ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵ ਨਿਃਸਂਜ੍ਞਃ ਸਂਜ੍ਞਾਵਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੨੦-
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ:
ਊਨषੋਡਸ਼ਵਰ੍षੋ ਮੇ ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ । ਨ ਯੁਦ੍ਧਯੋਗ੍ਯਤਾਮਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ॥੧-੨੦-
ਮੇਰਾ ਰਾਜੀਵ-ਨੇਤ੍ਰ ਰਾਮ ਅਜੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਇਯਮਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੇਨਾ ਯਸ੍ਯਾਹਂ ਪਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਅਨਯਾ ਸਹਿਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਯੋਦ੍ਧਾਹਂ ਤੈਰ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ ॥੧-੨੦-
ਇਹ ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਮਾਲਕ ਹਾਂ; ਇਸ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ।
ਇਮੇ ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਮੇऽਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਯੋਗ੍ਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣੈਰ੍ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਨ ਰਾਮਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥੧-੨੦-
ਇਹ ਮੇਰੇ ਨੌਕਰ ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਹਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ; ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਜੋਗ ਹਨ—ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ।
ਅਹਮੇਵ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਰ੍ਗੋਪ੍ਤਾ ਸਮਰਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਯਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਧਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਾਵਦ੍ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ ॥੧-੨੦-
ਮੈਂ ਖੁਦ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ; ਜਦ ਤਕ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਰਾਤ ਦੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।
ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਾ ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਾ ਸਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਅਹਂ ਤਤ੍ਰ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਰਾਮਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥੧-੨੦-
ਤੁਹਾਡਾ ਵਰਤ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ।
ਬਾਲੋ ਹ੍ਯਕृਤਵਿਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨ ਚ ਵੇਤ੍ਤਿ ਬਲਾਬਲਮ੍ । ਨ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਬਲਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਨ ਚ ਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਵਿਦਿਆ ਨਹੀਂ ਪਾਈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤਾਕਤ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ।
ਨ ਚਾਸੌ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਯੋਗ੍ਯਃ ਕੂਟਯੁਦ੍ਧਾ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਵਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਹਿ ਰਾਮੇਣ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਨੋਤ੍ਸਹੇ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਜੋਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਛਲ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ; ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।
ਜੀਵਿਤੁਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਨ ਰਾਮਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਯਦਿ ਵਾ ਰਾਘਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨੇਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ ॥੧-੨੦-
ਮੁਨੀ-ਸ਼ੇਰ, ਜੀਉਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਸੁਵਰਤ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ—
ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਮਯਾ ਸਹ ਚ ਤਂ ਨਯ । षष੍ਟਿਰ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਜਾਤਸ੍ਯ ਮਮ ਕੌਸ਼ਿਕ ॥੧-੨੦-
ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਲੈ ਜਾਓ; ਕਉਸ਼ਿਕ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣੋਤ੍ਪਾਦਿਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਨ ਰਾਮਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਾਤ੍ਮਜਾਨਾਂ ਹਿ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਪਰਮਿਕਾ ਮਮ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ। ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਮੋਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਧਾਨੇਚ ਨ ਰਾਮਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਕਿਂਵੀਰ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ਤੇ ਚ ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕੇ ਚ ਤੇ ॥੧-੨੦-
ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਉਹ ਰਾਖਸ ਕਿੰਨੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ?
ਕਥਂ ਪ੍ਰਮਾਣਾਃ ਕੇ ਚੈਤਾਨ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ । ਕਥਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਰਾਮੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਾਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ? ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਮਾਮਕੈਰ੍ਵਾ ਬਲੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਮਯਾ ਵਾ ਕੂਟਯੋਧਿਨਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਮੇ ਸ਼ਂਸ ਭਗਵਨ੍ ਕਥਂ ਤੇषਾਂ ਮਯਾ ਰਣੇ ॥੧-੨੦-
ਕੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂ?
ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਦੁष੍ਟਭਾਵਾਨਾਂ ਵੀਰ੍ਯੋਤ੍ਸਿਕ੍ਤਾ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ ॥੧-੨੦-
ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਖਸ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਘਮੰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਵਂਸ਼ਪ੍ਰਭਵੋ ਰਾਵਣੋ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ । ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਦਤ੍ਤਵਰਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਬਾਧਤੇ ਭृਸ਼ਮ੍ ॥੧-੨੦-
ਪੌਲਸਤਿ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਵਣ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਖਸ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਬਲੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਃ । ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਮਹਾਰਾਜ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿ ਰਾਵਣ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਭ੍ਰਾਤਾ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਰਵਸੋ ਮੁਨੇਃ । ਯਦਾ ਨ ਖਲੁ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਕਰ੍ਤਾ ਮਹਾਬਲਃ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਵਾਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਖੁਦ ਯਜਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ।
ਤੇਨ ਸਂਚੋਦਿਤੌ ਤੌ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੌ ਸੁਮਹਾਬਲੌ । ਮਾਰੀਚਸ਼੍ਚ ਸੁਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਵਿਘ੍ਨਂ ਕਰਿष੍ਯਤਃ ॥੧-੨੦-
ਉਸਦੇ ਉਕਸਾਉਣ ਤੇ, ਦੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਖਸ, ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕੇ । ਮਮ ਚੈਵਾਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਸ੍ਯ ਦੈਵਤਂ ਹਿ ਭਵਾਨ੍ ਗੁਰੁਃ ॥੧-੨੦-
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਸੀਬ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤੇ ਵਰਗੇ ਹੋ।
ਦੇਵਦਾਨਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪਤਗਪਨ੍ਨਗਾਃ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਰਾਵਣਂ ਸੋਢੁਂ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਨਵਾ ਯੁਧਿ ॥੧-੨੦-
ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼, ਪੰਛੀ ਤੇ ਸੱਪ ਵੀ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹਨ?
ਸ ਤੁ ਵੀਰ੍ਯਵਤਾਂ ਵੀਰ੍ਯਮਾਦਤ੍ਤੇ ਯੁਧਿ ਰਾਵਣਃ । ਤੇਨ ਚਾਹਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਸਂਯੋਦ੍ਧੁਂ ਤਸ੍ਯ ਵਾ ਬਲੈਃ ॥੧-੨੦-
ਰਾਵਣ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਸਬਲੋ ਵਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਹਿਤੋ ਵਾ ਮਮਾਤ੍ਮਜੈਃ । ਕਥਮਪ੍ਯਮਰਪ੍ਰਖ੍ਯਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮਾਣਾਮਕੋਵਿਦਮ੍ ॥੧-੨੦-
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਪਣੀ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵੀ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਵਰਗੇ ਅਮਰ ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਬਾਲਂ ਮੇ ਤਨਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨੈਵ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪੁਤ੍ਰਕਮ੍ । ਅਥ ਕਾਲੋਪਮੌ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸੁਤੌ ਸੁਨ੍ਦੋਪਸੁਨ੍ਦਯੋਃ ॥੧-੨੦-
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦ ਤੇ ਉਪਸੁੰਦ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਯਜ੍ਞਵਿਘ੍ਨਕਰੌ ਤੌ ਤੇ ਨੈਵ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਪੁਤ੍ਰਕਮ੍ । ਮਾਰੀਚਸ਼੍ਚ ਸੁਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤੌ ਸੁਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥੧-੨੦-
ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ, ਜੋ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਿਖੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਤਯੋਰਨ੍ਯਤਰਂ ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸਸੁਹृਦ੍ਗਣਃ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਤ੍ਵਨੁਨੇष੍ਯਾਮਿ ਭਵਨ੍ਤਂ ਸਹਬਾਨ੍ਧਵਃ ॥੧-੨੦-
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਨਾਲ ਲੜਨ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ।
ਇਤਿ ਨਰਪਤਿਜਲ੍ਪਨਾਤ੍ ਦ੍ਵਿਜੇਨ੍ਦ੍ਰਂ :::ਕੁਸ਼ਿਕਸੁਤਂ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਵਿਵੇਸ਼ ਮਨ੍ਯੁਃ । ਸੁਹੁਤ ਇਵ ਮਖੇऽਗ੍ਨਿਰਾਜ੍ਯਸਿਕ੍ਤਃ :::ਸਮਭਵਦੁਜ੍ਜ੍ਵਲਿਤੋ ਮਹਰ੍षਿਵਹ੍ਨਿਃ ॥੧-੨੦-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਿਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਘੀ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਭੜਕ ਉਠਿਆ।
thumb|ਏਕਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਪਰ੍ਯਾਕੁਲਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਸਮਨ੍ਯੁਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ ॥੧-੨੧-
ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੂਰ੍ਵਮਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਹਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਰਾਘਵਾਣਾਮਯੁਕ੍ਤੋऽਯਂ ਕੁਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਪਰ੍ਯਯਃ ॥੧-੨੧-
ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਕੇ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਇਹ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸੂਟਦਾ ਨਹੀਂ।