ਪਿਤੁ: ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਂ ਤਾਮੇਵ ਪਾਲਯਿष੍ਯਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤ: । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਹਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਯਾ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਪਿਤੁਰ੍ਮਮ ।। ੨.੧੧੩.
‘ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਚਨ ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਠੀਕ ਠੀਕ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ। ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।’
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਸਿष੍ਠ: ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਵਾਕ੍ਯਜ੍ਞੋ ਵਾਕ੍ਯਕੁਸ਼ਲਂ ਰਾਘਵਂ ਵਚਨਂ ਮਹਤ੍ ।। ੨.੧੧੩.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਏਤੇ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛ ਸਂਹृष੍ਟ: ਪਾਦੁਕੇ ਹੇਮਭੂषਿਤੇ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮਕਰੇ ਤਵ ।। ੨.੧੧੩.
ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸਜਾਈਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਜੀ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਹਥੀਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੀਆਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਰਾਘਵ: ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖ: ਸ੍ਥਿਤ: । ਪਾਦੁਕੇ ਅਧਿਰੁਹ੍ਯੈਤੇ ਮਮ ਰਾਜ੍ਯਾਯ ਵੈ ਦਦੌ ।। ੨.੧੧੩.
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਲਈ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀਆਂ।
ਨਿਵृਤ੍ਤੋ ऽਹਮਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਰਾਮੇਣ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਮੇਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪਾਦੁਕੇ ਸ਼ੁਭੇ ।। ੨.੧੧੩.
ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਹੈ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੁੱਤੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨ: । ਭਰਦ੍ਵਾਜ: ਸ਼ੁਭਤਰਂ ਮੁਨਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਤਮ੍ ।। ੨.੧੧੩.
ਭਰਤ ਦੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਨੈਤਚ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸ਼ੀਲਵृਤ੍ਤਵਤਾਂ ਵਰ । ਯਦਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਿ ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਤੁ ਨਿਮ੍ਨੇ ਸृष੍ਟਮਿਵੋਦਕਮ੍ ।। ੨.੧੧੩.
ਇਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਚੰਗੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਖੱਡ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਚੰਗਿਆਈ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਅਮृਤ: ਸ ਮਹਾਬਾਹੁ: ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਵ । ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਵਮੀਦृਸ਼: ਪੁਤ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲ: ।। ੨.੧੧੩.
ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ — ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।
ਤਮृषਿਂ ਤੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮੁਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯਂ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿ: । ਆਮਤਨ੍ਤ੍ਰਯਿਤੁਮਾਰੇਭੇ ਚਰਣਾਵੁਪਗृਹ੍ਯ ਚ ।। ੨.੧੧੩.
ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਛੋਹੇ।
ਤਤ: ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਰਦ੍ਵਾਜਂ ਪੁਨ:ਪੁਨ: । ਭਰਤਸ੍ਤੁ ਯਯੌ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਯੋਧ੍ਯਾਂ ਸਹ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿ: ।। ੨.੧੧੩.
ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਘੁੰਮ-ਘੁੰਮ ਕੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਯਾਨੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕਟੈਸ਼੍ਚੈਵ ਹਯੈਰ੍ਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਸਾ ਚਮੂ: । ਪੁਨਰ੍ਨਿਵृਤ੍ਤਾ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਭਰਤਸ੍ਯਾਨੁਯਾਯਿਨੀ ।। ੨.੧੧੩.
ਰਥਾਂ, ਗੱਡੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਭਰਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਵਾਪਸ ਆਈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਯਮੁਨਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਨਦੀਂ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵੋਰ੍ਮਿਮਾਲਿਨੀਮ੍ । ਦਦृਸ਼ੁਸ੍ਤਾਂ ਪੁਨ: ਸਰ੍ਵੇ ਗਙ੍ਗਾਂ ਸ਼ੁਭਜਲਾਂ ਨਦੀਮ੍ ।। ੨.੧੧੩.
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ, ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਦੇਖੀ; ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਮੁੜ ਗੰਗਾ — ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਦਰਿਆ — ਵੀ ਵੇਖੀ।
ਤਾਂ ਰਮ੍ਯਜਲਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਸਨ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸਹਬਾਨ੍ਧਵ: । ਸ਼ृਙ੍ਗਿਬੇਰਪੁਰਂ ਰਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਸਸੈਨਿਕ: ।। ੨.੧੧੩.
ਉਹ ਸੁਹਣੀ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।
ਸ਼ृਙ੍ਗਿਬੇਰਪੁਰਾਦ੍ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਯੋਧ੍ਯਾਂ ਸਂਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ।। ੨.੧੧੩.
ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਚ ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਮ੍ । ਭਰਤੋ ਦੁ:ਖਸਨ੍ਤਪ੍ਤ: ਸਾਰਥਿਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨.੧੧੩.
ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਤੇ ਭਰਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
ਸਾਰਥੇ ਪਸ਼੍ਯ ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾ ਸਾਯੋਧ੍ਯਾ ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ । ਨਿਰਾਕਾਰਾ ਨਿਰਾਨਨ੍ਦਾ ਦੀਨਾ ਪ੍ਰਤਿਹਤਸ੍ਵਰਾ ।। ੨.੧੧੩.
ਸਾਰਥੀ, ਵੇਖ! ਅਯੋਧਿਆ ਉਜੜ ਗਈ ਹੈ, ਚਮਕਦੀ ਨਹੀਂ; ਰੂਪ ਰਹਿਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿਤ, ਦੁਖੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਥਮ ਗਈ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮ: ਸਰ੍ਗ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਇੱਕ ਸੌ ਤੇ ਤੇਰਾਂਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
thumb|ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ੍ਤ੍ਰਿਗ੍ਧਗਮ੍ਭੀਰਘੋषੇਣ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੇਨੋਪਯਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁ: । ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਭਰਤ: ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਯਸ਼ਾ: ।। ੨.੧੧੪.
ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਚ, ਮਹਾਨ ਭਰਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਬਿਡਾਲੋਲੂਕਚਰਿਤਾਮਾਲੀਨਨਰਵਾਰਣਾਮ੍ । ਤਿਮਿਰਾਭ੍ਯਾਹਤਾਂ ਕਾਲੀਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਨਿਸ਼ਾਮਿਵ ।। ੨.੧੧੪.
ਉਸ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਉਲੂ ਤੇ ਗਿੱਧਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਡੁੱਬੀ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਰਾਤ ਵਾਂਗ ਅਸਪਸ਼ਟ ਵੇਖਿਆ।
ਰਾਹੁਸ਼ਤ੍ਰੋ: ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਪਤ੍ਨੀਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਪ੍ਰਭਾਮ੍ । ਗ੍ਰਹੇਣਾਭ੍ਯੁਤ੍ਥਿਤੇ ਨੈਕਾਂ ਰੋਹਿਣੀਮਿਵ ਪੀਡਿਤਾਮ੍ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਣੀ ਨੂੰ ਉਠਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਦੁਖੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਵੈਰੀ ਰਾਹੂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਵੇਖਿਆ।
ਅਲ੍ਪੋष੍ਣਕ੍ਸ਼ੁਬ੍ਧਸਲਿਲਾਂ ਧਰ੍ਮੋਤ੍ਤਪ੍ਤਵਿਹਙ੍ਗਮਾਮ੍ । ਲੀਨਮੀਨਝषਗ੍ਰਾਹਾਂ ਕृਸ਼ਾਂ ਗਿਰਿਨਦੀਮਿਵ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜੀ ਨਦੀ, ਪਾਣੀ ਘੱਟ, ਹਲਚਲ ਵਾਲੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਤਾਪ ਨਾਲ ਪੰਛੀਆਂ ਭੱਜ ਗਏ, ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਘੜਿਆਲ ਲੁਕ ਗਏ, ਤੇ ਨਦੀ ਦੀ ਰਾਹ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਵਿਧੂਮਾਮਿਵ ਹੇਮਾਭਾਮਧ੍ਵਰਾਗ੍ਨੇ: ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਹਵਿਰਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਿਤਾਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਸ਼ਿਖਾਂ ਵਿਪ੍ਰਲਯਂ ਗਤਾਮ੍ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਪਰ ਧੂੰਆਂ ਰਹਿਤ, ਹਵਨ ਪੁਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਠ ਕੇ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ।
ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਕਵਚਾਂ ਰੁਗ੍ਣਜਵਾਜਿਰਥਧ੍ਵਜਾਮ੍ । ਹਤਪ੍ਰਵੀਰਾਮਾਪਨ੍ਨਾਂ ਚਮੂਮਿਵ ਮਹਾਹਵੇ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਫੌਜ, ਜਿਸਦੇ ਲੋਹਾ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਝੰਡੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਵੀਰ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਫੌਜ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਸਫੇਨਾ ਸਸ੍ਵਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਮਾਰੁਤੋਦ੍ਘਾਤਾਂ ਜਲੋਰ੍ਮਿਮਿਵ ਨਿਸ੍ਵਨਾਮ੍ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਫੇਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਗੂੰਜਦੀ, ਹੁਣ ਹਵਾ ਦੇ ਠੰਢੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਦੀ ਗੂੰਜ ਮੱਕ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਂ ਯਜ੍ਞਾਯੁਧੈ: ਸਰ੍ਵੈਰਭਿਰੂਪੈਸ਼੍ਚ ਯਾਜਕੈ: । ਸੁਤ੍ਯਾਕਾਲੇ ਵਿਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤੇ ਵੇਦਿਂ ਗਤਰਵਾਮਿਵ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਦੀ ਵੇਦੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਭ ਯਾਜਕ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਯਜਨ ਸਾਜ ਛੱਡ ਗਏ, ਸੋਮ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਗੋष੍ਠਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾਮਾਰ੍ਤ੍ਤਾਮਚਰਨ੍ਤੀਂ ਤृਣਂ ਨਵਮ੍ । ਗੋਵृषੇਣ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾਂ ਗਵਾਂ ਪਤ੍ਤਿਮਿਵੋਤ੍ਸੁਕਾਮ੍ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਗਾਂ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਖੜੀ, ਨਵੀਂ ਘਾਹ ਲੱਭਦੀ, ਸਾਂਡ ਵਲੋਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ, ਗਊਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਭਾਕਰਾਦ੍ਯੈ: ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈ: ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਦ੍ਭਿਰਿਵੋਤ੍ਤਮੈ: । ਵਿਯੁਕ੍ਤਾਂ ਮਣਿਭਿਰ੍ਜਾਤ੍ਯੈਰ੍ਨਵਾਂ ਮੁਕ੍ਤਾਵਲੀਮਿਵ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਮੋਤੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਜਿਸਦੇ ਚਮਕਦੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੋਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਮੋਤੀ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੋਵੇ।
ਸਹਸਾ ਚਲਿਤਾਂ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਮਹੀਂ ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਾਦ੍ਗਤਾਮ੍ । ਸਂਹृਤਦ੍ਯੁਤਿਵਿਸ੍ਤਾਰਾਂ ਤਾਰਾਮਿਵ ਦਿਵਸ਼੍ਚ੍ਯੁਤਾਮ੍ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਾ, ਅਚਾਨਕ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਉਸਦੀ ਚਮਕ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਪੁੰਨ ਦੇ ਘਟਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਪੁष੍ਪਨਦ੍ਧਾਂ ਵਸਨ੍ਤਾਨ੍ਤੇ ਮਤ੍ਤਭ੍ਰਮਰਨਾਦਿਤਾਮ੍ । ਦ੍ਰੁਤਦਾਵਾਗ੍ਨਿਵਿਪ੍ਲੁष੍ਟਾਂ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤਾਂ ਵਨਲਤਾਮਿਵ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਬਸੰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਲੀ, ਤੇਜ਼ ਜੰਗਲ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੀ ਤੇ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਲਤਾ।
ਸਮ੍ਮੂਢਨਿਗਮਾਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧਾਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਵਿਪਣਾਪਣਾਮ੍ । ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਸ਼ऺਸ਼ਿਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਂ ਦ੍ਯਾਮਿਵਾਮ੍ਬੁਧਰੈਰ੍ਵृਤਾਮ੍ ।। ੨.੧੧੪.
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ, ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰੇ ਲੁਕ ਗਏ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਬੰਦ, ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣ।