ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ ਸ਼ੁਭੈ: ਕृਤ੍ਸ੍ਨੈ: ਕ੍ਰਤੁਭਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਤਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ । ਧੂਤਪਾਪੋ ਗਤ: ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਪਿਤਾ ਨ: ਪृਥਿਵੀਪਤਿ: ।। ੨.੧੦੫.
ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਨੇਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਭृਤ੍ਯਾਨਾਂ ਭਰਣਾਤ੍ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਰਿਪਾਲਨਾਤ੍ । ਅਰ੍ਥਾਦਾਨਾਚ੍ਚ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪਿਤਾ ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤ: ।। ੨.੧੦੫.
ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸੰਭਾਲ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਦੌਲਤ ਦੇਣ ਦੁਆਰਾ, ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਤੀਜੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਭਿਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਭੈਰਿष੍ਟੈ: ਕ੍ਰਤੁਭਿਸ਼੍ਚਾਪ੍ਤਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈ: । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਦਸ਼ਰਥ: ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ: ਪਿਤਾ ਨ: ਪृਥਿਵੀਪਤਿ: ।। ੨.੧੦੫.
ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇष੍ਟ੍ਵਾ ਬਹੁਵਿਧੈਰ੍ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਭੋਗਾਂਸ਼੍ਚਾਵਾਪ੍ਯ ਪੁष੍ਕਲਾਨ੍ । ਉਤ੍ਤਮਂ ਚਾਯੁਰਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤ: ਪृਥਿਵੀਪਤਿ: ।। ੨.੧੦੫.
ਅਨੇਕਾਂ ਯਜਨਾਂ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਮਰ ਪਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਯੁਰੁਤ੍ਤਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਭੋਗਾਨਪਿ ਚ ਰਾਘਵ: । ਸ ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯ: ਪਿਤਾ ਤਾਤ: ਸ੍ਵਰ੍ਗਤ: ਸਤ੍ਕृਤ: ਸਤਾਮ੍ ।। ੨.੧੦੫.
ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਮਰ ਤੇ ਸੁਖ ਮਿਲ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ ਜੀਰ੍ਣਂ ਮਾਨੁषਂ ਦੇਹਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਿਤਾ ਹਿ ਨ: । ਦੈਵੀਮृਦ੍ਧਿਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਵਿਹਾਰਿਣੀਮ੍ ।। ੨.੧੦੫.
ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੈਵੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤਂ ਤੁ ਨੈਵਂਵਿਧ: ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ: ਸ਼ੋਚਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ । ਤਦ੍ਵਿਧੋ ਯਦ੍ਵਿਧਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤਵਾਨ੍ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤ੍ਤਰ: ।। ੨.੧੦੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਏਤੇ ਬਹੁਵਿਧਾ: ਸ਼ੋਕਾ ਵਿਲਾਪਰੁਦਿਤੇ ਤਥਾ । ਵਰ੍ਜਨੀਯਾ ਹਿ ਧੀਰੇਣ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਧੀਮਤਾ ।। ੨.੧੦੫.
ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ, ਰੋਣਾ-ਧੋਣਾ ਤੇ ਵਿਲਾਪ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ ਸ੍ਵਸ੍ਥੋ ਭਵ ਮਾਸ਼ੋਚੀਰ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚਾਵਸ ਤਾਂ ਪੁਰੀਮ੍ । ਤਥਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤੋ ऽਸਿ ਵਸ਼ਿਨਾ ਵਦਤਾਂ ਵਰ ।। ੨.੧੦੫.
ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਿ, ਤੇ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕ ਜਾ। ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰਾਹਮਪਿ ਤੇਨੈਵ ਨਿਯੁਕ੍ਤ: ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਣਾ । ਤਤ੍ਰੈਵਾਹਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਪਿਤੁਰਾਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ ।। ੨.੧੦੫.
ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਸਚਾਈ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਓਥੇ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।
ਨ ਮਯਾ ਸ਼ਾਸਨਂ ਤਸ੍ਯ ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਨ੍ਯਾਯ੍ਯਮਰਿਨ੍ਦਮ । ਤਤ੍ ਤ੍ਵਯਾਪਿ ਸਦਾ ਮਾਨ੍ਯਂ ਸ ਵੈ ਬਨ੍ਧੁ: ਸ ਨ: ਪਿਤਾ ।। ੨.੧੦੫.
ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਆਗਿਆ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਚ: ਪਿਤੁਰੇਵਾਹਂ ਸਮ੍ਮਤਂ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣ: । ਕਰ੍ਮਣਾ ਪਾਲਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵਨਵਾਸੇਨ ਰਾਘਵ ।। ੨.੧੦੫.
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਧੀਰ੍ਮਿਕੇਣਾਨृਸ਼ਂਸੇਨ ਨਰੇਣ ਗੁਰੁਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾ । ਭਵਿਤਵ੍ਯਂ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਪਰਲੋਕਂ ਜਿਗੀषਤਾ ।। ੨.੧੦੫.
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ, ਦਇਆ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ ਜੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਮਨੁਤਿष੍ਠ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਭਾਵੇਨ ਨਰਰ੍षਭ । ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਤੁ ਸ਼ੁਭਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਪਿਤੁਰ੍ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯ ਨ: ।। ੨.੧੦੫.
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਦੇਸ਼ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਨਾਰ੍ਥਮ੍ । ਯਵੀਯਸਂ ਭ੍ਰਾਤਰਮਰ੍ਥਵਚ੍ਚ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਾਦ੍ਵਿਰਰਾਮ ਰਾਮ: ।। ੨.੧੦੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਣ ਲਈ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਤਮ: ਸਰ੍ਗ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪੰਜ ਸੌ ਪੰਜਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਆਦਿ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਜੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ।
thumb|षਡਧਿਕਸ਼ਤਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਿਰਤੇ ਰਾਮੇ ਵਚਨਮਰ੍ਥਵਤ੍ । ਤਤੋ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀਤੀਰੇ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਵਤ੍ਸਲਮ੍ । ਉਵਾਚ ਭਰਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਧਾਰ੍ਮਿਕਂ ਵਚ: ।। ੨.੧੦੬.
ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਅਰਥ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ ਚੁੱਪੀ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਭਰਤ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਤੇ ਧਰਮਕ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਕੋ ਹਿ ਸ੍ਯਾਦੀਦृਸ਼ੋ ਲੋਕੇ ਯਾਦृਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਮਰਿਨ੍ਦਮ । ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਵ੍ਯਥਯੇਦ੍ਦੁ:ਖਂ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਵਾ ਨ ਪ੍ਰਹਰ੍षਯੇਤ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਨ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨ ਖੁਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਮ੍ਮਤਸ਼੍ਚਾਸਿ ਵृਦ੍ਧਾਨਾਂ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਸਂਸ਼ਯਾਨ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਤੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਵੀ ਹੈਂ।
ਯਥਾ ਮृਤਸ੍ਤਥਾ ਜੀਵਨ੍ ਯਥਾ ऽਸਤਿ ਤਥਾ ਸਤਿ । ਯਸ੍ਯੈष ਬੁਦ੍ਧਿਲਾਭ: ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਿਤਪ੍ਯੇਤ ਕੇਨ ਸ: ।। ੨.੧੦੬.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਤੇ ਮੌਤ, ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ?
ਪਰਾਵਰਜ੍ਞੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਤ੍ਵਂ ਮਨੁਜਾਧਿਪ । ਸ ਏਵਂ ਵ੍ਯਸਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨ ਵਿषੀਦਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨.੧੦੬.
ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉੱਚ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਐਸੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਮਰੋਪਮ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਗਰ: । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ: ਸਰ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ੀ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਂਸ਼੍ਚਾਸਿ ਰਾਘਵ ।। ੨.੧੦੬.
ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇਰੀ ਸਵਭਾਵ ਅਮਰਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈਂ।
ਨ ਤ੍ਵਾਮੇਵਙ੍ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਭਵਾਭਵਕੋਵਿਦਮ੍ । ਅਵਿषਹ੍ਯਤਮਂ ਦੁ:ਖਮਾਸਾਦਯਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।। ੨.੧੦੬.
ਜੋ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਖਾਸੀਆਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਰਣ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਹਿ ਦੁਖ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਪ੍ਰੋषਿਤੇ ਮਯਿ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਮਾਤ੍ਰਾ ਮਤ੍ਕਾਰਣਾਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਯਾ ਤਦਨਿष੍ਟਂ ਮੇ ਪ੍ਰਸੀਦਤੁ ਭਵਾਨ੍ਮਮ ।। ੨.੧੦੬.
ਜਦ ਮੈਂ ਦੂਰ ਸੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਕੁਝ ਮਾੜਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਘਟੀਆ ਤੇ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਸੀ — ਹੇ ਮਹਾਨ, ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਉਹ ਦੋਸ਼ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।
ਧਰ੍ਮਬਨ੍ਧੇਨ ਬਦ੍ਧੋ ऽਸ੍ਮਿ ਤੇਨੇਮਾਂ ਨੇਹ ਮਾਤਰਮ੍ । ਹਨ੍ਮਿ ਤੀਵ੍ਰੇਣ ਦਣ੍ਡੇਨ ਦਣ੍ਡਾਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪਕਾਰਿਣੀਮ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਧਰਮ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਸਖਤ ਸਜ਼ਾ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ, ਤਿੱਖੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਕਥਂ ਦਸ਼ਰਥਾਜ੍ਜਾਤ: ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਭਿਜਨਕਰ੍ਮਣ: । ਜਾਨਨ੍ ਧਰ੍ਮਮਧਰ੍ਮਿष੍ਠਂ ਕੁਰ੍ਯ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮ ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਮ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਧਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਮਾੜਾ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਗੁਰੁ: ਕ੍ਰਿਯਾਵਾਨ੍ ਵृਦ੍ਧਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰੇਤ: ਪਿਤੇਤਿ ਚ । ਤਾਤਂ ਨ ਪਰਿਗਰ੍ਹੇਯਂ ਦੈਵਤਂ ਚੇਤਿ ਸਂਸਦਿ ।। ੨.੧੦੬.
ਅਧਿਆਪਕ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ, ਰਾਜਾ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਪਿਤਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਰੱਬੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ।
ਕੋ ਹਿ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਯੋਰ੍ਹੀਨਮੀਦृਸ਼ਂ ਕਰ੍ਮ ਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ: ਪ੍ਰਿਯਂ ਚਿਕੀਰ੍षੁ: ਸਨ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਕੌਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾ ਹੋਵੇ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਐਸਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਨਾ ਲਾਭ?
ਅਨ੍ਤਕਾਲੇ ਹਿ ਭੂਤਾਨਿ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤੀਤਿ ਪੁਰਾਸ਼੍ਰੁਤਿ: । ਰਾਜ੍ਞੈਵਂ ਕੁਰ੍ਵਤਾ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਸਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿ: ਕृਤਾ ।। ੨.੧੦੬.
ਪੁਰਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰੀ ਵੇਲੇ ਜੀਵ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰੀਤ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ ਹੋ ਗਈ।
ਸਾਧ੍ਵਰ੍ਥਮਭਿਸਨ੍ਧਾਯ ऺਕ੍ਰੋਧਾਨ੍ਮੋਹਾਚ੍ਚ ਸਾਹਸਾਤ੍ । ਤਾਤਸ੍ਯ ਯਦਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਰਤੁ ਤਦ੍ਭਵਾਨ੍ ।। ੨.੧੦੬.
ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੋ ਗੁੱਸੇ, ਭਟਕਣ ਜਾਂ ਬੇਸਮਝੀ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਾ ਧਰਮ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਕਰਮ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ।