ਧਰ੍ਮਾਦਰ੍ਥਃ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਭਵਤੇ ਸੁਖਮ੍। ਧਰ੍ਮੇਣ ਲਭਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਸਾਰਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਧਰਮ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਯਮੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਃ ਕਰ੍षਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਯੇ ਨਿਪੁਣੈਰ੍ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਸੁਖਾਲ੍ਲਭਤੇ ਸੁਖਮ੍
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਧਰਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਸੁਖ ਮੌਜਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਚਿਮਤਿਃ ਸੌਮ੍ਯ ਚਰ ਧਰ੍ਮਂ ਤਪੋਵਨੇ। ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਵਿਦਿਤਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਮਪਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਰੱਖ, ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਤੇ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ; ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਚਾਪਲਾਦੇਤਦੁਪਾਹृਤਂ ਮੇ ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਵਕ੍ਤੁਂ ਤਵ ਕਃ ਸਮਰ੍ਥਃ। ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤੁ ਸਹਾਨੁਜੇਨ ਯਦ੍ ਰੋਚਤੇ ਤਤ੍ ਕੁਰੁ ਮਾਚਿਰੇਣ
ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਔਰਤ ਦੀ ਚੰਚਲਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਧਰਮ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਸਮਰਥ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਕਰ ਤੇ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ।
thumb|ਦਸ਼ਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਦਸ਼ਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਹੁਣ ਦਸਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਤ੍ ਤੁ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਭਰ੍ਤृਭਕ੍ਤਯਾ। ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚਾਥ ਜਾਨਕੀਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਹੀ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਾਮ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਿਤਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਯਾ ਸਦृਸ਼ਂ ਵਚਃ। ਕੁਲਂ ਵ੍ਯਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜੇ
ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਭਲਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰਿਆ ਹੈ, noble family ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ।
ਕਿਂ ਨੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਯੈਵੋਕ੍ਤਮਿਦਂ ਵਚਃ। ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੈਰ੍ਧਾਰ੍ਯਤੇ ਚਾਪੋ ਨਾਰ੍ਤਸ਼ਬ੍ਦੋ ਭਵੇਦਿਤਿ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ: 'ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਖੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਆਵੇ'?
ਤੇ ਚਾਰ੍ਤਾ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯੇ ਮੁਨਯਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ। ਮਾਂ ਸੀਤੇ ਸ੍ਵਯਮਾਗਮ੍ਯ ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾਃ
ਉਹ ਦੁਖੀ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵਚਨ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਪ ਆ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨ ਕੇ ਆਏ ਹਨ।
ਵਸਨ੍ਤਃ ਕਾਲਕਾਲੇषੁ ਵਨੇ ਮੂਲਫਲਾਸ਼ਨਾਃ। ਨ ਲਭਨ੍ਤੇ ਸੁਖਂ ਭੀਰੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਹੇ ਡਰਪੋਕ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਕਠੋਰ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ।
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਭੀਮੈਰ੍ਨਰਮਾਂਸੋਪਜੀਵਿਭਿਃ। ਤੇ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾ ਮੁਨਯੋ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ
ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ, ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਖਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਾਨਭ੍ਯਵਪਦ੍ਯੇਤਿ ਮਾਮੂਚੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ। ਮਯਾ ਤੁ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਮੇਵਂ ਮੁਖਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਮ੍
ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।' ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਵਚਨਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਂ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਦਾਹृਤਮ੍। ਪ੍ਰਸੀਦਨ੍ਤੁ ਭਵਨ੍ਤੋ ਮੇ ਹ੍ਰੀਰੇषਾ ਤੁ ਮਮਾਤੁਲਾ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਲਜਾ ਹੈ।'
ਯਦੀਦृਸ਼ੈਰਹਂ ਵਿਪ੍ਰੈਰੁਪਸ੍ਥੇਯੈਰੁਪਸ੍ਥਿਤਃ। ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਚ ਮਯਾ ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਦ੍ਵਿਜਸਂਨਿਧੌ
ਜਦੋਂ ਐਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਆਏ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਅਰ੍ਦਿਤਾਃ ਸ੍ਮ ਭृਸ਼ਂ ਰਾਮ ਭਵਾਨ੍ ਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ। ਹੋਮਕਾਲੇ ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪਰ੍ਵਕਾਲੇषੁ ਚਾਨਘ
ਰਾਮਾ, ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਵਨ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਜੀ,
ਧਰ੍षਯਨ੍ਤਿ ਸੁਦੁਰ੍ਧਰ੍षਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨਾਃ। ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਧਰ੍षਿਤਾਨਾਂ ਚ ਤਾਪਸਾਨਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਾਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ।
ਗਤਿਂ ਮृਗਯਮਾਣਾਨਾਂ ਭਵਾਨ੍ ਨਃ ਪਰਮਾ ਗਤਿਃ। ਕਾਮਂ ਤਪਃਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਹਨ੍ਤੁਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਨ੍
ਸਾਡੀ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੋ। ਅਸੀਂ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ,
ਚਿਰਾਰ੍ਜਿਤਂ ਨ ਚੇਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤਪਃ ਖਣ੍ਡਯਿਤੁਂ ਵਯਮ੍। ਬਹੁਵਿਘ੍ਨਂ ਤਪੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਸ਼੍ਚਰਂ ਚੈਵ ਰਾਘਵ
ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਤਪਸਿਆ ਨੂੰ ਤੋੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਰਾਘਵ, ਤਪਸਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਵਾਧਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਨੀ ਵੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਤੇਨ ਸ਼ਾਪਂ ਨ ਮੁਞ੍ਚਾਮੋ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ। ਤਦਰ੍ਦ੍ਯਮਾਨਾਨ੍ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਭਿਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹਨ।
ਰਕ੍ਸ਼ ਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਥਾ ਹਿ ਵਯਂ ਵਨੇ। ਮਯਾ ਚੈਤਦ੍ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਾਤ੍ਸ੍ਨ੍ਰ੍ਯੇਨ ਪਰਿਪਾਲਨਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਆਸਰੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ।
ऋषੀਣਾਂ ਦਣ੍ਡਕਾਰਣ੍ਯੇ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤਂ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜੇ। ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਚ ਨ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜੀਵਮਾਨਃ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਵਮ੍
ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਦੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਵਾਅਦਾ, ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਜਿੰਦਗੀ ਰਹਿਣੇ ਤਕ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਦਾ।
ਮੁਨੀਨਾਮਨ੍ਯਥਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਤ੍ਯਮਿष੍ਟਂ ਹਿ ਮੇ ਸਦਾ। ਅਪ੍ਯਹਂ ਜੀਵਿਤਂ ਜਹ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਾਂ ਵਾ ਸੀਤੇ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਮ੍
ਮੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਰੱਖਣਾ ਮੇਰੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵੀ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਜਾਂ ਤੈਨੂੰ, ਸੀਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ,
ਨ ਤੁ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਤਦਵਸ਼੍ਯਂ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਮृषੀਣਾਂ ਪਰਿਪਾਲਨਮ੍
ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਵਾਅਦਾ ਨਹੀਂ ਤੋੜ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਮੇਰਾ ਫਰਜ ਹੈ।
ਅਨੁਕ੍ਤੇਨਾਪਿ ਵੈਦੇਹਿ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਕਥਂ ਪੁਨਃ। ਮਮ ਸ੍ਨੇਹਾਚ੍ਚ ਸੌਹਾਰ੍ਦਾਦਿਦਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਚਃ
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਕਹੀ ਹੋਵੇ, ਵੈਦੇਹੀ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਆਖੀ ਹੈ।
ਪਰਿਤੁष੍ਟੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਸੀਤੇ ਨ ਹ੍ਯਨਿष੍ਟੋऽਨੁਸ਼ਾਸ੍ਯਤੇ। ਸਦृਸ਼ਂ ਚਾਨੁਰੂਪਂ ਚ ਕੁਲਸ੍ਯ ਤਵ ਸ਼ੋਭਨੇ। ਸਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਣੇਭ੍ਯੋऽਪਿ ਗਰੀਯਸੀ
ਸੀਤੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ਼ੀ ਹਾਂ; ਜੋ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਕੁਲ ਲਈ ਠੀਕ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਧਰਮ ਸਾਥੀ ਹੈਂ, ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸੀਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਮੈਥਿਲਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਮ੍। ਰਾਮੋ ਧਨੁष੍ਮਾਨ੍ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਜਗਾਮ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਤਪੋਵਨਾਨਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਸੀਤਾ, ਮੈਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ, ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਸੁਹਣੀਆਂ ਤਪੋਵਨਾਂ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
thumb|ਏਕਾਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਾਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਇਕਾਦਸ਼ਾ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਵਿਚ ਇਕਾਦਸ਼ਾ ਸਰਗ ਹੈ।
ਅਗ੍ਰਤਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਰਾਮਃ ਸੀਤਾ ਮਧ੍ਯੇ ਸੁਸ਼ੋਭਨਾ। ਪृष੍ਠਤਸ੍ਤੁ ਧਨੁष੍ਪਾਣਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਨੁਜਗਾਮ ਹ
ਰਾਮ ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ, ਵਿਚਕਾਰ ਸੋਹਣੀ ਸੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਚਲਿਆ।
ਤੌ ਪਸ਼੍ਯਮਾਨੌ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਸ਼ੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਵਨਾਨਿ ਚ। ਨਦੀਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾ ਰਮ੍ਯਾ ਜਗ੍ਮਤੁਃ ਸਹ ਸੀਤਯਾ
ਉਹ ਤਿੰਨੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਸਾਰਸਾਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰਵਾਕਾਂਸ਼੍ਚ ਨਦੀਪੁਲਿਨਚਾਰਿਣਃ। ਸਰਾਂਸਿ ਚ ਸਪਦ੍ਮਾਨਿ ਯੁਤਾਨਿ ਜਲਜੈਃ ਖਗੈਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਸਾਰਸ ਅਤੇ ਚਕਵਾਂ ਪੰਛੀਆਂ, ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਝੀਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਵੇਖੇ।