ਸ ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਰਪਤਿਰ੍ਮੁष੍ਟਿਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਤਤ੍ਪਰ: । ਪਾਂਸੁਕੁਣ੍ਠਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਂ ਜਨਕੋ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ऽਭਵਤ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਜਦ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਤੇ ਡਿੱਠਾ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਰ ਉਡਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਨਪਤ੍ਯੇਨ ਚ ਸ੍ਨੇਹਾਦਙ੍ਕਮਾਰੋਪ੍ਯ ਚ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਮਮੇਯਂ ਤਨਯੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੇਹੋ ਮਯਿ ਨਿਪਾਤਿਤ: ।। ੨.੧੧੮.
ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੈ,' ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਵਾਗੁਕ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤਿ ਮਾ ऽਮਾਨੁषੀ ਕਿਲ । ਏਵਮੇਤਨ੍ਨਰਪਤੇ ਧਰ੍ਮੇਣ ਤਨਯਾ ਤਵ ।। ੨.੧੧੮.
ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, 'ਇਹੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ; ਧਰਮ ਨਾਲ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਧੀ ਹੈ।'
ਤਤ: ਪ੍ਰਹृष੍ਟੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪਿਤਾ ਮੇ ਮਿਥਿਲਾਧਿਪ: । ਅਵਾਪ੍ਤੋ ਵਿਪੁਲਾਮृਦ੍ਧਿਂ ਮਾਮਵਾਪ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪ: ।। ੨.੧੧੮.
ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵੱਡੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਦਤ੍ਤਾ ਚਾਸ੍ਮੀष੍ਟਵਦ੍ਦੇਵ੍ਯੈ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯੈ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾ । ਤਯਾ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤਾ ਚਾਸ੍ਮਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਯਾ ਮਾਤृਸੌਹृਦਾਤ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵੱਡੀ ਤੇ ਨੇਕ ਦਿਵੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਵਾਲੀ ਮਿਹਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਪਾਈ।
ਪਤਿਸਂਯੋਗਸੁਲਭਂ ਵਯੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਮੇ ਪਿਤਾ । ਚਿਨ੍ਤਾਮਭ੍ਯਗਮਦ੍ਦੀਨੋ ਵਿਤ੍ਤਨਾਸ਼ਾਦਿਵਾਧਨ: ।। ੨.੧੧੮.
ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦੇ ਘਾਟ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਆ ਗਈ।
ਸਦृਸ਼ਾਚ੍ਚਾਪਕृष੍ਟਾਚ੍ਚ ਲੋਕੇ ਕਨ੍ਯਾਪਿਤਾ ਜਨਾਤ੍ । ਪ੍ਰਧਰ੍षਣਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣਾਪਿ ਸਮੋ ਭੁਵਿ ।। ੨.੧੧੮.
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਘੱਟ, ਵਿਆਹ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਬੇਇੱਜਤੀ ਝੱਲਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਵੇ।
ਤਾਂ ਧਰ੍षਣਾਮਦੂਰਸ੍ਥਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਤ੍ਮਨਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ: । ਚਿਨ੍ਤਾਰ੍ਣਵਗਤ: ਪਾਰਂ ਨਾਸਸਾਦਾਪ੍ਲਵੋ ਯਥਾ ।। ੨.੧੧੮.
ਉਹ ਬੇਇੱਜਤੀ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੈਰਾਕ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ।
ਅਯੋਨਿਜਾਂ ਹਿ ਮਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਾਧ੍ਯਗਚ੍ਛਦ੍ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ । ਸਦृਸ਼ਂ ਚਾਨੁਰੂਪਂ ਚ ਮਹੀਪਾਲ: ਪਤਿਂ ਮਮ ।। ੨.੧੧੮.
ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਮਾਂ ਦੀ ਕੋਖ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜੰਮੀ, ਉਹ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਸੋਚਣ ਤੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਢੁਕਵਾਂ ਵਿਆਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰਿਯਂ ਜਾਤਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਤਮ੍ । ਸ੍ਵਯਂ ਵਰਂ ਤਨੂਜਾਯਾ: ਕਰਿष੍ਯਾਮੀਤਿ ਧੀਮਤ: ।। ੨.੧੧੮.
ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ: 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਸਵੈ-ਵਰ ਚੁਣਨ ਦਾ ਸਮਾਰੋਹ ਕਰਵਾਂਗਾ।'
ਮਹਾਯਜ੍ਞੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਵਰੁਣੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਦਤ੍ਤਂ ਧਨੁਰ੍ਵਰਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਤੂਣੀ ਚਾਕ੍ਸ਼ਯਸਾਯਕੌ ।। ੨.੧੧੮.
ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਵਰੁਣ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁ ਤੇ ਅਖੂਤ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੂਣੀ ਦਿੱਤਾ।
ਅਸਞ੍ਚਾਲ੍ਯਂ ਮਨੁष੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਨੇਨਾਪਿ ਚ ਗੌਰਵਾਤ੍ । ਤਨ੍ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਨਮਯਿਤੁਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇष੍ਵਪਿ ਨਰਾਧਿਪਾ: ।। ੨.੧੧੮.
ਉਹ ਧਨੁ, ਆਪਣੀ ਭਾਰੀਅਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਤਨ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਹਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਰਾਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ, ਭਾਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਤਦ੍ਧਨੁ: ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੇ ਪਿਤ੍ਰਾ ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਾ । ਸਮਵਾਯੇ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਪੂਰ੍ਵਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਉਹ ਧਨੁ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ, ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਹੋਣ ਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
ਇਦਂ ਚ ਧਨੁਰੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਸਜ੍ਯਂ ਯ: ਕੁਰੁਤੇ ਨਰ: । ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਦੁਹਿਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯ: ।। ੨.੧੧੮.
'ਜੋ ਇਹ ਧਨੁ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਤਣੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਧੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਮਿਲੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਤਚ੍ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਨੁ: ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਗੌਰਵਾਦ੍ਗਿਰਿਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ । ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਨृਪਾ ਜਗ੍ਮੁਰਸ਼ਕ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੋਲਨੇ ।। ੨.੧੧੮.
ਉਹ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਭਾਰੀ ਧਨੁ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ।
ਸੁਦੀਰ੍ਘਸ੍ਯ ਤੁ ਕਾਲਸ੍ਯ ਰਾਘਵੋ ऽਯਂ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿ: । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਸਹਿਤੋ ਯਜ੍ਞਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸਮਾਗਤ: । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਰਾਮ: ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮ: ।। ੨.੧੧੮.
ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਘਵ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਜਨ ਵੇਖਣ ਆਇਆ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਸੀ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਮ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸੁਪੂਜਿਤ: । ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਪਿਤਰਂ ਤਤ੍ਰ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ।। ੨.੧੧੮.
ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਇਜ਼ਤਦਾਰ ਸੀ, ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਭਰਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਸੁਤੌ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯੇਮੌ ਧਨੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣੌ । ਧਨੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਰਾਮਾਯ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਯ ਦੈਵਿਕਮ੍ ।। ੨.੧੧੮.
'ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਧਨੁ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਪੁਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਵੀ ਧਨੁ ਵਿਖਾ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਤਦ੍ਧਨੁ: ਸਮੁਪਾਨਯਤ੍ । ਨਿਮੇषਾਨ੍ਤਰਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਦਾਨਮ੍ਯ ਸ ਵੀਰ੍ਯ੍ਯਵਾਨ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹ ਧਨੁ ਲਿਆਇਆ; ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਪਲ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਣ ਦਿੱਤਾ।
ਜ੍ਯਾਂ ਸਮਾਰੋਪ੍ਯ ਝਟਿਤਿ ਪੂਰਯਾਮਾਸ ਵੀਰ੍ਯਵਤ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਉਸ ਨੇ ਚੁਸਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਧਨੁ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਤਣਿਆ।
ਤੇਨ ਪੂਰਯਤਾ ਵੇਗਾਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਭਗ੍ਨਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਧਨੁ: । ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ऽਭਵਦ੍ਭੀਮ: ਪਤਿਤਸ੍ਯਾਸ਼ਨੇਰਿਵ ।। ੨.੧੧੮.
ਜਦ ਉਹ ਨੇ ਧਨੁ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤਣਿਆ, ਧਨੁ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਦੋ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗ ਪਵੇ।
ਤਤੋ ऽਹਂ ਤਤ੍ਰ ਰਾਮਾਯ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਤ੍ਯਾਭਿਸਨ੍ਧਿਨਾ । ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾ ਦਾਤੁਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਜਲਭਾਜਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਫਿਰ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਵਾਅਦੇ ਤੇ ਪੱਕਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਜਲ-ਭਾਂਡਾ ਚੁੱਕਿਆ।
ਦੀਯਮਾਨਾਂ ਨ ਤੁ ਤਦਾ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਰਾਘਵ: । ਅਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪਿਤੁਸ਼੍ਛਨ੍ਦਮਯੋਧ੍ਯਾਧਿਪਤੇ: ਪ੍ਰਭੋ: ।। ੨.੧੧੮.
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ।
ਤਤ: ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਰਥਂ ਨृਪਮ੍ । ਮਮ ਪਿਤ੍ਰਾ ਤ੍ਵਹਂ ਦਤ੍ਤਾ ਰਾਮਾਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨੇ ।। ੨.੧੧੮.
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸਸੁਰ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਮਮ ਚੈਵਾਨੁਜਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਊਰ੍ਮਿਲਾ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾ । ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯਾਪਿ ਦਤ੍ਤਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਮਮ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਨੇਕ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਉਰਮੀਲਾ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਏਵਂ ਦਤ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਰਾਮਾਯ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ਵਰੇ । ਅਨੁਰਕ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪਤਿਂ ਵੀਰ੍ਯਵਤਾਂ ਵਰਮ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਧਰਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਬਹਾਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਾਂ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮ: ਸਰ੍ਗ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਰਾਂ-ਉੱਤਰ-ਸੌਵਾਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ।
thumb|ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਧਿਕਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center thumb|ਮਙ੍ਗਲਸ਼ਾਸਨਮ੍|center ਅਨਸੂਯਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਮਹਤੀਂ ਕਥਾਮ੍ । ਪਰ੍ਯ੍ਯष੍ਵਜਤ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਾਘ੍ਰਾਯ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ ।। ੨.੧੧੯.
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ।
ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਰਪਦਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਭਾषਿਤਂ ਮਧੁਰਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਯਥਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ਵਰਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਹਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ । ਰਮੇ ऽਹਂ ਕਥਯਾ ਤੇ ਤੁ ਦृਢਂ ਮਧੁਰਭਾषਿਣਿ ।। ੨.੧੧੯.
ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਸਾਫ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਸਵਯੰਵਰ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ ਲਿਆ। ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।
ਰਵਿਰਸ੍ਤਂ ਗਤ: ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੁਪੋਹ੍ਯ ਰਜਨੀਂ ਸ਼ਿਵਾਮ੍ । ਦਿਵਸਂ ਪ੍ਰਤਿਕੀਰ੍ਣਾਨਾਮਾਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਪਤਤ੍ऺਿਤ੍ਰਣਾਮ੍ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਕਾਲੇ ਨਿਲੀਨਾਨਾਂ ਨਿਦ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਧ੍ਵਨਿ: ।। ੨.੧੧੯.
ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਤ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਜੋ ਦਿਨ ਭਰ ਖਾਣ ਲਈ ਉਡਦੇ ਰਹੇ, ਹੁਣ ਸੌਣ ਲਈ ਬੈਠ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।