-
ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾ ਨੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਮ੍ਰਿਗੀ, ਮ੍ਰਿਗਮੰਡਾ, ਹਰੀ ਤੇ ਭਦ੍ਰਮਦਾ।
ਮਾਤਂਗੀਮ੍ ਅਥ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੀਮ੍ ਸ਼੍ਵੇਤਾਮ੍ ਚ ਸੁਰਭੀਮ੍ ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵ ਲਕ੍ਸ਼ਣ ਸਂਪਨ੍ਨਾਮ੍ ਸੁਰਸਾਮ੍ ਕਦ੍ਰੁਕਾਮ੍ ਅਪਿ ॥੩-੧੪-
ਮਾਤੰਗੀ, ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ, ਸ਼ਵੇਤਾ ਤੇ ਸੁਰਭੀ ਵੀ; ਸੁਰਸਾ ਤੇ ਕਦਰੂ, ਜੋ ਸਭ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਅਪਤ੍ਯਮ੍ ਤੁ ਮृਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮृਗ੍ਯਾ ਨਰਵਰੋਤ੍ਤਮ । ऋਕ੍ਸ਼ਾਃ ਚ ਮृਗਮਂਦਾਯਾਃ ਸृਮਰਾਃ ਚਮਰਾਃ ਤਥਾ ॥੩-੧੪-
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮ੍ਰਿਗੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮ੍ਰਿਗ (ਹਿਰਨ) ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਮ੍ਰਿਗਮੰਡਾ ਤੋਂ ਰਿੱਛ, ਤੇ ਸ੍ਰਮਰਾ ਤੇ ਚਮਰਾ ਵੀ।
ਤਤਃ ਤੁ ਇਰਾਵਤੀਮ੍ ਨਾਮ ਜਜ੍ਞੇ ਭਦ੍ਰਮਦਾ ਸੁਤਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਤੁ ਐਰਾਵਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਲੋਕਨਾਥੋ ਮਹਾਗਜਃ ॥੩-੧੪-
ਫਿਰ ਭਦ੍ਰਮਦਾ ਨੇ ਇਰਾਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਧੀ ਜਣੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਐਰਾਵਤ, ਮਹਾਂ ਹਾਥੀ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ।
ਹਰ੍ਯਾਃ ਚ ਹਰਯੋ ਅਪਤ੍ਯਮ੍ ਵਾਨਰਾਃ ਚ ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ । ਗੋਲਾਂਗੂਲਾਃ ਚ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੀ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਮ੍ ਚ ਅਜਨਯਤ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ॥੩-੧੪-
ਹਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਨਰ (ਬਾਂਦਰ) ਹਨ, ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਸੁਭਾਵ ਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਾਰਦੂਲੀ ਨੇ ਗੋਲਾਂਗੂਲ ਤੇ ਬਾਘ ਦੇ ਬੱਚੇ ਜਣੇ।
ਮਾਤਂਗ੍ਯਾਃ ਤੁ ਅਥ ਮਾਤਨ੍ਗਾਅਪਤ੍ਯਮ੍ ਮਨੁਜ ऋषਭ । ਦਿਸ਼ਾਗਜਮ੍ ਤੁ ਸ਼੍ਵੇਤ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਵ੍ਯਜਨਯਤ੍ ਸੁਤਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਮਾਤੰਗੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਥੀ ਹਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ; ਸ਼ਵੇਤਾ ਨੇ, ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਹਾਥੀ ਜਣਿਆ।
ਤਤੋ ਦੁਹਿਤਰੌ ਰਾਮ ਸੁਰਭਿਰ੍ ਦ੍ਵੇ ਵਿ ਅਜਾਯਤ । ਰੋਹਿਣੀਮ੍ ਨਾਮ ਭਦ੍ਰਮ੍ ਤੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੀਮ੍ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ॥੩-੧੪-
ਫਿਰ, ਰਾਮਾ, ਸੁਰਭੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ: ਰੋਹਿਨੀ, ਜੋ ਸੁਭਾਗੀ ਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।
ਰੋਹਿਣਿ ਅਜਨਯਦ੍ ਗਾਵੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੀ ਵਾਜਿਨਃ ਸੁਤਾਨ੍ । ਸੁਰਸਾ ਅਜਨਯਨ੍ ਨਾਗਾਨ੍ ਰਾਮ ਕਦ੍ਰੂਃ ਚ ਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ ॥੩-੧੪-
ਰੋਹਿਨੀ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਗੰਧਰਵੀ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ; ਸੁਰਸਾ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਦਰੂ ਨੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ, ਰਾਮਾ।