ਅਪ੍ਸਰਸ੍ਸੁ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਸੁ ਤਥਾ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀषੁ ਚ । ਨਾਗਕਨ੍ਯਾਸੁ ਚ ਤਦਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੀਣਾਂ ਤਨੂषੁ ਚ । ਕਾਮਰੂਪਬਲੋਪੇਤਾ ਯਥਾਕਾਮਵਿਚਾਰਿਣਃ ॥੧-੧੭-
ਉੱਚੀ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਵਿਦਿਆਧਰੀਆਂ, ਨਾਗ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਜੋ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਬਦਲ ਸਕਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁਣ ਉਥੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।
ਸਿਂਹਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸਦृਸ਼ਾ ਦਰ੍ਪੇਣ ਚ ਬਲੇਨ ਚ । ਸ਼ਿਲਾਪ੍ਰਹਰਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਦਪਯੋਧਿਨਃ ॥੧-੧੭-
ਉਹ ਸਭ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਘ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ, ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ।
ਨਖਦਂष੍ਟ੍ਰਾਯੁਧਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਾਃ । ਵਿਚਾਲਯੇਯੁਃ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ ਭੇਦਯੇਯੁਃ ਸ੍ਥਿਰਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ॥੧-੧੭-
ਉਹ ਸਭ ਨਖਾਂ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ, ਹਰ ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਰੱਖਦੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਸਕਦੇ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸਕਦੇ।
ਕ੍ਸ਼ੋਭਯੇਯੁਸ਼੍ਚ ਵੇਗੇਨ ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਮ੍ । ਦਾਰਯੇਯੁਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਮਾਪ੍ਲਵੇਯੁਰ੍ਮਹਾਰ੍ਣਵਾਨ੍ ॥੧-੧੭-
ਉਹ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਨਭਸ੍ਤਲਂ ਵਿਸ਼ੇਯੁਸ਼੍ਚ ਗृਹ੍ਣੀਯੁਰਪਿ ਤੋਯਦਾਨ੍ । ਗृਹ੍ਣੀਯੁਰਪਿ ਮਾਤਙ੍ਗਾਨ੍ ਮਤ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਤੋ ਵਨੇ ॥੧-੧੭-
ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਨਰ੍ਦਮਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਨਾਦੇਨ ਪਾਤਯੇਯੁਰ੍ਵਿਹਙ੍ਗਮਾਨ੍ । ਈਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨਿ ਹਰੀਣਾਂ ਕਾਮਰੂਪਿਣਾਮ੍ ॥੧-੧੭-
ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਉੱਡਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਸਕਦੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲਦੇ ਸਨ।
ਸ਼ਤਂ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੂਥਪਾਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨੇषੁ ਯੂਥੇषੁ ਹਰੀਣਾਂ ਹਰਿਯੂਥਪਾਃ ॥੧-੧੭-
ਸੈਂਕੜੇ-ਸੈਂਕੜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯੂਥਪਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿਚ ਮੁਖੀ ਸਨ।
ਬਭੂਵੁਰ੍ਯੂਥਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਨ੍ ਵੀਰਾਂਸ਼੍ਚਾਜਨਯਨ੍ ਹਰੀਨ੍ । ਅਨ੍ਯੇ ऋਕ੍ਸ਼ਵਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨੁਪਤਸ੍ਥੁਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥੧-੧੭-
ਉਹ ਯੂਥਪਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣੇ, ਵਿਰਲੇ ਵਾਨਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ; ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਿੱਛਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।
ਅਨ੍ਯੇ ਨਾਨਾਵਿਧਾਞ੍ਛੈਲਾਨ੍ ਕਾਨਨਾਨਿ ਚ ਭੇਜਿਰੇ । ਸੂਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰਂ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਸ਼ਕ੍ਰਪੁਤ੍ਰਂ ਚ ਵਾਲਿਨਮ੍ ॥੧-੧੭-
ਕਈ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ; ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਗਰੀਵ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ।
ਭ੍ਰਾਤਰਾਵੁਪਤਸ੍ਥੁਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਹਰਿਯੂਥਪਾਃ । ਨਲਂ ਨੀਲਂ ਹਨੂਮਨ੍ਤਮਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਹਰਿਯੂਥਪਾਨ੍ ॥੧-੧੭-
ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਯੂਥਪਤੀ ਉਹ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਨਾਲੇ ਨਲ, ਨੀਲ, ਹਨੂਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀਆਂ।
ਤੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਬਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਵਿਚਰਨ੍ਤੋऽਰ੍ਦਯਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਿਂਹਵ੍ਯਾਘ੍ਰਮਹੋਰਗਾਨ੍ ॥੧-੧੭-
ਉਹ ਸਭ ਗਰੁੜ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਸਿੰਘ, ਬਾਘ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮਾਤ ਦੇਂਦੇ।
ਮਹਾਬਲੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਵਾਲੀ ਵਿਪੁਲਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਜੁਗੋਪ ਭੁਜਵੀਰ੍ਯੇਣ ऋਕ੍ਸ਼ਗੋਪੁਚ੍ਛਵਾਨਰਾਨ੍ ॥੧-੧੭-
ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਲੰਬੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਬਾਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਰਿੱਛਾਂ ਵਾਲੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ।
ਤੈਰਿਯਂ ਪृਥਿਵੀ ਸ਼ੂਰੈਃ ਸਪਰ੍ਵਤਵਨਾਰ੍ਣਵਾ । ਕੀਰ੍ਣਾ ਵਿਵਿਧਸਂਸ੍ਥਾਨੈਰ੍ਨਾਨਾਵ੍ਯਞ੍ਜਨਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ॥੧-੧੭-
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਵਾਲੀ, ਭਰ ਗਈ।
ਤੈਰ੍ਮੇਘਵृਨ੍ਦਾਚਲਕੂਟਸਂਨਿਭੈ- :::ਰ੍ਮਹਾਬਲੈਰ੍ਵਾਨਰਯੂਥਪਾਧਿਪੈਃ ਬਭੂਵ ਭੂਰ੍ਭੀਮਸ਼ਰੀਰਰੂਪੈਃ :::ਸਮਾਵृਤਾ ਰਾਮਸਹਾਯਹੇਤੋਃ ॥੧-੧੭-
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਨਰ ਯੂਥਪਤੀਆਂ, ਜੋ ਬੱਦਲਾਂ ਜਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ाली ਸਨ, ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਗਈ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ।
thumb|ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੧-
ਹੁਣ ਅਠਾਰਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਨਿਰ੍ਵृਤ੍ਤੇ ਤੁ ਕ੍ਰਤੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਹਯਮੇਧੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਮਰਾ ਭਾਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਥਾਗਤਮ੍ ॥੧-੧੮-
ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸਮਾਪ੍ਤਦੀਕ੍ਸ਼ਾਨਿਯਮਃ ਪਤ੍ਨੀਗਣਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਪੁਰੀਂ ਰਾਜਾ ਸਭृਤ੍ਯਬਲਵਾਹਨਃ ॥੧-੧੮-
ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਤ ਤੇ ਰੀਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ, ਫੌਜ ਤੇ ਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਪੂਜਿਤਾਸ੍ਤੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵੈ ਪृਥਿਵੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਮੁਦਿਤਾਃ ਪ੍ਰਯਯੁਰ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਮ੍ ॥੧-੧੮-
ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤਾਂ ਗਚ੍ਛਤਾਂ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਗृਹਾਣਿ ਪੁਰਾਤ੍ ਤਤਃ । ਬਲਾਨਿ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਨਿ ਚਕਾਸ਼ਿਰੇ ॥੧-੧੮-
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਸਮੇਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਫੌਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਗਤੇषੁ ਪृਥਿਵੀਸ਼ੇषੁ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਃ ਪੁਨਃ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਪੁਰੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਪੁਰਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ॥੧-੧੮-
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਯਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸਾਰ੍ਧਮृਸ਼ष੍ਯਸ਼ृਙ੍ਗਃ ਸੁਪੂਜਿਤਃ । ਅਮੁਗਮ੍ਯਮਾਨੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਚ ਸਾਨੁਯਾਤ੍ਰੇਣ ਧੀਮਤਾ ॥੧-੧੮-
ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਮਾਨਸਃ । ਉਵਾਸ ਸੁਖਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ॥੧-੧੮-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤੋ ਯਜ੍ਞੇ ਸਮਾਪ੍ਤੇ ਤੁ ऋਤੂਨਾਂ षਟ੍ ਸਮਤ੍ਯਯੁਃ । ਤਤਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇ ਮਾਸੇ ਚੈਤ੍ਰੇ ਨਾਵਮਿਕੇ ਤਿਥੌ ॥੧-੧੮-
ਯਜਨ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਲੰਘ ਗਈਆਂ; ਫਿਰ, ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਚੈਤ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਆਇਆ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇऽਦਿਤਿਦੈਵਤ੍ਯੇ ਸ੍ਵੋਚ੍ਚਸਂਸ੍ਥੇषੁ ਪਞ੍ਚਸੁ । ਗ੍ਰਹੇषੁ ਕਰ੍ਕਟੇ ਲਗ੍ਨੇ ਵਾਕ੍ਪਤਾਵਿਨ੍ਦੁਨਾ ਸਹ ॥੧-੧੮-
ਜਦੋਂ ਪੁਨਰਵਸੂ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਜੋ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ, ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਪੰਜ ਗ੍ਰਹਿ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕਰਕ ਰਾਸੀ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਸਨ।
ਪ੍ਰੋਦ੍ਯਮਾਨੇ ਜਗਨ੍ਨਾਥਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਕੌਸਲ੍ਯਾਜਨਯਦ੍ ਰਾਮਂ ਦਿਵ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਮ੍ ॥੧-੧੮-
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਚੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਿष੍ਣੋਰਰ੍ਧਂ ਮਹਾਭਾਗਂ ਪੁਤ੍ਰਮੈਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਨਨ੍ਦਨਮ੍ । ਲੋਹਿਤਾਕ੍ਸ਼ਂ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਰਕ੍ਤੋष੍ਠਂ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਸ੍ਵਨਮ੍ ॥੧-੧੮-
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਲਾਲ ਹੋਠ, ਤੇ ਡੁੰਢੀ ਵਾਂਗ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਰੇਣਾਮਿਤਤੇਜਸਾ । ਯਥਾ ਵਰੇਣ ਦੇਵਾਨਾਮਦਿਤਿਰ੍ਵਜ੍ਰਪਾਣਿਨਾ ॥੧-੧੮-
ਕੌਸਲਿਆ ਆਪਣੇ ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਦਿਤੀ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵਜਰ ਪਕੜਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਸੀ।
ਭਰਤੋ ਨਾਮ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਂ ਜਜ੍ਞੇ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ । ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮੁਦਿਤੋ ਗੁਣੈਃ ॥੧-੧੮-
ਭਰਤ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਕੈਕੇਈ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।
ਅਥ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੌ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਜਨਯਤ੍ ਸੁਤੌ । ਵੀਰੌ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਕੁਸ਼ਲੌ ਵਿष੍ਣੋਰਰ੍ਧਸਮਨ੍ਵਿਤੌ ॥੧-੧੮-
ਫਿਰ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ; ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਅੱਧੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ।
ਪੁष੍ਯੇ ਜਾਤਸ੍ਤੁ ਭਰਤੋ ਮੀਨਲਗ੍ਨੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਧੀਃ । ਸਾਰ੍ਪੇ ਜਾਤੌ ਤੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਕੁਲੀਰੇऽਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਰਵੌ ॥੧-੧੮-
ਭਰਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਮੀਨ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਸੁਮੀਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਸ਼ਲੇਸ਼ਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਤੇ ਕਰਕ ਲਗਨ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ।