ਪਰਾਵਰਜ੍ਞੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਤ੍ਵਂ ਮਨੁਜਾਧਿਪ । ਸ ਏਵਂ ਵ੍ਯਸਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਵਿषੀਦਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨.੧੦੬.
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉੱਚ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਐਸੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਮਰੋਪਮ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਗਰ: । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ: ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ੀ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਂਸ਼੍ਚਾਸਿ ਰਾਘਵ ।। ੨.੧੦੬.
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇਰੀ ਸਵਭਾਵ ਅਮਰਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈਂ।
ਨ ਤ੍ਵਾਮੇਵਙ੍ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਭਵਾਭਵਕੋਵਿਦਮ੍ । ਅਵਿषਹ੍ਯਤਮਂ ਦੁ:ਖਮਾਸਾਦਯਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨.੧੦੬.
ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਖਾਸੀਆਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਰਣ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਹਿ ਦੁਖ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਪ੍ਰੋषਿਤੇ ਮਯਿ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਮਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਯਾ ਤਦਨਿष੍ਟਂ ਮੇ ਪ੍ਰਸੀਦਤੁ ਭਵਾਨ੍ਮਮ ।। ੨.੧੦੬.
ਜਦ ਮੈਂ ਦੂਰ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਕੁਝ ਮਾੜਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਘਟੀਆ ਤੇ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਸੀ — ਹੇ ਮਹਾਨ, ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਉਹ ਦੋਸ਼ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।
ਧਰ੍ਮਬਨ੍ਧੇਨ ਬਦ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਤੇਨੇਮਾਂ ਨੇਹ ਮਾਤਰਮ੍ । ਹਨ੍ਮਿ ਤੀਵ੍ਰੇਣ ਦਣ੍ਡੇਨ ਦਣ੍ਡਾਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਕਾਰਿਣੀਮ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਧਰਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਸਖਤ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ, ਤਿੱਖੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਕਥਂ ਦਸ਼ਰਥਾਜ੍ਜਾਤ: ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਭਿਜਨਕਰ੍ਮਣ: । ਜਾਨਨ੍ ਧਰ੍ਮਮਧਰ੍ਮਿष੍ਠਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਮ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਧਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਮਾੜਾ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਗੁਰੁ: ਕ੍ਰਿਯਾਵਾਨ੍ ਵृਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰੇਤ: ਪਿਤੇਤਿ ਚ । ਤਾਤਂ ਨ ਪਰਿਗਰ੍ਹੇਯਂ ਦੈਵਤਂ ਚੇਤਿ ਸਂਸਦਿ ।। ੨.੧੦੬.
ਅਧਿਆਪਕ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ, ਰਾਜਾ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਪਿਤਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਰੱਬੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ।
ਕੋ ਹਿ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਯੋਰ੍ਹੀਨਮੀਦृਸ਼ਂ ਕਰ੍ਮ ਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ: ਪ੍ਰਿਯਂ ਚਿਕੀਰ੍षੁ: ਸਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਕੌਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾ ਹੋਵੇ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਨਾ ਲਾਭ?
ਅਨ੍ਤਕਾਲੇ ਹਿ ਭੂਤਾਨਿ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਰਾਸ਼੍ਰੁਤਿ: । ਰਾਜ੍ਞੈਵਂ ਕੁਰ੍ਵਤਾ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿ: ਕृਤਾ ।। ੨.੧੦੬.
ਪੁਰਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰੀ ਵੇਲੇ ਜੀਵ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰੀਤ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ ਹੋ ਗਈ।
ਸਾਧ੍ਵਰ੍ਥਮਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ऺਕ੍ਰੋਧਾਨ੍ਮੋਹਾਚ੍ਚ ਸਾਹਸਾਤ੍ । ਤਾਤਸ੍ਯ ਯਦਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਰਤੁ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੋ ਗੁੱਸੇ, ਭਟਕਣ ਜਾਂ ਬੇਸਮਝੀ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਕਰਮ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ।
ਪਿਤੁਰਪਤਨਹੇਤੁਤ੍ਵਾਤ੍ਤਦੇਵਾਪਤ੍ਯਤ੍ਵੇਨ ਸਮ੍ਮਤਮ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਪਿਤਾ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਰਮ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦਪਤ੍ਯਂ ਭਵਾਨਸ੍ਤੁ ਮਾ ਭਵਾਨ੍ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਪਿਤੁ: । ਅਭਿਪਤ੍ਤਾ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਲੋਕੇ ਧੀਰਵਿਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਬਣੋ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਾ ਬਣੋ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਐਸਾ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਕੈਕੇਯੀਂ ਮਾਂ ਚ ਤਾਤਂ ਚ ਸੁਹृਦੋ ਬਾਨ੍ਧਵਾਂਸ਼੍ਚ ਨ: । ਪੌਰਜਾਨਪਦਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰਾਤੁ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਭਵਾਨ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਕੈਕਈ, ਮੈਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਦੋਸਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ — ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੁਸੀਂ ਕਰੋ।
ਕ੍ਵ ਚਾਰਣ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਚ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ऺਤ੍ਰ ਕ੍ਵ ਜਟਾ: ਕ੍ਵ ਚ ਪਾਲਨਮ੍ । ਈਦृਸ਼ਂ ਵ੍ਯਾਹਤਂ ਕਰ੍ਮ ਨ ਭਵਾਨ੍ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨.੧੦੬.
ਜੰਗਲ ਤੇ ਰਾਜਾ, ਜਟਾ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਾ — ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੰਬੰਧ? ਤੁਸੀਂ ਐਸਾ ਟੁੱਟਾ-ਫੁੱਟਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਏष ਹਿ ਪ੍ਰਥਮੋ ਧਰ੍ਮ: ਕ੍ਸ਼ਤ੍ऺਿਤ੍ਰਯਸ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍ । ਯੇਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਰਿਪਾਲਨਮ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਕਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸਂਸ਼ਯਸ੍ਥਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਆਯਤਿਸ੍ਥਂ ਚਰੇਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ऺਤ੍ਰਬਨ੍ਧੁਰਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਕੌਣ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਪੱਕਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਣਪੱਕਾ ਤੇ ਅਣਸੁਣਿਆ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਧਰਮ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ?
ਅਥ ਕ੍ਲੇਸ਼ਜਮੇਵ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਂ ਚਰਿਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਧਰ੍ਮੇਣ ਚਤੁਰੋ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਪਾਲਯਨ੍ ਕ੍ਲੇਸ਼ਮਾਪ੍ਨੁਹਿ ।। ੨.੧੦੬.
ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਔਖਾ ਤੇ ਦੁੱਖਦਾਈ ਧਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।
ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਹਿ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਸ੍ਤਂ ਕਥਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੨.੧੦੬.
ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ; ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹੋ?
ਸ਼੍ਰੁਤੇਨ ਬਾਲ: ਸ੍ਥਾਨੇਨ ਜਨ੍ਮਨਾ ਭਵਤੋ ਹ੍ਯਹਮ੍ । ਸ ਕਥਂ ਪਾਲਯਿष੍ਯਾਮਿ ਭੂਮਿਂ ਭਵਤਿ ਤਿष੍ਠਤਿ ।। ੨.੧੦੬.
ਸਿੱਖਿਆ, ਦਰਜੇ ਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਛੋਟਾ ਹਾਂ; ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਹੀਨਬੁਦ੍ਧਿਗੁਣੋ ਬਾਲੋ ਹੀਨ: ਸ੍ਥਾਨੇਨ ਚਾਪ੍ਯਹਮ੍ । ਭਵਤਾ ਚ ਵਿਨਾਭੂਤੋ ਨ ਵਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ ।। ੨.੧੦੬.
ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਛੋਟਾ; ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕਦਾ।
ਇਦਂ ਨਿਖਿਲਮਵ੍ਯਗ੍ਰਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਮਕਣ੍ਟਕਮ੍ । ਅਨੁਸ਼ਾਧਿ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਸਹ ਬਾਨ੍ਧਵੈ: ।। ੨.੧੦੬.
ਇਹ ਪੂਰਾ, ਸੁਚੱਜਾ, ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਰਾਜ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੇ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਚਲਾਓ।
ਇਹੈਵ ਤ੍ਵਾ ऽਭਿषਿਞ੍ਚਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਾ: ਪ੍ਰਕृਤਯ: ਸਹ । ऋਤ੍ਵਿਜ: ਸਵਸਿष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਾ: ।। ੨.੧੦੬.
ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਪੰਡਤ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਣ।
ਅਭਿषਿਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਭਿਰਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪਾਲਨੇ ਵ੍ਰਜ । ਵਿਜਿਤ੍ਯ ਤਰਸਾ ਲੋਕਾਨ੍ ਮਰੁਦ੍ਭਿਰਿਵ ਵਾਸਵ: ।। ੨.੧੦੬.
ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਾਓ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ।
ऋਣਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਪਾਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਦੁਰ੍ਹृਦ: ਸਾਧੁ ਨਿਰ੍ਦ੍ਦਹਨ੍ । ਸੁਹृਦਸ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ ਕਾਮੈਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵਾਤ੍ਰਾਨੁਸ਼ਾਧਿ ਮਾਮ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਮੰਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਕਰੋ।
ਅਦ੍ਯਾਰ੍ਯ ਮੁਦਿਤਾ: ਸਨ੍ਤੁ ਸੁਹृਦਸ੍ਤੇ ऽਭਿषੇਚਨੇ । ਅਦ੍ਯ ਭੀਤਾ: ਪਲਾਯਨ੍ਤਾਂ ਦੁਰ੍ਹृਦਸ੍ਤੇ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ ।। ੨.੧੦੬.
ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਤੇਰੇ ਰਾਜਤਿਲਕ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਡਰ ਕੇ ਦੱਸੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਣ।
ਆਕ੍ਰੋਸ਼ਂ ਮਮ ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਮृਜ੍ਯ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਅਦ੍ਯ ਤਤ੍ਰਭਵਨ੍ਤਂ ਚ ਪਿਤਰਂ ਰਕ੍ਸ਼ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਉੱਤੇ ਆਈ ਨਿੰਦ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇ ਅੱਜ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈ।
ਸ਼ਿਰਸਾ ਤ੍ਵਾ ऽਭਿਯਾਚੇ ऽਹਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਕਰੁਣਾਂ ਮਯਿ । ਬਾਨ੍ਧਵੇषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਭੂਤੇष੍ਵਿਵ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ: ।। ੨.੧੦੬.
ਮੈਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਮੇਰੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥੈਤਤ੍ ਪृष੍ਠਤ: ਕृਤ੍ਵਾ ਵਨਮੇਵ ਭਵਾਨਿਤ: । ਗਮਿष੍ਯਤਿ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਭਵਤਾ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਮਪ੍ਯਹਮ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਵੀ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਤਥਾਹਿ ਰਾਮੋ ਭਰਤੇਨ ਤਾਮ੍ਯਤਾ ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯਮਾਨ: ਸ਼ਿਰਸਾ ਮਹੀਪਤਿ: । ਨ ਚੈਵ ਚਕ੍ਰੇ ਗਮਨਾਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਾਨ੍ ਮਤਿਂ ਪਿਤੁਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤ: ।। ੨.੧੦੬.
ਭਰਤ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ।
ਤਦਦ੍ਭੁਤਂ ਸ੍ਥੈਰ੍ਯਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਘਵੇ ਸਮਂ ਜਨੋ ਹਰ੍षਮਵਾਪ ਦੁ:ਖਿਤ: । ਨ ਯਾਤ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਮਿਤਿ ਦੁ:ਖਿਤੋ ऽਭਵਤ੍ ਸ੍ਥਿਰਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਤ੍ਵਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹਰ੍षਿਤ: ।। ੨.੧੦੬.
ਰਾਘਵ ਦੀ ਅਜੋਕੀ ਡੌਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਨਾ ਜਾਣ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਢੀਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਤਿਜ्ञਾ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।