ਅਮ੍ਬਰੀषਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਭੂਨ੍ਨਹੁष: ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮ: । ਨਹੁषਸ੍ਯ ਚ ਨਾਭਾਗ: ਪੁਤ੍ਰ: ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕ: ।। ੨.੧੧੦.
ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ।
ਅਜਸ਼੍ਚ ਸੁਵ੍ਰਤਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਭਾਗਸ੍ਯ ਸੁਤਾਵੁਭੌ । ਅਜਸ੍ਯ ਚੈਵ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ: ਸੁਤ: ।। ੨.੧੧੦.
ਨਾਭਾਗ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਅਜ ਤੇ ਸੁਵ੍ਰਤ। ਅਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ऽਸਿ ਦਾਯਾਦੋ ਰਾਮ ਇਤ੍ਯਭਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤ: । ਤਦ੍ਗृਹਾਣ ਸ੍ਵਕਂ ਰਾਜ੍ਯਮਵੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਜਨਂ ਨृਪ ।। ੨.੧੧੦.
ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਵਾਰਸ ਹੈਂ, ਤੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈਂ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ, ਰਾਜਨ।
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਪੂਰ੍ਵਜ: । ਪੂਰ੍ਵਜੇ ਨਾਵਰ: ਪੁਤ੍ਰੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਰਾਜ੍ਯੇ ऽਭਿषਿਚ੍ਯਤੇ ।। ੨.੧੧੦.
ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸ ਰਾਘਵਾਣਾਂ ਕੁਲਧਰ੍ਮਮਾਤ੍ਮਨ: ਸਨਾਤਨਂ ਨਾਦ੍ਯ ਵਿਹਨ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਪ੍ਰਭੂਤਰਤ੍ਨਾਮਨੁਸ਼ਾਧਿ ਮੇਦਿਨੀਂ ਪ੍ਰਭੂਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਂ ਪਿਤृਵਨ੍ਮਹਾਯਸ਼: ।। ੨.੧੧੦.
ਤੂੰ ਅੱਜ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰ। ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮ: ਸਰ੍ਗ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਵਿ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਦਸਵੇਂ ਸर्ग ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
thumb|ਏਕਾਦਸ਼ਾਧਿਕਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਰਾਮਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜਪੁਰੋऺਹਿਤ: । ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪੁਨਰੇਵਾਪਰਂ ਵਚ: ।। ੨.੧੧੧.
ਫਿਰ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ ਵਜੋਂ, ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਰ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।
ਪੁਰੁषਸ੍ਯੇਹ ਜਾਤਸ੍ਯ ਭਵਨ੍ਤਿ ਗੁਰਵਸ੍ਤ੍ਰਯ: । ਆਚਾਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਚ ਰਾਘਵ ।। ੨.੧੧੧.
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਹਨ: ਅਚਾਰਯ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ।
ਪਿਤਾ ਹ੍ਯੇਨਂ ਜਨਯਤਿ ਪੁਰੁषਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਂ ਦਦਾਤਿ ਚਾਚਾਰ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ ਗੁਰੁਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੨.੧੧੧.
ਪਿਤਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਅਚਾਰਯ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ 'ਗੁਰੂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੋ ऽਹਂ ਤੇ ਪਿਤੁਰਾਚਾਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਤਵ ਚੈਵ ਪਰਨ੍ਤਪ । ਮਮ ਤ੍ਵਂ ਵਚਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤ੍ਤੇ: ਸਤਾਙ੍ਗਤਿਮ੍ ।। ੨.੧੧੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਅਚਾਰਯ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਤੂੰ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟੇਗਾ।
ਇਮਾ ਹਿ ਤੇ ਪਰਿषਦ: ਸ਼੍ਰੇਣਯਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਸ੍ਤਥਾ । ਏषੁ ਤਾਤ ਚਰਨ੍ ਧਰ੍ਮਂ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤ੍ਤੇ: ਸਤਾਙ੍ਗਤਿਮ੍ ।। ੨.੧੧੧.
ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਸਭ ਸਭਾ, ਜਥੇ ਅਤੇ ਦੁਜਾ, ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ।
ਵृਦ੍ਧਾਯਾ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਾਯਾ ਮਾਤੁਰ੍ਨਾਰ੍ਹਸ੍ਯਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤੁਮ੍ । ਅਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤ੍ਤੇ: ਸਤਾਙ੍ਗਤਿਮ੍ ।। ੨.੧੧੧.
ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਮਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਅਣਸੁਣੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ; ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ।
ਭਰਤਸ੍ਯ ਵਚ: ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਯਾਚਮਾਨਸ੍ਯ ਰਾਘਵ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਨਾਤਿਵਰ੍ਤ੍ਤੇਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਪਰਾਕ੍ਰਮ ।। ੨.੧੧੧.
ਭਰਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ।
ਏਵਂ ਮਧੁਰਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਗੁਰੁਣਾ ਰਾਘਵ: ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸਮਾਸੀਨਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ: ।। ੨.੧੧੧.
ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਿਆ, ਤਦ ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪ ਬੈਠੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਨ੍ਮਾਤਾਪਿਤਰੌ ਵृਤ੍ਤਂ ਤਨਯੇ ਕੁਰੁਤ: ਸਦਾ । ਨ ਸੁਪ੍ਰਤਿਕਰਂ ਤਤ੍ਤੁ ਮਾਤ੍ਰਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਚ ਯਤ੍ਕृਤਮ੍ ।। ੨.੧੧੧.
ਮਾਂ-ਪਿਓ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਮਾਂ-ਪਿਓ ਜੋ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਮੁਲ ਨਹੀਂ ਚੁਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਸ੍ਨਾਪਨੋਚ੍ਛਾਦਨੇਨ ਚ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦੇਨ ਤਥਾ ਸਂਵਰ੍ਦ੍ਧਨੇਨ ਚ ।। ੨.੧੧੧.
ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਦੇਣ ਨਾਲ, ਨ੍ਹਾਉਣ-ਪਹਿਨਾਉਣ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਉਤਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸ ਹਿ ਰਾਜਾ ਜਨਯਿਤਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਮਮ । ਆਜ੍ਞਾਤਂ ਯਨ੍ਮਯਾ ਤਸ੍ਯ ਨ ਤਨ੍ਮਿਥ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨.੧੧੧.
ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਜਣਨਹਾਰ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਆਗਿਆ ਮੈਂ ਕਦੇ ਅਣਸੁਣੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਭਰਤ: ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਉਵਾਚ ਪਰਮੋਦਾਰ: ਸੂਤਂ ਪਰਮਦੁਰ੍ਮਨਾ: ।। ੨.੧੧੧.
ਰਾਮ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਭਰਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਰਥੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਮੇ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕੁਸ਼ਾਨਾਸ੍ਤਰ ਸਾਰਥੇ । ਆਰ੍ਯ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਾਵਨ੍ਮੇ ਨ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ ।। ੨.੧੧੧.
ਹੇ ਸਾਰਥੀ, ਇੱਥੇ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਘਾਸਾਂ ਜਲਦੀ ਵਿਛਾ ਦੇ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਡੇ ਭਰਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਅਨਾਹਾਰੋ ਨਿਰਾਲੋਕੋ ਧਨਹੀਨੋ ਯਥਾ ਦ੍ਵਿਜ: । ਸ਼ੇष੍ਯੇ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ ਸ਼ਾਲਾਯਾ ਯਾਵਨ੍ਨ ਪ੍ਰਤਿਯਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੨.੧੧੧.
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਧਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਦੁਜਾ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਝੋਪੜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਟਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਸ ਤੁ ਰਾਮਮਵੇਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਂ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੁਰ੍ਮਨਾ: । ਕੁਸ਼ੋਤ੍ਤਰਮੁਪਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭੂਮਾਵੇਵਾਸ੍ਤਰਤ੍ ਸ੍ਵਯਮ੍ ।। ੨.੧੧੧.
ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਮੰਤ੍ਰਾ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਕੁਸ਼ ਦੀ ਚਟਾਈ ਜਮੀਨ 'ਤੇ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਆਪ ਉਸ 'ਤੇ ਲਟ ਗਿਆ।
ਤਮੁਵਾਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮੋ ਰਾਜਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮ: । ਕਿਂ ਮਾਂ ਭਰਤ ਕੁਰ੍ਵਾਣਂ ਤਾਤ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ।। ੨.੧੧੧.
ਰਾਮ, ਜੋ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਤੇਜਵਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਰਤ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਉਂ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਹ੍ਯੇਕਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇਨ ਨਰਾਨ੍ ਰੋਦ੍ਧੁਮਿਹਾਰ੍ਹਤਿ । ਨ ਤੁ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਭਿषਿਕ੍ਤਾਨਾਂ ਵਿਧਿ: ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਪਵੇਸ਼ਨੇ ।। ੨.੧੧੧.
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਥੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਬੈਠ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਰਾਜਾ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਐਸਾ ਬੈਠਣ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਧੀ ਨਹੀਂ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਹਿਤ੍ਵੈਤਦ੍ਦਾਰੁਣਂ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਪੁਰਵਰ੍ਯ੍ਯਾਮਿਤ: ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਯੋਧ੍ਯਾਂ ਯਾਹਿ ਰਾਘਵ ।। ੨.੧੧੧.
ਉਠੋ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਕਠੋਰ ਵ੍ਰਤ ਛੱਡੋ; ਰਾਘਵ, ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਜਾਓ।
ਆਸੀਨਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਭਰਤ: ਪੌਰਜਾਨਪਦਂ ਜਨਮ੍ । ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਵਤ: ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਿਮਾਰ੍ਯਂ ਨਾਨੁਸ਼ਾਸਥ ।। ੨.੧੧੧.
ਪਰ ਭਰਤ, ਬੈਠਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ?
ਤੇ ਤਮੂਚੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪੌਰਜਾਨਪਦਾ ਜਨਾ: । ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮਭਿਜਾਨੀਮ: ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਦਤਿ ਰਾਘਵ: ।। ੨.੧੧੧.
ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਅਸੀਂ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਰਾਘਵ ਸਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏषੋ ऽਪਿ ਹਿ ਮਹਾਭਾਗ: ਪਿਤੁਰ੍ਵਚਸਿ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਅਤ ਏਵ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ: ਸ੍ਮੋ ਵ੍ਯਾਵਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤੁਮਞ੍ਜਸਾ ।। ੨.੧੧੧.
ਇਹ ਵੀ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰਾਹ ਤੋਂ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਤੇषਾਮਾਜ੍ਞਾਯ ਵਚਨਂ ਰਾਮੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਏਵਂ ਨਿਬੋਧ ਵਚਨਂ ਸੁਹृਦਾਂ ਧਰ੍ਮਚਕ੍ਸ਼ੁषਾਮ੍ ।। ੨.੧੧੧.
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਦੀ ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਏਤਚ੍ਚੈਵੋਭਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯ ਰਾਘਵ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਮਾਂ ਚ ਸ੍ਪृਸ਼ ਤਥੋਦਕਮ੍ ।। ੨.੧੧੧.
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਉਠ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ।
ਅਥੋਤ੍ਥਾਯ ਜਲਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਰਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸ਼੍ਰृਣ੍ਵਨ੍ਤੁ ਮੇ ਪਰਿषਦੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣ: ਸ਼੍ਰੇਣਯਸ੍ਤਥਾ ।। ੨.੧੧੧.
ਫਿਰ ਉਠ ਕੇ ਪਾਣੀ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸਭ ਸਭਾ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਜਥੇ ਸੁਣਨ।'