ਅਭਿਨਨ੍ਦ੍ਯ ਸਮਾਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਸਮਾਧਾਯ ਚ ਰਾਘਵਮ੍ । ਸ ਜਗਾਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਲੈ: ਕੁਲਪਤਿ: ਸਹ ।। ੨.੧੧੬.
ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਦੇ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਮ: ਸਂਸਾਧ੍ਯ ਤ੍ਵृषਿਗਣਮਨੁਗਮਨਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੁਲਪਤਿਮਭਿਵਾਦ੍ਯ ऋषਿਮ੍ । ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰੀਤੈਸ੍ਤੈਰਨੁਮਤ ਉਪਦਿष੍ਟਾਰ੍ਥ: ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਾਸਾਯ ਸ੍ਵਨਿਲਯਮੁਪਸਮ੍ਪੇਦੇ ।। ੨.੧੧੬.
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੁਝ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਤੇ ਸਲਾਹ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਤ੍ਵृषਿਵਿਰਹਿਤਂ ਪ੍ਰਭੁ: ਕ੍ਸ਼ਣਮਪਿ ਨ ਵਿਜਹੌ ਸ ਰਾਘਵ: । ਰਾਘਵਂ ਹਿ ਸਤਤਮਨੁਗਤਾਸ੍ਤਾਪਸਾਸ਼੍ਚਾਰ੍षਚਰਿਤਧृਤਗੁਣਾ: ।। ੨.੧੧੬.
ਪਰ ਰਾਘਵ ਨੇ, ਭਾਵੇਂ ਆਸ਼ਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਆਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ; ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षੋਡਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮ: ਸਰ੍ਗ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਵਿ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
thumb|ਸਪ੍ਤਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਰਾਘਵਸ੍ਤ੍ਵਥ ਯਾਤੇषੁ ਤਪਸ੍ਵਿषੁ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ । ਨ ਤਤ੍ਰਾਰੋਚਯਦ੍ਵਾਸਂ ਕਾਰਣੈਰ੍ਬਹੁਭਿਸ੍ਤਦਾ ।। ੨.੧੧੭.
ਜਦੋਂ ਸਾਧੂ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਗਏ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ।
ਇਹ ਮੇ ਭਰਤੋ ਦृष੍ਟੋ ਮਾਤਰਸ਼੍ਚ ਸਨਾਗਰਾ: । ਸਾ ਚ ਮੇ ਸ੍ਮृਤਿਰਨ੍ਵੇਤਿ ਤਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਨੁਸ਼ੋਚਤ: ।। ੨.੧੧੭.
ਇੱਥੇ ਭਰਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ; ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਕਨ੍ਧਾਵਾਰਨਿਵੇਸ਼ੇਨ ਤੇਨ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨ: । ਹਯਹਸ੍ਤਿਕਰੀषੈਸ਼੍ਚ ਉਪਮਰ੍ਦ੍ਦ: ਕृਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਭਰਤ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮਲ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਬਹੁਤ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਾਮ ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਰਾਘਵ: । ਪ੍ਰਾਤਿष੍ਠਤ ਸ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚ ਸਙ੍ਗਤ: ।। ੨.੧੧੭.
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਣ ਦੀ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸੋ ऽਤ੍ਰੇਰਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਂ ਵਵਨ੍ਦੇ ਮਹਾਯਸ਼ਾ: । ਤਂ ਚਾਪਿ ਭਗਵਾਨਤ੍ਰਿ: ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ ।। ੨.੧੧੭.
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਹੈ, ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਯਮਾਤਿਥ੍ਯਮਾਦਿਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵਮਸ੍ਯ ਸੁਸਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਚ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਸੀਤਾਂ ਚ ਸਮਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਤ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸਾਰਾ ਆਤਿਥਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ।
ਪਤ੍ਨੀਂ ਚ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਂ ਵृਦ੍ਧਾਮਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਸਤ੍ਕृਤਾਮ੍ । ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ: ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤ: ।। ੨.੧੧੭.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਅਨਸੂਯਾਂ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਤਾਪਸੀਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀष੍ਵ ਵੈਦੇਹੀਮਬ੍ਰਵੀਦृषਿਸਤ੍ਤਮ: । ਰਾਮਾਯ ਚਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਤਾਂ ਤਾਪਸੀਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਅਨਸੂਯਾ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਤਪਸਵਨੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।' ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਤਪਸਵਨੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣ੍ਯਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਾ ਦਗ੍ਧੇ ਲੋਕੇ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਯਯਾ ਮੂਲਫਲੇ ਸृष੍ਟੇ ਜਾਹ੍ਨਵੀ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ ।। ੨.੧੧੭.
ਜਦੋਂ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁੱਕਾ ਪਿਆ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਝਲਦੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵਹਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੱਤਾ।
ਉਗ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਨਿਯਮੈਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਲਙ੍ਕृਤਾ । ਦਸ਼ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯਯਾ ਤਪ੍ਤਂ ਮਹਤ੍ਤਪ: ।। ੨.੧੧੭.
ਉਹ ਕਠੋਰ ਤਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ ਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਅਨਸੂਯਾ ਵ੍ਰਤੈ: ਸ੍ਨਾਤਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੂਹਾਸ਼੍ਚ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ: । ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚ ਯਯਾ ਸਂਤ੍ਵਰਮਾਣਯਾ । ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਕृਤਾ ਰਾਤ੍ਰਿ: ਸੇਯਂ ਮਾਤੇਵ ਤੇ ऽਨਘ ।। ੨.੧੧੭.
ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀਆਂ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਜਲਦੀ ਕਰਕੇ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਾਤ ਬਣਾਈ; ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਤਾਮਿਮਾਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਨਮਸ੍ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ । ਅਭਿਗਚ੍ਛਤੁ ਵੈਦੇਹੀ ਵृਦ੍ਧਾਮਕ੍ਰੋਧਨਾਂ ਸਦਾ । ਅਨਸੂਯੇਤਿ ਯਾ ਲੋਕੇ ਕਰ੍ਮਭਿ: ਖ੍ਯਾਤਿਮਾਗਤਾ ।। ੨.੧੧੭.
ਵੈਦੇਹੀ ਇਸ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰਯੋਗ, ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਨਸੂਯਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਕੋਲ ਜਾਵੇ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਤਮृषਿਂ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਰਾਘਵ: । ਸੀਤਾਮੁਵਾਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਮਿਦਂ ਵਚਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਰਾਘਵ ਨੇ 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਬਾਤ ਆਖੀ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵੇਤਨ੍ਮੁਨੇਰਸ੍ਯ ਸਮੀਰਿਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰੇਯੋਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਨ: ਸ਼੍ਰੀਘ੍ਰਮਭਿਗਚ੍ਛ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤਪਸਵਨੀ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਜਾ।
ਸੀਤਾ ਤ੍ਵੇਤਦ੍ਵਚ: ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਹਿਤੈषਿਣ: । ਤਾਮਤ੍ਰਿਪਤ੍ਨੀਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਮਭਿਚਕ੍ਰਾਮ ਮੈਥਿਲੀ ।। ੨.੧੧੭.
ਸੀਤਾ ਨੇ, ਰਾਘਵ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲਿਆ।
ਸ਼ਿਥਿਲਾਂ ਵਲਿਤਾਂ ਵृਦ੍ਧਾਂ ਜਰਾਪਾਣ੍ਡਰਮੂਰ੍ਦ੍ਧਜਾਮ੍ । ਸਤਤਂ ਵੇਪਮਾਨਾਙ੍ਗੀ ਪ੍ਰਵਾਤੇ ਕਦਲੀ ਯਥਾ ।। ੨.੧੧੭.
ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਝੁਰੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਲ ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਕਰਕੇ ਪੀਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੰਪਦੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦਾ ਪੌਦਾ।
ਤਾਂ ਤੁ ਸੀਤਾ ਮਹਾਭਾਗਾਮਨਸੂਯਾਂ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਮ੍ । ਅਭ੍ਯਵਾਦਯਦਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਸ੍ਵਨਾਮ ਸਮੁਦਾਹਰਤ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਸੀਤਾ, ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਨੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੀ ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਦੇ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸਿਆ।
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ਵੈਦੇਹੀ ਤਾਪਸੀਂ ਤਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ । ਬਦ੍ਧਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਾ ਹृष੍ਟਾ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਦਨਾਮਯਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਉਸ ਨਿੰਦਾਹੀਣ ਤਪਸਵਨੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛੀ।
ਤਤ: ਸੀਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣੀਮ੍ । ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਤ੍ਯਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧृष੍ਟਾ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਮਵੇਕ੍ਸ਼ਸੇ ।। ੨.੧੧੭.
ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ, ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।'
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਞਾਤਿਜਨਂ ਸੀਤੇ ਮਾਨਮृਦ੍ਧਿਂ ਚ ਭਾਮਿਨਿ । ਅਵਰੁਦ੍ਧਂ ਵਨੇ ਰਾਮਂ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਤ੍ਵਮਨੁਗਚ੍ਛਸਿ ।। ੨.੧੧੭.
ਹੇ ਸੀਤਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲੀ ਹੈ; ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਾਥੀ ਬਣੀ।
ਨਗਰਸ੍ਥੋ ਵਨਸ੍ਥੋ ਵਾ ਪਾਪੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਸ਼ੁਭ: । ਯਾਸਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਿਯੋ ਭਰ੍ਤਾ ਤਾਸਾਂ ਲੋਕਾ ਮਹੋਦਯਾ: ।। ੨.੧੧੭.
ਚਾਹੇ ਪਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵੱਡੀ ਉੱਚੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੁ:ਸ਼ੀਲ: ਕਾਮਵृਤ੍ਤੋ ਵਾ ਧਨੈਵਾ ਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤ: । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਾਰ੍ਯਸ੍ਵਭਾਵਾਨਾਂ ਪਰਮਂ ਦੈਵਤਂ ਪਤਿ: ।। ੨.੧੧੭.
ਚਾਹੇ ਪਤੀ ਮੰਦ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਚ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਨਾਤੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਾਨ੍ਧਵਂ ਵਿਮृਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯਹਮ੍ । ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਯੋਗ੍ਯਂ ਵੈਦੇਹਿ ਤਪ:ਕृਤਮਿਵਾਵ੍ਯਯਮ੍ ।। ੨.੧੧੭.
ਮੈਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ, ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ; ਹਰ ਥਾਂ ਉਹ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਪ ਦਾ ਅਖੁੰਨ ਫਲ।
ਨ ਤ੍ਵੇਨਮਵਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਗੁਣਦੋषਮਸਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ: । ਕਾਮਵਕ੍ਤਵ੍ਯਹृਦਯਾ ਭਰ੍ਤृਨਾਥਾ ਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ ਯਾ: ।। ੨.੧੧੭.
ਪਰ ਮੰਦ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪਤੀ ਦੇ ਗੁਣ-ਅਵਗੁਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਆਧੀਨ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤ੍ਯਯਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਭ੍ਰਂਸ਼ਂ ਚ ਮੈਥਿਲਿ । ਅਕਾਰ੍ਯਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਨਾ: ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਯਾ: ਖਲੁ ਤਦ੍ਵਿਧਾ: ।। ੨.੧੧੭.
ਮੈਥਲੀ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗਲਤ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮੀ ਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣਾ ਪੈਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਾਸ੍ਤੁ ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਦृष੍ਟਲੋਕਪਰਾਵਰਾ: । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯ: ਸ੍ਵਗ ਚਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾ ਧਰ੍ਮਕृਤਸ੍ਤਥਾ ।। ੨.੧੧੭.
ਪਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ-ਮੰਦੀ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਫਿਤਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ।