ਰਾਮਸ੍ਯ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਨ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤੌ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਨ ਚ ਪੁਤ੍ਰਗਤਂ ਸ੍ਨੇਹਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ॥੧-੧੯-
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਹਂ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨਾਮਿ ਹਤੌ ਤੌ ਵਿਦ੍ਧਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੌ । ਅਹਂ ਵੇਦ੍ਮਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਮਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥੧-੧੯-
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਸੱਚੀ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।
ਵਸਿष੍ਠੋऽਪਿ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯੇ ਚੇਮੇ ਤਪਸਿ ਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਯਦਿ ਤੇ ਧਰ੍ਮਲਾਭਂ ਚ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪਰਮਂ ਭੁਵਿ ॥੧-੧੯-
ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਤਪ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ੋਭਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ—
ਸ੍ਥਿਰਮਿਚ੍ਛਸਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਰਾਮਂ ਮੇ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਯਦ੍ਯਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਦਦਤੇ ਤਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ॥੧-੧੯-
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਠੋਸਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਰਾਜੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਇਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ।
ਵਸਿष੍ਠਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਤੋ ਰਾਮਂ ਵਿਸਰ੍ਜਯ । ਅਭਿਪ੍ਰੇਤਮਸਂਸਕ੍ਤਮਾਤ੍ਮਜਂ ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥੧-੧੯-
ਫਿਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਆਗੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਹਿ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਰਾਮਂ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਮ੍ । ਨਾਤ੍ਯੇਤਿ ਕਾਲੋ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਯਥਾਯਂ ਮਮ ਰਾਘਵ ॥੧-੧੯-
ਯਜਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਜੀਵ-ਨੇਤ੍ਰ ਰਾਮ, ਰਾਘਵ, ਯਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਵਿਰਰਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਸ ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਵਚਃ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥੧-੧੯-
ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ; ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ—
ਸ਼ੋਕੇਨ ਮਹਤਾਵਿष੍ਟਸ਼੍ਚਚਾਲ ਚ ਮੁਮੋਹ ਚ । ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞਸ੍ਤਦੋਤ੍ਥਾਯ ਵ੍ਯषੀਦਤ ਭਯਾਨ੍ਵਿਤਃ ॥੧-੧੯-
ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ, ਕੰਬਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉੱਠਿਆ, ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਇਤਿ ਹृਦਯਮਨੋਵਿਦਾਰਣਂ :::ਮੁਨਿਵਚਨਂ ਤਦਤੀਵ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵਾਨ੍ । ਨਰਪਤਿਰਭਵਨ੍ਮਹਾਨ੍ ਮਹਾਤ੍ਮਾ :::ਵ੍ਯਥਿਤਮਨਾਃ ਪ੍ਰਚਚਾਲ ਚਾਸਨਾਤ੍ ॥੧-੧੯-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੀਰ ਗਏ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚਾ ਰਾਜਾ, ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਕੰਬਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉੱਠ ਗਿਆ।
thumb|ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਇਹ ਵੀਹਵਾਂ ਸਰਗ ਹੈ। ਸੁਣੋ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵ ਨਿਃਸਂਜ੍ਞਃ ਸਂਜ੍ਞਾਵਾਨਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੧-੨੦-
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ:
ਊਨषੋਡਸ਼ਵਰ੍षੋ ਮੇ ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਲੋਚਨਃ । ਨ ਯੁਦ੍ਧਯੋਗ੍ਯਤਾਮਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ॥੧-੨੦-
ਮੇਰਾ ਰਾਜੀਵ-ਨੇਤ੍ਰ ਰਾਮ ਅਜੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਇਯਮਕ੍ਸ਼ੌਹਿਣੀ ਸੇਨਾ ਯਸ੍ਯਾਹਂ ਪਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਅਨਯਾ ਸਹਿਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਯੋਦ੍ਧਾਹਂ ਤੈਰ੍ਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ ॥੧-੨੦-
ਇਹ ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੈਂ ਮਾਲਕ ਹਾਂ; ਇਸ ਫੌਜ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗਾ।
ਇਮੇ ਸ਼ੂਰਾਸ਼੍ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਭृਤ੍ਯਾ ਮੇऽਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਯੋਗ੍ਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣੈਰ੍ਯੋਦ੍ਧੁਂ ਨ ਰਾਮਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥੧-੨੦-
ਇਹ ਮੇਰੇ ਨੌਕਰ ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਹਨ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ; ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਜੋਗ ਹਨ—ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ।
ਅਹਮੇਵ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਰ੍ਗੋਪ੍ਤਾ ਸਮਰਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਯਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਧਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਾਵਦ੍ ਯੋਤ੍ਸ੍ਯੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰੈਃ ॥੧-੨੦-
ਮੈਂ ਖੁਦ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ; ਜਦ ਤਕ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਹੈ, ਮੈਂ ਰਾਤ ਦੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਹਾਂਗਾ।
ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਾ ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਾ ਸਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਅਹਂ ਤਤ੍ਰ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਰਾਮਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥੧-੨੦-
ਤੁਹਾਡਾ ਵਰਤ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ।
ਬਾਲੋ ਹ੍ਯਕृਤਵਿਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਨ ਚ ਵੇਤ੍ਤਿ ਬਲਾਬਲਮ੍ । ਨ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਬਲਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਨ ਚ ਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਵਿਦਿਆ ਨਹੀਂ ਪਾਈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤਾਕਤ-ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਉਹ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ।
ਨ ਚਾਸੌ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਯੋਗ੍ਯਃ ਕੂਟਯੁਦ੍ਧਾ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਵਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੋ ਹਿ ਰਾਮੇਣ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਨੋਤ੍ਸਹੇ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਜੋਗ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਛਲ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ; ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।
ਜੀਵਿਤੁਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਨ ਰਾਮਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਯਦਿ ਵਾ ਰਾਘਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਨੇਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ ॥੧-੨੦-
ਮੁਨੀ-ਸ਼ੇਰ, ਜੀਉਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਸੁਵਰਤ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ—
ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਮਯਾ ਸਹ ਚ ਤਂ ਨਯ । षष੍ਟਿਰ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਜਾਤਸ੍ਯ ਮਮ ਕੌਸ਼ਿਕ ॥੧-੨੦-
ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਲੈ ਜਾਓ; ਕਉਸ਼ਿਕ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
ਕृਚ੍ਛ੍ਰੇਣੋਤ੍ਪਾਦਿਤਸ਼੍ਚਾਯਂ ਨ ਰਾਮਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਾਤ੍ਮਜਾਨਾਂ ਹਿ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਪਰਮਿਕਾ ਮਮ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਲੈ ਜਾਓ। ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਮੋਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਧਰ੍ਮਪ੍ਰਧਾਨੇਚ ਨ ਰਾਮਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਕਿਂਵੀਰ੍ਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ਤੇ ਚ ਕਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕੇ ਚ ਤੇ ॥੧-੨੦-
ਤੁਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਉਹ ਰਾਖਸ ਕਿੰਨੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ?
ਕਥਂ ਪ੍ਰਮਾਣਾਃ ਕੇ ਚੈਤਾਨ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਿ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵ । ਕਥਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਰਾਮੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਾਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ? ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਮਾਮਕੈਰ੍ਵਾ ਬਲੈਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਮਯਾ ਵਾ ਕੂਟਯੋਧਿਨਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਮੇ ਸ਼ਂਸ ਭਗਵਨ੍ ਕਥਂ ਤੇषਾਂ ਮਯਾ ਰਣੇ ॥੧-੨੦-
ਕੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਲੜਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਾਂ? ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਾਂ?
ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਦੁष੍ਟਭਾਵਾਨਾਂ ਵੀਰ੍ਯੋਤ੍ਸਿਕ੍ਤਾ ਹਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ ॥੧-੨੦-
ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਡਟ ਕੇ ਖੜ੍ਹਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਖਸ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਘਮੰਡ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯਵਂਸ਼ਪ੍ਰਭਵੋ ਰਾਵਣੋ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ । ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਦਤ੍ਤਵਰਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਬਾਧਤੇ ਭृਸ਼ਮ੍ ॥੧-੨੦-
ਪੌਲਸਤਿ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਵਣ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਖਸ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਬਲੋ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਃ । ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਮਹਾਰਾਜ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਵੱਡੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹਨ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿ ਰਾਵਣ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਭ੍ਰਾਤਾ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਸ਼੍ਰਵਸੋ ਮੁਨੇਃ । ਯਦਾ ਨ ਖਲੁ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਕਰ੍ਤਾ ਮਹਾਬਲਃ ॥੧-੨੦-
ਉਹ ਵਿਸ਼ਰਵਾਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਖੁਦ ਯਜਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ।
ਤੇਨ ਸਂਚੋਦਿਤੌ ਤੌ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੌ ਸੁਮਹਾਬਲੌ । ਮਾਰੀਚਸ਼੍ਚ ਸੁਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਵਿਘ੍ਨਂ ਕਰਿष੍ਯਤਃ ॥੧-੨੦-
ਉਸਦੇ ਉਕਸਾਉਣ ਤੇ, ਦੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਖਸ, ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕੇ । ਮਮ ਚੈਵਾਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਸ੍ਯ ਦੈਵਤਂ ਹਿ ਭਵਾਨ੍ ਗੁਰੁਃ ॥੧-੨੦-
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਸੀਬ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੇਵਤੇ ਵਰਗੇ ਹੋ।