ਸ ਵਿਦ੍ਧੋ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵੈਦੇਹੀਂ ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਅਭ੍ਯਦ੍ਰਵਤ੍ ਸੁਸਂਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤਦਾ ਰਾਮਂ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ, ਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੌੜਿਆ।
ਸ ਵਿਨਦ੍ਯ ਮਹਾਨਾਦਂ ਸ਼ੂਲਂ ਸ਼ਕ੍ਰਧ੍ਵਜੋਪਮਮ੍। ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯਾਸ਼ੋਭਤ ਤਦਾ ਵ੍ਯਾਤ੍ਤਾਨਨ ਇਵਾਨ੍ਤਕਃ
ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਚੀਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਰਗਾ ਸ਼ੂਲ ਲੈ ਕੇ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਥ ਤੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਦੀਪ੍ਤਂ ਸ਼ਰਵਰ੍षਂ ਵਵਰ੍षਤੁਃ। ਵਿਰਾਧੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਾਲਾਨ੍ਤਕਯਮੋਪਮੇ
ਫਿਰ ਦੋਨੋ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧਾ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ।
ਸ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾਜृਮ੍ਭਤ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਜृਮ੍ਭਮਾਣਸ੍ਯ ਤੇ ਬਾਣਾਃ ਕਾਯਾਨ੍ਨਿष੍ਪੇਤੁਰਾਸ਼ੁਗਾਃ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੱਸਿਆ, ਠੀਕ ਥਾਂ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਜੰਭਿਆ; ਜਦ ਉਹ ਜੰਭਿਆ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ।
ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਤੁ ਵਰਦਾਨੇਨ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਸਂਰੋਧ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਵਿਰਾਧਃ ਸ਼ੂਲਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਰਾਘਵਾਵਭ੍ਯਧਾਵਤ
ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਛੂਹੇ ਨਾਲ, ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਹ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਬਲ ਤੇ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਉਹ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਘਵਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ।
ਤਚ੍ਛੂਲਂ ਵਜ੍ਰਸਂਕਾਸ਼ਂ ਗਗਨੇ ਜ੍ਵਲਨੋਪਮਮ੍। ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਰਾਮਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰਃ
ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਰਾਮ ਨੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਭਾਲੇ ਨੂੰ ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦ੍ ਰਾਮਵਿਸ਼ਿਖੈਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਸ਼ੂਲਂ ਤਸ੍ਯਾਪਤਦ੍ ਭੁਵਿ। ਪਪਾਤਾਸ਼ਨਿਨਾ ਛਿਨ੍ਨਂ ਮੇਰੋਰਿਵ ਸ਼ਿਲਾਤਲਮ੍
ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਭਾਲਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਜਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗਦੀ ਹੋਵੇ।
ਤੌ ਖਡ੍ਗੌ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਕृष੍ਣਸਰ੍ਪਾਵਿਵੋਦ੍ਯਤੌ। ਤੂਰ੍ਣਮਾਪੇਤਤੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦਾ ਪ੍ਰਹਰਤਾਂ ਬਲਾਤ੍
ਫਿਰ ਦੋਨੋ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੁਰੰਤ ਚੁੱਕ ਲੀਆਂ, ਜੋ ਕਾਲੇ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ।
ਸ ਵਧ੍ਯਮਾਨਃ ਸੁਭृਸ਼ਂ ਭੁਜਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਤੌ। ਅਪ੍ਰਕਮ੍ਪ੍ਯੌ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰੌ ਰੌਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤੁਮੈਚ੍ਛਤ
ਜਦ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਹੁਤ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਮਨੁੱਖ-ਸ਼ੇਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ, ਜੋ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਤਸ੍ਯਾਭਿਪ੍ਰਾਯਮਾਜ੍ਞਾਯ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਵਹਤ੍ਵਯਮਲਂ ਤਾਵਤ੍ ਪਥਾਨੇਨ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।'
ਯਥਾ ਚੇਚ੍ਛਤਿ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਤਥਾ ਵਹਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ। ਅਯਮੇਵ ਹਿ ਨਃ ਪਨ੍ਥਾ ਯੇਨ ਯਾਤਿ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ
'ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਚਾਹੇ, ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਰਾਹ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਰਾਤ ਦਾ ਜੀਵ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਸ ਤੁ ਸ੍ਵਬਲਵੀਰ੍ਯੇਣ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ। ਬਾਲਾਵਿਵ ਸ੍ਕਨ੍ਧਗਤੌ ਚਕਾਰਾਤਿਬਲੋਦ੍ਧਤਃ
ਉਹ ਰਾਤ ਦਾ ਜੀਵ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਹੌਸਲੇ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਦੋਨੋ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਅਤਿ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ।
ਤਾਵਾਰੋਪ੍ਯ ਤਤਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਂ ਰਾਘਵੌ ਰਜਨੀਚਰਃ। ਵਿਰਾਧੋ ਵਿਨਦਨ੍ ਘੋਰਂ ਜਗਾਮਾਭਿਮੁਖੋ ਵਨਮ੍
ਦੋਨੋ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਤ ਦਾ ਜੀਵ ਵਿਰਾਧਾ ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਵਨਂ ਮਹਾਮੇਘਨਿਭਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਦ੍ਰੁਮੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰੁਪੇਤਮ੍। ਨਾਨਾਵਿਧੈਃ ਪਕ੍ਸ਼ਿਕੁਲੈਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਵਾਯੁਤਂ ਵ੍ਯਾਲਮृਗੈਰ੍ਵਿਕੀਰ੍ਣਮ੍
ਉਹ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ, ਜਿਹੜਾ ਵੱਡੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੰਗੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
thumb|ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੩-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਹ੍ਰਿਯਮਾਣੌ ਤੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੀਤਾ ਰਘੂਤ੍ਤਮੌ। ਉਚ੍ਚੈਃ ਸ੍ਵਰੇਣ ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਸੁਮਹਾਭੁਜੌ
ਕਾਕੁਤਸਥ ਦੇ ਦੋ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਪੁਕਾਰਿਆ।
ਏष ਦਾਸ਼ਰਥੀ ਰਾਮਃ ਸਤ੍ਯਵਾਞ੍ਛੀਲਵਾਨ੍ ਸ਼ੁਚਿਃ। ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰੌਦ੍ਰਰੂਪੇਣ ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ
ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚਾ, ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਮृਕ੍ਸ਼ਾ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਦ੍ਵੀਪਿਨਸ੍ਤਥਾ। ਮਾਂ ਹਰੋਤ੍ਸृਜ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੌ ਨਮਸ੍ਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋਤ੍ਤਮ
ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਚੀਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਗੇ—ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ! ਕਾਕੁਤਸਥੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯ ਰੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਃ ਸਵ੍ਯਂ ਬਾਹੁਂ ਬਭਞ੍ਜ ਹ। ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਬਾਹੁਂ ਤਰਸਾ ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਫਿਰ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਭਗ੍ਨਬਾਹੁਃ ਸਂਵਿਗ੍ਨਃ ਪਪਾਤਾਸ਼ੁ ਵਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਃ। ਧਰਣ੍ਯਾਂ ਮੇਘਸਂਕਾਸ਼ੋ ਵਜ੍ਰਭਿਨ੍ਨ ਇਵਾਚਲਃ
ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟਣ ਤੇ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਰਾਕਸ਼ਸ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਲਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟਿਆ ਪਹਾੜ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ।
ਮੁष੍ਟਿਭਿਰ੍ਬਾਹੁਭਿਃ ਪਦ੍ਭਿਃ ਸੂਦਯਨ੍ਤੌ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍। ਉਦ੍ਯਮ੍ਯੋਦ੍ਯਮ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯੇਨਂ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਨਿष੍ਪਿਪੇषਤੁਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟਦੇ ਰਹੇ।
ਸ ਵਿਦ੍ਧੌ ਬਹੁਭਿਰ੍ਬਾਣੈਃ ਖਡ੍ਗਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਤਃ। ਨਿष੍ਪਿष੍ਟੋ ਬਹੁਧਾ ਭੂਮੌ ਨ ਮਮਾਰ ਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਕਈ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ।
ਤਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਮਃ ਸੁਭृਸ਼ਮਵਧ੍ਯਮਚਲੋਪਮਮ੍। ਭਯੇष੍ਵਭਯਦਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਵਧੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਮੁਸੀਬਤਾਂ 'ਚ ਡਰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਤਪਸਾ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋऽਯਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ। ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯੁਧਿ ਨਿਰ੍ਜੇਤੁਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਂ ਨਿਖਨਾਵਹੇ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਆਓ, ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਦਫਨ ਕਰੀਏ।
ਕੁਞ੍ਜਰਸ੍ਯੇਵ ਰੌਦ੍ਰਸ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ। ਵਨੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੁਮਹਚ੍ਛ੍ਵਭ੍ਰਂ ਖਨ੍ਯਤਾਂ ਰੌਦ੍ਰਵਰ੍ਚਸਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਈ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਦਰਃ ਖਨ੍ਯਤਾਮਿਤਿ। ਤਸ੍ਥੌ ਵਿਰਾਧਮਾਕ੍ਰਮ੍ਯ ਕਣ੍ਠੇ ਪਾਦੇਨ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਤੇ ਵਿਰਾਧਾ ਨੂੰ ਗਲ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਰੋਕਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵੇਣੋਕ੍ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਂ ਵਚਃ। ਇਦਂ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਵਿਰਾਧਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭਮ੍
ਰਾਘਵ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਕਾਕੁਤਸਥ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
ਹਤੋऽਹਂ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯਬਲੇਨ ਵੈ। ਮਯਾ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਮੋਹਾਨ੍ਨ ਜ੍ਞਾਤਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਥੋਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਤਾਕਤ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਾਤ ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਦਿਤੋ ਮਯਾ। ਵੈਦੇਹੀ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਵਿਦੇਹੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ।
ਅਭਿਸ਼ਾਪਾਦਹਂ ਘੋਰਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਂ ਤਨੁਮ੍। ਤੁਮ੍ਬੁਰੁਰ੍ਨਾਮ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਃ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਹਿ
ਇਕ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦੇਹ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤੁੰਬੁਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਗੰਧਰਵ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼੍ਰਵਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।