ਪਤ੍ਨੀਂ ਚ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਵृਦ੍ਧਾਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਸਤ੍ਕृਤਾਮ੍ । ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ: ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤ: ।। ੨.੧੧੭.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਅਨਸੂਯਾਂ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਤਾਪਸੀਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਵੈਦੇਹੀਮਬ੍ਰਵੀਦृषਿਸਤ੍ਤਮ: । ਰਾਮਾਯ ਚਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਤਾਂ ਤਾਪਸੀਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਅਨਸੂਯਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਤਪਸਵਨੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।' ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਤਪਸਵਨੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣ੍ਯਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਦਗ੍ਧੇ ਲੋਕੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਯਯਾ ਮੂਲਫਲੇ ਸृष੍ਟੇ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ ।। ੨.੧੧੭.
ਜਦੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁੱਕਾ ਪਿਆ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਝਲਦੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵਹਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ।
ਉਗ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਨਿਯਮੈਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਲਙ੍ਕृਤਾ । ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯਯਾ ਤਪ੍ਤਂ ਮਹਤ੍ਤਪ: ।। ੨.੧੧੭.
ਉਹ ਕਠੋਰ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਅਨਸੂਯਾ ਵ੍ਰਤੈ: ਸ੍ਨਾਤਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਹਾਸ਼੍ਚ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ: । ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚ ਯਯਾ ਸਂਤ੍ਵਰਮਾਣਯਾ । ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਕृਤਾ ਰਾਤ੍ਰਿ: ਸੇਯਂ ਮਾਤੇਵ ਤੇ ऽਨਘ ।। ੨.੧੧੭.
ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀਆਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਕਰਕੇ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਬਣਾਈ; ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਤਾਮਿਮਾਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ । ਅਭਿਗਚ੍ਛਤੁ ਵੈਦੇਹੀ ਵृਦ੍ਧਾਮਕ੍ਰੋਧਨਾਂ ਸਦਾ । ਅਨਸੂਯੇਤਿ ਯਾ ਲੋਕੇ ਕਰ੍ਮਭਿ: ਖ੍ਯਾਤਿਮਾਗਤਾ ।। ੨.੧੧੭.
ਵੈਦੇਹੀ ਇਸ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰਯੋਗ, ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਨਸੂਯਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਕੋਲ ਜਾਵੇ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਤਮृषਿਂ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਘਵ: । ਸੀਤਾਮੁਵਾਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਮਿਦਂ ਵਚਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਰਾਘਵ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਬਾਤ ਆਖੀ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵੇਤਨ੍ਮੁਨੇਰਸ੍ਯ ਸਮੀਰਿਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰੇਯੋਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਨ: ਸ਼੍ਰੀਘ੍ਰਮਭਿਗਚ੍ਛ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਪਸਵਨੀ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਜਾ।
ਸੀਤਾ ਤ੍ਵੇਤਦ੍ਵਚ: ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਹਿਤੈषਿਣ: । ਤਾਮਤ੍ਰਿਪਤ੍ਨੀਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਮਭਿਚਕ੍ਰਾਮ ਮੈਥਿਲੀ ।। ੨.੧੧੭.
ਸੀਤਾ ਨੇ, ਰਾਘਵ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ਿਥਿਲਾਂ ਵਲਿਤਾਂ ਵृਦ੍ਧਾਂ ਜਰਾਪਾਣ੍ਡਰਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਾਮ੍ । ਸਤਤਂ ਵੇਪਮਾਨਾਙ੍ਗੀ ਪ੍ਰਵਾਤੇ ਕਦਲੀ ਯਥਾ ।। ੨.੧੧੭.
ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਝੁਰੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਲ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਕਰਕੇ ਪੀਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਪਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦਾ ਪੌਦਾ।
ਤਾਂ ਤੁ ਸੀਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾਮਨਸੂਯਾਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਮ੍ । ਅਭ੍ਯਵਾਦਯਦਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਸ੍ਵਨਾਮ ਸਮੁਦਾਹਰਤ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਸੀਤਾ, ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਨੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀ ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਦੇ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸਿਆ।
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ਵੈਦੇਹੀ ਤਾਪਸੀਂ ਤਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ । ਬਦ੍ਧਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਾ ਹृष੍ਟਾ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਦਨਾਮਯਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਉਸ ਨਿੰਦਾਹੀਣ ਤਪਸਵਨੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ।
ਤਤ: ਸੀਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ । ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧृष੍ਟਾ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਮਵੇਕ੍ਸ਼ਸੇ ।। ੨.੧੧੭.
ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ, ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।'
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਤਿਜਨਂ ਸੀਤੇ ਮਾਨਮृਦ੍ਧਿਂ ਚ ਭਾਮਿਨਿ । ਅਵਰੁਦ੍ਧਂ ਵਨੇ ਰਾਮਂ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਤ੍ਵਮਨੁਗਚ੍ਛਸਿ ।। ੨.੧੧੭.
ਹੇ ਸੀਤਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲੀ ਹੈ; ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਾਥੀ ਬਣੀ।
ਨਗਰਸ੍ਥੋ ਵਨਸ੍ਥੋ ਵਾ ਪਾਪੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਸ਼ੁਭ: । ਯਾਸਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਿਯੋ ਭਰ੍ਤਾ ਤਾਸਾਂ ਲੋਕਾ ਮਹੋਦਯਾ: ।। ੨.੧੧੭.
ਚਾਹੇ ਪਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵੱਡੀ ਉੱਚੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੁ:ਸ਼ੀਲ: ਕਾਮਵृਤ੍ਤੋ ਵਾ ਧਨੈਵਾ ਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤ: । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਾਰ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਾਨਾਂ ਪਰਮਂ ਦੈਵਤਂ ਪਤਿ: ।। ੨.੧੧੭.
ਚਾਹੇ ਪਤੀ ਮੰਦ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਚ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਤੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਾਨ੍ਧਵਂ ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਹਮ੍ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਯੋਗ੍ਯਂ ਵੈਦੇਹਿ ਤਪ:ਕृਤਮਿਵਾਵ੍ਯਯਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਮੈਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ, ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ; ਹਰ ਥਾਂ ਉਹ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਪ ਦਾ ਅਖੁੰਨ ਫਲ।
ਨ ਤ੍ਵੇਨਮਵਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਗੁਣਦੋषਮਸਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ: । ਕਾਮਵਕ੍ਤਵ੍ਯਹृਦਯਾ ਭਰ੍ਤृਨਾਥਾ ਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ ਯਾ: ।। ੨.੧੧੭.
ਪਰ ਮੰਦ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣ-ਅਵਗੁਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਆਧੀਨ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤ੍ਯਯਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਭ੍ਰਂਸ਼ਂ ਚ ਮੈਥਿਲਿ । ਅਕਾਰ੍ਯਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਨਾ: ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਯਾ: ਖਲੁ ਤਦ੍ਵਿਧਾ: ।। ੨.੧੧੭.
ਮੈਥਲੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀ ਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣਾ ਪੈਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਾਸ੍ਤੁ ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਦृष੍ਟਲੋਕਪਰਾਵਰਾ: । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ: ਸ੍ਵਗ ਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਧਰ੍ਮਕृਤਸ੍ਤਥਾ ।। ੨.੧੧੭.
ਪਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ-ਮੰਦੀ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਫਿਤਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ।
ਤਦੇਵਮੇਨਂ ਤ੍ਵਮਨੁਵ੍ਰਤਾ ਸਤੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਸਮਯਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨੀ । ਭਵਸ੍ਵ ਭਰ੍ਤ੍ਤੁ: ਸਹਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਤਤ: ਸਮਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ।। ੨.੧੧੭.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਕਰ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਾਥੀ ਬਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਧਰਮ ਦੋਵੇਂ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗੀ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮ: ਸਰ੍ਗ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੀ ਰਚੀ ਹੋਈ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਤਰਾ-ਸੌ-ਸੱਤਵੀਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।
thumb|ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸਾ ਤ੍ਵੇਵਮੁਕ੍ਤਾ ਵੈਦੇਹੀ ਤ੍ਵਨਸੂਯਾ ऽਨਸੂਯਯਾ । ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਵਚੋ ਮਨ੍ਦਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ।। ੨.੧੧੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨਸੂਯਾ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਗਏ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ, ਜਿਹੜੀ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ।
ਨੈਤਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯ੍ਯਮਾਰ੍ਯਾਯਾ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਮਨੁਭਾषਸੇ । ਵਿਦਿਤਂ ਤੁ ਮਮਾਪ੍ਯੇਤਦ੍ਯਥਾ ਨਾਰ੍ਯ੍ਯਾ: ਪਤਿਰ੍ਗੁਰੁ: ।। ੨.੧੧੮.
ਮਾਣਯੋਗ ਮਾਤਾ, ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਆਖ ਰਹੀਆਂ ਹੋ; ਮੈਂ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਪਤੀ ਔਰਤ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ।
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯੇष ਭਵੇਦ੍ਭਰ੍ਤਾ ਮਮਾਰ੍ਯੇ ਵृਤ੍ਤਵਰ੍ਜਿਤ: । ਅਦ੍ਵੈਧਮੁਪਚਰ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤਥਾਪ੍ਯੇष ਮਯਾ ਭਵੇਤ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਮਾਣਯੋਗ ਮਾਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣੀ ਹੀ ਪਵੇਗੀ।
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯੋ ਗੁਣ: ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯ: ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯ: । ਸ੍ਥਿਰਾਨੁਰਾਗੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਾਤृਵਤ੍ਪਿਤृਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯ: ।। ੨.੧੧੮.
ਫਿਰ ਜਦ ਉਹ ਗੁਣਵਾਨ, ਸਲਾਹਯੋਗ, ਦਇਆਲੂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਪੱਕਾ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਯਾਂ ਵृਤ੍ਤਿਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਰਾਮ: ਕੌਸਲ੍ਯਾਯਾਂ ਮਹਾਬਲ: । ਤਾਮੇਵ ਨृਪਨਾਰੀਣਾਮਨ੍ਯਾਸਾਮਪਿ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ।। ੨.੧੧੮.
ਰਾਮ, ਜੋ ਕੌਸਲਿਆ ਜੀ ਨਾਲ ਜਿਹੜਾ ਸੁਭਾਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੁਭਾਵ ਉਹ ਹੋਰ ਰਾਜ-ਘਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਸਕृਦ੍ਦृष੍ਟਾਸ੍ਵਪਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਨृਪੇਣ ਨृਪਵਤ੍ਸਲ: । ਮਾਤृਵਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ ਵੀਰੋ ਮਾਨਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਜੋ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਮਿਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਧਰਮ-ਜਾਣੂ ਵੀਰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਜਨਂ ਵਨਮੇਵਂ ਭਯਾਵਹਮ੍ । ਸਮਾਹਿਤਂ ਮੇ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਰ੍ਵਾ ਚ ਹृਦਯੇ ਤਦ੍ਧृਤਂ ਮਹਤ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਈ, ਮੇਰੀ ਸਾਸ ਨੇ ਜੋ ਵੱਡੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪਾਣਿਪ੍ਰਦਾਨਕਾਲੇ ਚ ਯਤ੍ਪੁਰਾ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਅਨੁਸ਼ਿष੍ਟਾ ਜਨਨ੍ਯਾ ऽਸ੍ਮਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਦਪਿ ਮੇ ਧृਤਮ੍ ।। ੨.੧੧੮.
ਜਦ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਾਂ ਨੇ ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।