ਪਿਤृਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਰਤਾ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੇ ਚ ਨਿष੍ਠਿਤਾਃ । ਅਥ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤੇषਾਂ ਦਾਰਕ੍ਰਿਯਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥੧-੧੮-
ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ; ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸੋਪਾਧ੍ਯਾਯਃ ਸਬਾਨ੍ਧਵਃ । ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਮਾਨਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥੧-੧੮-
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ; ਜਦ ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ,
ਅਭ੍ਯਾਗਚ੍ਛਨ੍ਮਹਾਤੇਜੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਸ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ੀ ਦ੍ਵਾਰਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾਨੁਵਾਚ ਹ ॥੧-੧੮-
ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰ ਕੇ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਤ ਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕੌਸ਼ਿਕਂ ਗਾਧਿਨਃ ਸੁਤਮ੍ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵੇਸ਼੍ਮ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੁਃ ॥੧-੧੮-
ਤੁਰੰਤ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਕੌਸ਼ਿਕ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ।
ਸਂਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨਸਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਚੋਦਿਤਾਃ । ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਰਾਜਭਵਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮृषਿਂ ਤਦਾ ॥੧-੧੮-
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਘਬਰਾਹਟ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਵੇਦਯਾਮਾਸੁਰ੍ਨृਪਾਯੇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕਵੇ ਤਦਾ । ਤੇषਾਂ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਪੁਰੋਧਾਃ ਸਮਾਹਿਤਃ ॥੧-੧੮-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਜ੍ਜਗਾਮ ਸਂਹृष੍ਟੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਮਿਵ ਵਾਸਵਃ । ਸ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜ੍ਵਲਿਤਂ ਦੀਪ੍ਤ੍ਯਾ ਤਾਪਸਂ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਮ੍ ॥੧-੧੮-
ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤਪਸੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਵਚਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਦਨੋ ਰਾਜਾ ਤਤੋऽਰ੍ਘ੍ਯਮੁਪਹਾਰਯਤ੍ । ਸ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ॥੧-੧੮-
ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਵਰੂਪ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਰ ਪਾਣੀ ਲਿਆ।
ਕੁਸ਼ਲਂ ਚਾਵ੍ਯਯਂ ਚੈਵ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਨ੍ਨਰਾਧਿਪਮ੍ । ਪੁਰੇ ਕੋਸ਼ੇ ਜਨਪਦੇ ਬਾਨ੍ਧਵੇषੁ ਸੁਹृਤ੍ਸੁ ਚ ॥੧-੧੮-
ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਖਜਾਨਾ, ਦੇਸ਼, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾਹ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ਲਂ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਤ੍ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਅਪਿ ਤੇ ਸਂਨਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਾਮਨ੍ਤਰਿਪਵੋ ਜਿਤਾਃ ॥੧-੧੮-
ਧਰਮਵਾਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਵਸੀਲੇ ਤੇ ਨੇੜਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ।
ਦੈਵਂ ਚ ਮਾਨੁषਂ ਚੈਵ ਕਰ੍ਮ ਤੇ ਸਾਧ੍ਵਨੁष੍ਠਿਤਮ੍ । ਵਸਿष੍ਠਂ ਚ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਕੁਸ਼ਲਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ॥੧-੧੮-
ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਤਬ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ।
ऋषੀਂਸ਼੍ਚ ਤਾਨ੍ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਮਹਾਭਾਗ ਉਵਾਚ ਹ । ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਹृष੍ਟਮਨਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ॥੧-੧੮-
ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਲੋੜ ਸੀ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਆ ਗਏ।
ਵਿਵਿਸ਼ੁਃ ਪੂਜਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਨਿषੇਦੁਸ਼੍ਚ ਯਥਾਰ੍ਹਤਃ । ਅਥ ਹृष੍ਟਮਨਾ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ ॥੧-੧੮-
ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਉਵਾਚ ਪਰਮੋਦਾਰੋ ਹृष੍ਟਸ੍ਤਮਭਿਪੂਜਯਨ੍ । ਯਥਾਮृਤਸ੍ਯ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਯਥਾ ਵਰ੍षਮਨੂਦਕੇ ॥੧-੧੮-
ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਆਲੂ ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਹਾ: "ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਣ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕਾ ਪੈਣ ਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈ ਜਾਵੇ।"
ਯਥਾ ਸਦृਸ਼ਦਾਰੇषੁ ਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮਾਪ੍ਰਜਸ੍ਯ ਵੈ । ਪ੍ਰਣष੍ਟਸ੍ਯ ਯਥਾ ਲਾਭੋ ਯਥਾ ਹਰ੍षੋ ਮਹੋਦਯਃ ॥੧-੧੮-
ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਆਚੀ ਚੀਜ਼ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਮਿਲੇ।
ਤਥੈਵਾਗਮਨਂ ਮਨ੍ਯੇ ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਤੇ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਕਂ ਚ ਤੇ ਪਰਮਂ ਕਾਮਂ ਕਰੋਮਿ ਕਿਮੁ ਹਰ੍षਿਤਃ ॥੧-੧੮-
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣਾ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ?
ਪਾਤ੍ਰਭੂਤੋऽਸਿ ਮੇ ਵਿਪ੍ਰ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸਿ ਮਾਨਦ । ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਜਨ੍ਮ ਜੀਵਿਤਂ ਚ ਸੁਜੀਵਿਤਮ੍ ॥੧-੧੮-
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ, ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੰਗੀ ਹੋਈ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਾ ਨਿਸ਼ਾ ਮਮ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਰਾਜਰ੍षਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਤਪਸਾ ਦ੍ਯੋਤਿਤਪ੍ਰਭਃ ॥੧-੧੮-
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਮੇਰੀ ਰਾਤ ਸੁਭਾਗੀ ਹੋ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਤੇਜ ਤਪ ਨਾਲ ਚਮਕਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਤ੍ਵਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪੂਜ੍ਯੋऽਸਿ ਬਹੁਧਾ ਮਯਾ । ਤਦਦ੍ਭੁਤਮਭੂਦ੍ ਵਿਪ੍ਰ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਰਮਂ ਮਮ ॥੧-੧੮-
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਧ-ਵਧ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਜੋਬਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਘੜੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਸ਼ੁਭਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਗਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਤਵ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਭੋ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਮਾਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥੧-੧੮-
ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਆਏ ਹੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ?
ਇਚ੍ਛਾਮ੍ਯਨੁਗृਹੀਤੋऽਹਂ ਤ੍ਵਦਰ੍ਥਂ ਪਰਿਵृਦ੍ਧਯੇ । ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਵਿਮਰ੍ਸ਼ਂ ਚ ਗਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਸੁਵ੍ਰਤ ॥੧-੧੮-
ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੋਵੇ। ਤੁਸੀਂ ਵਚਨ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਵਿਚ ਹਿਚਕਿਓ ਨਾ।
ਕਰ੍ਤਾ ਚਾਹਮਸ਼ੇषੇਣ ਦੈਵਤਂ ਹਿ ਭਵਾਨ੍ ਮਮ । ਮਮ ਚ ਅਯਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਹਾਨਭ੍ਯੁਦਯੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਤਵਾਗਮਨਜਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਨੁਤ੍ਤਮੋ ਦ੍ਵਿਜ ॥੧-੧੮-
ਮੈਂ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਇਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਆਈ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੇਰੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਧਰਮ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਪਏ ਹਨ।
ਇਤਿ ਹृਦਯਸੁਖਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ :::ਸ਼੍ਰੁਤਿਸੁਖਮਾਤ੍ਮਵਤਾ ਵਿਨੀਤਮੁਕ੍ਤਮ੍ । ਪ੍ਰਥਿਤਗੁਣਯਸ਼ਾ ਗੁਣੈਰ੍ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਃ :::ਪਰਮऋषਿਃ ਪਰਮਂ ਜਗਾਮ ਹਰ੍षਮ੍ ॥੧-੧੮-
ਇਹ ਵਾਕ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਤਮ-ਸੰਯਮੀ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਖੁਬੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
thumb|ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਇਹ ਉਨ੍ਹੀਵੇਂ ਸਰਗ ਹੈ। ਆਓ, ਇਹ ਉਨ੍ਹੀਵੇਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਸਿਂਹਸ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਹृष੍ਟਰੋਮਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਭ੍ਯਭਾषਤ ॥੧-੧੯-
ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਬੋਲਿਆ।
ਸਦृਸ਼ਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਤਵੈਵਂ ਭੁਵਿ ਨਾਨ੍ਯਤਃ । ਮਹਾਵਂਸ਼ਪ੍ਰਸੂਤਸ੍ਯ ਵਸਿष੍ਠਵ੍ਯਪਦੇਸ਼ਿਨਃ ॥੧-੧੯-
ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਚਲਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
ਯਤ੍ਤੁ ਮੇ ਹृਦ੍ਗਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ । ਕੁਰੁष੍ਵ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਭਵ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰਵਃ ॥੧-੧੯-
ਜੋ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੰਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੂੰ ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਆਪਣੀ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਰੱਖ।
ਅਹਂ ਨਿਯਮਮਾਤਿष੍ਠੇ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਤਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਕਰੌ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੌ ਕਾਮਰੂਪਿਣੌ ॥੧-੧੯-
ਮੈਂ ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯਮ ਪਾਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਪਰ ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਚਾਹੁਣ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਰਤੇ ਤੁ ਬਹੁਸ਼ਸ਼੍ਚੀਰ੍ਣੇ ਸਮਾਪ੍ਤ੍ਯਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਵਿਮੌ । ਮਾਰੀਚਸ਼੍ਚ ਸੁਬਾਹੁਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤੌ ਸੁਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥੧-੧੯-
ਵ੍ਰਤ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਕਰਕੇ ਜਦ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਤੇ ਤਿਆਰ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੌ ਮਾਂਸਰੁਧਿਰੌਘੇਣ ਵੇਦਿਂ ਤਾਮਭ੍ਯਵਰ੍षਤਾਮ੍ । ਅਵਧੂਤੇ ਤਥਾਭੂਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਯਮਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ॥੧-੧੯-
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਦ ਵ੍ਰਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।