ਜ੍ਞਾਤਯਸ਼੍ਚ ਹਿ ਯੋਧਾਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸੁਹृਦਸ਼੍ਚ ਨ: । ਤ੍ਵਾਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਕਾਂਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਮਿਵ ਕਰ੍षਕਾ: ।। ੨.੧੧੨.
ਸਾਡੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਸਿਪਾਹੀ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਸਾਥੀ ਸਿਰਫ਼ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਤੱਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਬਦਲ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ।
ਇਦਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਸ੍ਥਾਪਯ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯ ਹਿ । ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨਸਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਲੋਕਸ੍ਯ ਪਰਿਪਾਲਨੇ ।। ੨.੧੧੨.
ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇਹ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਕਾਇਮ ਕਰ; ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਕਾਕੁਤਸਥ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨ੍ਯਪਤਦ੍ ਭ੍ਰਾਤੁ: ਪਾਦਯੋਰ੍ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ । ਭृਸ਼ਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਾਮਾਸ ਰਾਮਮੇਵ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦ: ।। ੨.੧੧੨.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੰਗਣ ਲੱਗਾ।
ਤਮਙ੍ਕੇ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਮੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਨਲਿਨਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਮਤ੍ਤਹਂਸਸ੍ਵਰਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੨.੧੧੨.
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬਠਾ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਸਤ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਆਗਤਾ ਤ੍ਵਾਮਿਯਂ ਬੁਦ੍ਧਿ: ਸ੍ਵਜਾ ਵੈਨਯਿਕੀ ਚ ਯਾ । ਭृਸ਼ਮੁਤ੍ਸਹਸੇ ਤਾਤ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਪृਥਿਵੀਮਪਿ ।। ੨.੧੧੨.
ਇਹ ਨਿਰਣੈ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਪਿਆਰੇ।
ਅਮਾਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸੁਹृਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿ: । ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਸੁਮਹਾਨ੍ਤ੍ਯਪਿ ਕਾਰਯ ।। ੨.੧੧੨.
ਮੰਤਰੀਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਵੀ ਪੂਰੇ ਕਰ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਪੇਯਾਦ੍ਵਾ ਹਿਮਵਾਨ੍ ਵਾ ਹਿਮਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਅਤੀਯਾਤ੍ ਸਾਗਰੋ ਵੇਲਾਂ ਨ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਮਹਂ ਪਿਤੁ: ।। ੨.੧੧੨.
ਚਾਂਦ ਤੋਂ ਚਮਕ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਿਮਾਚਲ ਆਪਣਾ ਹਿਮ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦਿਤੀ ਕਸਮ ਨਹੀਂ ਤੋੜਾਂਗਾ।
ਕਾਮਾਦ੍ਵਾ ਤਾਤ ਲੋਭਾਦ੍ਵਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਤੁਭ੍ਯਮਿਦਂ ਕृਤਮ੍ । ਨ ਤਨ੍ਮਨਸਿ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਵ੍ਯਂ ਚ ਮਾਤृਵਤ੍ ।। ੨.੧੧੨.
ਇਹ ਮਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਚਾਹ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਾ ਰੱਖ, ਤੇ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਰਤੋ।
ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਭਰਤ: ਕੌਸਲ੍ਯਾਸੁਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਤੇਜਸਾਦਿਤ੍ਯਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿਪਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।। ੨.੧੧੨.
ਜਦ ਰਾਮ ਐਸਾ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਰਤ ਨੇ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਅਧਿਰੋਹਾਰ੍ਯ ਪਾਦਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਦੁਕੇ ਹੇਮਭੂषਿਤੇ । ਏਤੇ ਹਿ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਵਿਧਾਸ੍ਯਤ: ।। ੨.੧੧੨.
ਹੇ ਵਡਿਆ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ; ਇਹ ਪਉੜੀਆਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਗੀਆਂ।
ਸੋ ऽਧਿਰੁਹ੍ਯ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ: ਪਾਦੁਕੇ ਹ੍ਯਵਰੁਹ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਾਯਚ੍ਛਤ੍ ਸੁਮਹਾਤੇਜਾ ਭਰਤਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ ।। ੨.੧੧੨.
ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਪਉੜੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਉਤਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਪਾਦੁਕੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਰਾਮਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਹਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਜਟਾਚੀਰਧਰੋ ਹ੍ਯਹਮ੍ ।। ੨.੧੧੨.
ਭਰਤ ਨੇ ਪਉੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਜਟਾ ਤੇ ਛਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਂਗਾ।"
ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਨੋ ਵੀਰ ਭਵੇਯਂ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਤਵਾਗਮਨਮਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ਨ੍ ਵਸਨ੍ ਵੈ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿ: ।। ੨.੧੧੨.
ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ ਤੇ ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਵੀਰ।
ਤਵ ਪਾਦੁਕਯੋਰ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਰਾਜ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰ: ਪਰਨ੍ਤਪ । ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੇ ਹਿ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੇ ਵਰ੍षੇ ऽਹਨਿ ਰਘੂਤ੍ਤਮ । ਨ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਦਿ ਤ੍ਵਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ ।। ੨.੧੧੨.
ਤੇਰੀ ਪਉੜੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਜਦ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਕੂਦ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਤਥੇਤਿ ਚ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਤਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਸਾਦਰਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਚ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਭਰਤਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨.੧੧੨.
ਉਸ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਫਿਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਵੀ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ:
ਮਾਤਰਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਕੈਕੇਯੀਂ ਮਾ ਰੋषਂ ਕੁਰੁ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਮਯਾ ਚ ਸੀਤਯਾ ਚੈਵ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ऽਸਿ ਰਘੁਸਤ੍ਤਮ ।। ੨.੧੧੨.
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਉਸ ਨਾਲ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ!
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ऽਸ਼੍ਰੁਪਰੀਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ऺਹ ।। ੨.੧੧੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ।
ਸ ਪਾਦੁਕੇ ਤੇ ਭਰਤ: ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ਸ੍ਵਲਙ੍ਕृਤੇ ਸਮ੍ਪਰਿਪੂਜ੍ਯ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ । ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚੈਵ ਚਕਾਰ ਰਾਘਵਂ ਚਕਾਰ ਚੈਵੋਤ੍ਤਮਨਾਗਮੂਰ੍ਦ੍ਧਨਿ ।। ੨.੧੧੨.
ਤਦ ਭਰਤ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਪਾਦੁਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਅਥਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਨਨ੍ਦ੍ਯ ਤਂ ਜਨਂ ਗੁਰੂਂਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਕृਤੀਸ੍ਤਥਾਨੁਜੌ । ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਦ੍ਰਾਘਵਵਂਸ਼ਵਰ੍ਦ੍ਧਨ: ਸ੍ਥਿਰ: ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇ ਹਿਮਵਾਨਿਵਾਚਲ: ।। ੨.੧੧੨.
ਫਿਰ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ, ਲੋਕਾਂ, ਵਡਿਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ, ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹਿਆ।
ਤਂ ਮਾਤਰੋ ਬਾष੍ਪਗृਹੀਤਕਣ੍ਠ੍ਯੋ ਦੁ:ਖੇਨ ਨਾਮਨ੍ਤ੍ਰਯਿਤੁਂ ਹਿ ਸ਼ੇਕੁ: । ਸ ਤ੍ਵੇਵ ਮਾਤऽਰਭਿਵਾਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾ ਰੁਦਨ੍ ਕੁਟੀਂ ਸ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਰਾਮ: ।। ੨.੧੧੨.
ਮਾਵਾਂ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮ: ਸਰ੍ਗ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਆਦਿਕਾਵਿ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਬਾਰਾਂਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
thumb|ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਤਤ: ਸ਼ਿਰਸਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਾਦੁਕੇ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ । ਆਰੁਰੋਹ ਰਥਂ ਹृष੍ਟ: ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤ: ।। ੨.੧੧੩.
ਫਿਰ ਭਰਤ ਨੇ ਪਾਦੁਕਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ।
ਵਸਿष੍ऺਠੋ ਵਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚ ਜਾਬਾਲਿਸ਼੍ਚ ਦृਢਵ੍ਰਤ: । ਅਗ੍ਰਤ: ਪ੍ਰਯਯੁ: ਸਰ੍ਵੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਪੂਜਿਤਾ: ।। ੨.੧੧੩.
ਵਸਿਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਜਾਬਾਲੀ, ਜੋ ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸਨ, ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲੇ।
ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀਂ ਨਦੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਾਸ੍ਤੇ ਯਯੁਸ੍ਤਦਾ । ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਚ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਂ ਮਹਾਗਿਰਿਮ੍ ।। ੨.੧੧੩.
ਉਹ ਲੋਕ ਸੋਹਣੀ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਚਲੇ, ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਧਾਤੁਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਪ੍ਰਯਯੌ ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ ਸਸੈਨ੍ਯੋ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ ।। ੨.੧੧੩.
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਧਾਤਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਭਰਤ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਪਾਸੇ-ਪਾਸੇ ਚਲਿਆ।
ਅਦੂਰਾਚ੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਸ੍ਯ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ । ਆਸ਼੍ਰਮਂ ਯਤ੍ਰ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਭਰਦ੍ਵਾਜ: ਕृਤਾਲਯ: ।। ੨.੧੧੩.
ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ, ਭਰਤ ਨੇ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਾਸ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਸ ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਮਾਗਮ੍ਯ ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ । ਅਵਤੀਰ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ ਪਾਦੌ ਵਵਨ੍ਦੇ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ ।। ੨.੧੧੩.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਰਤ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋ ਹृष੍ਟੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਭਰਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਅਪਿ ਕृਤ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਤਾਤ ਰਾਮੇਣ ਚ ਸਮਾਗਤਮ੍ ।। ੨.੧੧੩.
ਫਿਰ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤਰ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਗਿਆ?'
ਏਵਮੁਕ੍ਤ: ਸ ਤੁ ਤਤੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਧੀਮਤਾ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਭਰਦ੍ਵਾਜਂ ਭਰਤੋ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲ: ।। ੨.੧੧੩.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਧੀਮਾਨ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਭਰਤ ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਯਾਚ੍ਯਮਾਨੋ ਗੁਰੁਣਾ ਮਯਾ ਚ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮ: । ਰਾਘਵ: ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੋ ਵਸਿष੍ਠਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨.੧੧੩.
ਉਹ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਮਨਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਰਾਘਵ, ਜੋ ਪੱਕਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।