ਯਥਾ ਚੇਚ੍ਛਤਿ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਤਥਾ ਵਹਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਅਯਮੇਵ ਹਿ ਨਃ ਪਨ੍ਥਾ ਯੇਨ ਯਾਤਿ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ
'ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਚਾਹੇ, ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਰਾਹ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਰਾਤ ਦਾ ਜੀਵ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਸ ਤੁ ਸ੍ਵਬਲਵੀਰ੍ਯੇਣ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ। ਬਾਲਾਵਿਵ ਸ੍ਕਨ੍ਧਗਤੌ ਚਕਾਰਾਤਿਬਲੋਦ੍ਧਤਃ
ਉਹ ਰਾਤ ਦਾ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਦੋਨੋ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ।
ਤਾਵਾਰੋਪ੍ਯ ਤਤਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਰਾਘਵੌ ਰਜਨੀਚਰਃ। ਵਿਰਾਧੋ ਵਿਨਦਨ੍ ਘੋਰਂ ਜਗਾਮਾਭਿਮੁਖੋ ਵਨਮ੍
ਦੋਨੋ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਤ ਦਾ ਜੀਵ ਵਿਰਾਧਾ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਵਨਂ ਮਹਾਮੇਘਨਿਭਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਦ੍ਰੁਮੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰੁਪੇਤਮ੍। ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਕੁਲੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਵਾਯੁਤਂ ਵ੍ਯਾਲਮृਗੈਰ੍ਵਿਕੀਰ੍ਣਮ੍
ਉਹ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ, ਜਿਹੜਾ ਵੱਡੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੰਗੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
thumb|ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਹ੍ਰਿਯਮਾਣੌ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੀਤਾ ਰਘੂਤ੍ਤਮੌ। ਉਚ੍ਚੈਃ ਸ੍ਵਰੇਣ ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਸੁਮਹਾਭੁਜੌ
ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਦੋ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਪੁਕਾਰਿਆ।
ਏष ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਰਾਮਃ ਸਤ੍ਯਵਾਞ੍ਛੀਲਵਾਨ੍ ਸ਼ੁਚਿਃ। ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰੌਦ੍ਰਰੂਪੇਣ ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਾ, ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਮृਕ੍ਸ਼ਾ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਦ੍ਵੀਪਿਨਸ੍ਤਥਾ। ਮਾਂ ਹਰੋਤ੍ਸृਜ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌ ਨਮਸ੍ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋਤ੍ਤਮ
ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਚੀਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਗੇ—ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ! ਕਾਕੁਤਸਥੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯ ਰੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਃ ਸਵ੍ਯਂ ਬਾਹੁਂ ਬਭਞ੍ਜ ਹ। ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਬਾਹੁਂ ਤਰਸਾ ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਫਿਰ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਭਗ੍ਨਬਾਹੁਃ ਸਂਵਿਗ੍ਨਃ ਪਪਾਤਾਸ਼ੁ ਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ। ਧਰਣ੍ਯਾਂ ਮੇਘਸਂਕਾਸ਼ੋ ਵਜ੍ਰਭਿਨ੍ਨ ਇਵਾਚਲਃ
ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟਣ ਤੇ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਰਾਕਸ਼ਸ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਲਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟਿਆ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਮੁष੍ਟਿਭਿਰ੍ਬਾਹੁਭਿਃ ਪਦ੍ਭਿਃ ਸੂਦਯਨ੍ਤੌ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍। ਉਦ੍ਯਮ੍ਯੋਦ੍ਯਮ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯੇਨਂ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਨਿष੍ਪਿਪੇषਤੁਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟਦੇ ਰਹੇ।
ਸ ਵਿਦ੍ਧੌ ਬਹੁਭਿਰ੍ਬਾਣੈਃ ਖਡ੍ਗਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਤਃ। ਨਿष੍ਪਿष੍ਟੋ ਬਹੁਧਾ ਭੂਮੌ ਨ ਮਮਾਰ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਈ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ।
ਤਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਮਃ ਸੁਭृਸ਼ਮਵਧ੍ਯਮਚਲੋਪਮਮ੍। ਭਯੇष੍ਵਭਯਦਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਵਧੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਮੁਸੀਬਤਾਂ 'ਚ ਡਰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਤਪਸਾ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋऽਯਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ। ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯੁਧਿ ਨਿਰ੍ਜੇਤੁਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਨਿਖਨਾਵਹੇ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਆਓ, ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਦਫਨ ਕਰੀਏ।
ਕੁਞ੍ਜਰਸ੍ਯੇਵ ਰੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੁਮਹਚ੍ਛ੍ਵਭ੍ਰਂ ਖਨ੍ਯਤਾਂ ਰੌਦ੍ਰਵਰ੍ਚਸਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਈ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਦਰਃ ਖਨ੍ਯਤਾਮਿਤਿ। ਤਸ੍ਥੌ ਵਿਰਾਧਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਪਾਦੇਨ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਤੇ ਵਿਰਾਧਾ ਨੂੰ ਗਲ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਰੋਕਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵੇਣੋਕ੍ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਂ ਵਚਃ। ਇਦਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਵਿਰਾਧਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍
ਰਾਘਵ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
ਹਤੋऽਹਂ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਬਲੇਨ ਵੈ। ਮਯਾ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਮੋਹਾਨ੍ਨ ਜ੍ਞਾਤਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਥੋਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾਤ ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਦਿਤੋ ਮਯਾ। ਵੈਦੇਹੀ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਵਿਦੇਹੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ।
ਅਭਿਸ਼ਾਪਾਦਹਂ ਘੋਰਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਂ ਤਨੁਮ੍। ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਰ੍ਨਾਮ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਹਿ
ਇਕ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇਹ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤੁੰਬੁਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਗੰਧਰਵ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਸੋऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ। ਯਦਾ ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਧਿष੍ਯਤਿ ਸਂਯੁਗੇ
ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਜਦ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰੇਗਾ—'
ਤਦਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਮਾਪਨ੍ਨੋ ਭਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ। ਅਨੁਪਸ੍ਥੀਯਮਾਨੋ ਮਾਂ ਸ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਹ
'ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਜਾਵੇਗਾ।' ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਕਹਿ ਗਿਆ।
ਇਤਿ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੋ ਰਾਜਾ ਰਮ੍ਭਾਸਕ੍ਤਮੁਵਾਚ ਹ। ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋऽਹਮਭਿਸ਼ਾਪਾਤ੍ ਸੁਦਾਰੁਣਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੰਭਾ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭੁਵਨਂ ਸ੍ਵਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਵੋऽਸ੍ਤੁ ਪਰਂਤਪ। ਇਤੋ ਵਸਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਰਭਙ੍ਗਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਰਭੰਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਧ੍ਯਰ੍ਧਯੋਜਨੇ ਤਾਤ ਮਹਰ੍षਿਃ ਸੂਰ੍ਯਸਂਨਿਭਃ। ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਭਿਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਸ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਭਿਧਾਸ੍ਯਤਿ
ਪਿਆਰੇ, ਅੱਧ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਦੱਸੇਗਾ।
ਅਵਟੇ ਚਾਪਿ ਮਾਂ ਰਾਮ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਕੁਸ਼ਲੀ ਵ੍ਰਜ। ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਗਤਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਮੇष ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾ; ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਇਹ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਅਵਟੇ ਯੇ ਨਿਧੀਯਨ੍ਤੇ ਤੇषਾਂ ਲੋਕਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ। ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਵਿਰਾਧਃ ਸ਼ਰਪੀਡਿਤਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਰਾਧਾ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ—
ਬਭੂਵ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ੍ਯਸ੍ਤਦੇਹੋ ਮਹਾਬਲਃ। ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵ੍ਯਾਦਿਦੇਸ਼ ਹ
ਉਹ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ; ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕੁਞ੍ਜਰਸ੍ਯੇਵ ਰੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸੁਮਹਾਨ੍ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਃ ਖਨ੍ਯਤਾਂ ਰੌਦ੍ਰਕਰ੍ਮਣਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕ੍ਰੂਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਲਈ ਖੋਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਦਰਃ ਖਨ੍ਯਤਾਮਿਤਿ। ਤਸ੍ਥੌ ਵਿਰਾਧਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਪਾਦੇਨ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਤੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧ ਦੇ ਗਲ੍ਹ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ।