ਮੁष੍ਟਿਭਿਰ੍ਬਾਹੁਭਿਃ ਪਦ੍ਭਿਃ ਸੂਦਯਨ੍ਤੌ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍। ਉਦ੍ਯਮ੍ਯੋਦ੍ਯਮ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯੇਨਂ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਨਿष੍ਪਿਪੇषਤੁਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟਦੇ ਰਹੇ।
ਸ ਵਿਦ੍ਧੌ ਬਹੁਭਿਰ੍ਬਾਣੈਃ ਖਡ੍ਗਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਤਃ। ਨਿष੍ਪਿष੍ਟੋ ਬਹੁਧਾ ਭੂਮੌ ਨ ਮਮਾਰ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਈ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ।
ਤਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਮਃ ਸੁਭृਸ਼ਮਵਧ੍ਯਮਚਲੋਪਮਮ੍। ਭਯੇष੍ਵਭਯਦਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਵਧੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਮੁਸੀਬਤਾਂ 'ਚ ਡਰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਤਪਸਾ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋऽਯਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ। ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯੁਧਿ ਨਿਰ੍ਜੇਤੁਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਨਿਖਨਾਵਹੇ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਆਓ, ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਦਫਨ ਕਰੀਏ।
ਕੁਞ੍ਜਰਸ੍ਯੇਵ ਰੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੁਮਹਚ੍ਛ੍ਵਭ੍ਰਂ ਖਨ੍ਯਤਾਂ ਰੌਦ੍ਰਵਰ੍ਚਸਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਈ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਦਰਃ ਖਨ੍ਯਤਾਮਿਤਿ। ਤਸ੍ਥੌ ਵਿਰਾਧਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਪਾਦੇਨ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਤੇ ਵਿਰਾਧਾ ਨੂੰ ਗਲ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਰੋਕਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵੇਣੋਕ੍ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਂ ਵਚਃ। ਇਦਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਵਿਰਾਧਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍
ਰਾਘਵ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
ਹਤੋऽਹਂ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਬਲੇਨ ਵੈ। ਮਯਾ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਮੋਹਾਨ੍ਨ ਜ੍ਞਾਤਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਥੋਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾਤ ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਦਿਤੋ ਮਯਾ। ਵੈਦੇਹੀ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਵਿਦੇਹੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ।
ਅਭਿਸ਼ਾਪਾਦਹਂ ਘੋਰਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਂ ਤਨੁਮ੍। ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਰ੍ਨਾਮ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਹਿ
ਇਕ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇਹ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤੁੰਬੁਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਗੰਧਰਵ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਯਦਾ ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਧਿष੍ਯਤਿ ਸਂਯੁਗੇ
ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜਦ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰੇਗਾ—'
ਤਦਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਮਾਪਨ੍ਨੋ ਭਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ। ਅਨੁਪਸ੍ਥੀਯਮਾਨੋ ਮਾਂ ਸ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਹ
'ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਵੇਗਾ।' ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਕਹਿ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋ ਰਾਜਾ ਰਮ੍ਭਾਸਕ੍ਤਮੁਵਾਚ ਹ। ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋऽਹਮਭਿਸ਼ਾਪਾਤ੍ ਸੁਦਾਰੁਣਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੰਭਾ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭੁਵਨਂ ਸ੍ਵਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵੋऽਸ੍ਤੁ ਪਰਂਤਪ। ਇਤੋ ਵਸਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਰਭਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਰਭੰਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਧ੍ਯਰ੍ਧਯੋਜਨੇ ਤਾਤ ਮਹਰ੍षਿਃ ਸੂਰ੍ਯਸਂਨਿਭਃ। ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਭਿਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਸ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਭਿਧਾਸ੍ਯਤਿ
ਪਿਆਰੇ, ਅੱਧ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਦੱਸੇਗਾ।
ਅਵਟੇ ਚਾਪਿ ਮਾਂ ਰਾਮ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਕੁਸ਼ਲੀ ਵ੍ਰਜ। ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਗਤਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮੇष ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾ; ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਇਹ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਅਵਟੇ ਯੇ ਨਿਧੀਯਨ੍ਤੇ ਤੇषਾਂ ਲੋਕਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਵਿਰਾਧਃ ਸ਼ਰਪੀਡਿਤਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਰਾਧਾ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ—
ਬਭੂਵ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ੍ਯਸ੍ਤਦੇਹੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵ੍ਯਾਦਿਦੇਸ਼ ਹ
ਉਹ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕੁਞ੍ਜਰਸ੍ਯੇਵ ਰੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸੁਮਹਾਨ੍ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਃ ਖਨ੍ਯਤਾਂ ਰੌਦ੍ਰਕਰ੍ਮਣਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕ੍ਰੂਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਲਈ ਖੋਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਦਰਃ ਖਨ੍ਯਤਾਮਿਤਿ। ਤਸ੍ਥੌ ਵਿਰਾਧਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਪਾਦੇਨ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਤੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧ ਦੇ ਗਲ੍ਹ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਤਤਃ ਖਨਿਤ੍ਰਮਾਦਾਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍। ਅਖਨਤ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਰਾਧਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਖੁਰਪਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਰਾਧ ਦੇ ਪਾਸ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦਿਆ।
ਤਂ ਮੁਕ੍ਤਕਣ੍ਠਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਕੁਕਰ੍ਣਂ ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍। ਵਿਰਾਧਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿਪਚ੍ਛ੍ਵਭ੍ਰੇ ਨਦਨ੍ਤਂ ਭੈਰਵਸ੍ਵਨਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਵਿਰਾਧ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਨ ਸਾਂਪ ਦੇ ਜਿਹੇ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਉਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਮਾਹਵੇ ਦਾਰੁਣਮਾਸ਼ੁਵਿਕ੍ਰਮੌ ਸ੍ਥਿਰਾਵੁਭੌ ਸਂਯਤਿ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ। ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤੌ ਚਿਕ੍ਸ਼ਿਪਤੁਰ੍ਭਯਾਵਹਂ ਨਦਨ੍ਤਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਬਲੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍
ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਦਿਲੇਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਚੀਕਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ।
ਅਵਧ੍ਯਤਾਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹਾਸੁਰਸ੍ਯ ਤੌ ਸ਼ਿਤੇਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤਦਾ ਨਰਰ੍षਭੌ। ਸਮਰ੍ਥ੍ਯ ਚਾਤ੍ਯਰ੍ਥਵਿਸ਼ਾਰਦਾਵੁਭੌ ਬਿਲੇ ਵਿਰਾਧਸ੍ਯ ਵਧਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਤੁਃ
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵੱਡਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤਿੱਖੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਵਿਰਾਧ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ।
ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਰਾਧੇਨ ਹਿ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਰਾਮੇਣ ਯਥਾਰ੍ਥਮੀਪ੍ਸਿਤਃ। ਨਿਵੇਦਿਤਃ ਕਾਨਨਚਾਰਿਣਾ ਸ੍ਵਯਂ ਨ ਮੇ ਵਧਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਕृਤੋ ਭਵੇਦਿਤਿ
ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਰਾਧ ਨੇ ਖੁਦ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਤਦੇਵ ਰਾਮੇਣ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਭਾषਿਤਂ ਕृਤਾ ਮਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਬਿਲਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨੇ। ਬਿਲਂ ਚ ਤੇਨਾਤਿਬਲੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼੍ਯਮਾਨੇਨ ਵਨਂ ਵਿਨਾਦਿਤਮ੍
ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਿਰਾਧ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ; ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਜੰਗਲ ਉਸ ਦੀ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਰੂਪਾਵਿਵ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ਵਿਰਾਧਮੁਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਦਰੇ ਨਿਪਾਤ੍ਯ ਤਮ੍। ਨਨਨ੍ਦਤੁਰ੍ਵੀਤਭਯੌ ਮਹਾਵਨੇ ਸ਼ਿਲਾਭਿਰਨ੍ਤਰ੍ਦਧਤੁਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍
ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲਾ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਵਿਰਾਧ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ; ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਤੌ ਕਾਞ੍ਚਨਚਿਤ੍ਰਕਾਰ੍ਮੁਕੌ ਨਿਹਤ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਃ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍। ਵਿਜਹ੍ਰਤੁਸ੍ਤੌ ਮੁਦਿਤੌ ਮਹਾਵਨੇ ਦਿਵਿ ਸ੍ਥਿਤੌ ਚਨ੍ਦ੍ਰਦਿਵਾਕਰਾਵਿਵ
ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਧਨੁਸ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ।
thumb|ਪਞ੍ਚਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਹੁਣ ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਹਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਂ ਭੀਮਬਲਂ ਵਿਰਾਧਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਵਨੇ। ਤਤਃ ਸੀਤਾਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਵਿਰਾਧ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੀ, ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵਿਰਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।