ਚਕਾਰ ਸਖ੍ਯਂ ਰਾਮੇਣ ਪ੍ਰੀਤਸ਼੍ਚੈਵਾਗ੍ਨਿਸਾਕ੍ਸ਼ਿਕਮ੍ । ਤਤੋ ਵਾਨਰਰਾਜੇਨ ਵੈਰਾਨੁਕਥਨਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥੧-੧-
ਉਹਨੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੋਸਤੀ ਪੱਕੀ ਕਰ ਲਈ। ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਵੈਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਰਾਮਾਯਾਵੇਦਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਣਯਾਤ੍ ਦੁਃਖਿਤੇਨ ਚ । ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਤਞ੍ਚ ਰਾਮੇਣ ਤਦਾ ਵਾਲਿਵਧਂ ਪ੍ਰਤਿ ॥੧-੧-
ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ।
ਵਾਲਿਨਸ਼੍ਚ ਬਲਂ ਤਤ੍ਰ ਕਥਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ । ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਸ਼੍ਚਾਸੀਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਰਾਘਵੇ ॥੧-੧-
ਉਥੇ ਵਾਨਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਵਾਲੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਰਾਘਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਰਾਘਵਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਦੁਨ੍ਦੁਭੇਃ ਕਾਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਮਹਾਪਰ੍ਵਤਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ॥੧-੧-
ਰਾਘਵ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਸੁਗਰੀਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਡੂੰਡਭੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਵਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਉਤ੍ਸ੍ਮਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਾਸ੍ਤਿ ਮਹਾਬਲਃ । ਪਾਦਾਙ੍ਗੁष੍ਠੇਨ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਦਸ਼ਯੋਜਨਮ੍ ॥੧-੧-
ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਮ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੱਸ ਜੋਜਨ ਦੂਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਬਿਭੇਦ ਚ ਪੁਨਸ੍ਸਾਲਾਨ੍ ਸਪ੍ਤੈਕੇਨ ਮਹੇषੁਣਾ । ਗਿਰਿਂ ਰਸਾਤਲਞ੍ਚੈਵ ਜਨਯਨ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਂ ਤਥਾ ॥੧-੧-
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਵੱਡੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤ, ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਅਧੋਲੋਕ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾਸ੍ਤੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਕਪਿਃ । ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਂ ਰਾਮਸਹਿਤੋ ਜਗਾਮ ਚ ਗੁਹਾਂ ਤਦਾ ॥੧-੧-
ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਤਤੋऽਗਰ੍ਜਦ੍ਧਰਿਵਰਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਹੇਮਪਿਙ੍ਗਲਃ । ਤੇਨ ਨਾਦੇਨ ਮਹਤਾ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ॥੧-੧-
ਫਿਰ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਵਧੀਆ ਵਾਨਰ ਸੁਗਰੀਵ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੱਜਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਨਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ।
ਅਨੁਮਾਨ੍ਯ ਤਦਾ ਤਾਰਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸਮਾਗਤਃ । ਨਿਜਘਾਨ ਚ ਤਤ੍ਰੈਨਂ ਸ਼ਰੇਣੈਕੇਨ ਰਾਘਵਃ ॥੧-੧-
ਤਾਰਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ, ਵਾਲੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ। ਉਥੇ ਹੀ ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਚਨਾਤ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਨਮਾਹਵੇ । ਸੁਗ੍ਰੀਵਮੇਵ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯੇ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਾਦਯਤ੍ ॥੧-੧-
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰਾਜ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸਮਾਨੀਯ ਵਾਨਰਾਨ੍ ਵਾਨਰਰ੍षਭਃ । ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ॥੧-੧-
ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੇਜਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਸਕਣ।
ਤਤੋ ਗृਧ੍ਰਸ੍ਯ ਵਚਨਾਤ੍ ਸਂਪਾਤੇਰ੍ਹਨੁਮਾਨ੍ ਬਲੀ । ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਲਵਣਾਰ੍ਣਵਮ੍ ॥੧-੧-
ਫਿਰ ਗਿੱਧ ਸੰਪਾਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੌ ਜੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਲਙ੍ਕਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪੁਰੀਂ ਰਾਵਣਪਾਲਿਤਾਮ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੀਤਾਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੀਮ੍ ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਂ ਗਤਾਮ੍ ॥੧-੧-
ਉਥੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਣ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਨਿਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਂ ਵਿਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ । ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਵੈਦੇਹੀਂ ਮਰ੍ਦਯਾਮਾਸ ਤੋਰਣਮ੍ ॥੧-੧-
ਉਸ ਨੇ ਪਹਚਾਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਿਖਾਈ, ਹਾਲਾਤ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਤੋੜੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।
ਪਞ੍ਚ ਸੇਨਾਗ੍ਰਗਾਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸੁਤਾਨਪਿ । ਸ਼ੂਰਮਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਨਿष੍ਪਿष੍ਯ ਗ੍ਰਹਣਂ ਸਮੁਪਾਗਮਤ੍ ॥੧-੧-
ਪੰਜ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀਆਂ, ਸੱਤ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਅਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਹ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰੇਣੋਨ੍ਮੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪੈਤਾਮਹਾਦ੍ ਵਰਾਤ੍ । ਮਰ੍षਯਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ਵੀਰੋ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤਾਨ੍ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ॥੧-੧-
ਪਿਤਾਮਾ ਦੇ ਵਰ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਤਰ ਤੋਂ ਛੁਟਿਆ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਰਾਖਸਾਂ ਵਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਭਾਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਸਹਿ ਲਿਆ।
ਤਤੋ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਮ੍ ऋਤੇ ਸੀਤਾਞ੍ਚ ਮੈਥਿਲੀਮ੍ । ਰਾਮਾਯ ਪ੍ਰਿਯਮਾਖ੍ਯਾਤੁਂ ਪੁਨਰਾਯਾਨ੍ਮਹਾਕਪਿਃ ॥੧-੧-
ਫਿਰ, ਮੈਥਲੀ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਵਾਨਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਮੁੜ ਆਇਆ।
ਸੋऽਭਿਗਮ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਨ੍ਯਵੇਦਯਦਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਦृष੍ਟਾ ਸੀਤੇਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ॥੧-੧-
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੀ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੱਸਿਆ, 'ਸੀਤਾ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ।'
ਤਤਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਹਿਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਤੀਰਂ ਮਹੋਦਧੇਃ । ਸਮੁਦ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਾਮਾਸ ਸ਼ਰੈਰਾਦਿਤ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭੈਃ ॥੧-੧-
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸਮੁਦ੍ਰਃ ਸਰਿਤਾਂ ਪਤਿਃ । ਸਮੁਦ੍ਰਵਚਨਾਚ੍ਚੈਵ ਨਲਂ ਸੇਤੁਮਕਾਰਯਤ੍ ॥੧-੧-
ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਨਲ ਨੇ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ।
ਤੇਨ ਗਤ੍ਵਾ ਪੁਰੀਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਹਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣਮਾਹਵੇ । ਰਾਮਃ ਸੀਤਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਰਾਂ ਵ੍ਰੀਡਾਮੁਪਾਗਮਤ੍ ॥੧-੧-
ਉਸ ਪੁਲ ਰਾਹੀਂ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਗਹਿਰੀ ਲਾਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪਰੁषਂ ਜਨਸਂਸਦਿ । ਅਮृष੍ਯਮਾਣਾ ਸਾ ਸੀਤਾ ਵਿਵੇਸ਼ ਜ੍ਵਲਨਂ ਸਤੀ ॥੧-੧-
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਨਾਲ ਰੁੱਖਾ ਬੋਲਿਆ, ਤੇ ਸੀਤਾ, ਇਹ ਨਾ ਸਹਿ ਸਕੀ, ਸੱਚੀ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ।
ਤਤੋऽਗ੍ਨਿਵਚਨਾਤ੍ ਸੀਤਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਗਤਕਲ੍ਮषਾਮ੍ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਮਹਤਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ॥੧-੧-
ਫਿਰ ਅੱਗ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਨਾਲ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਸਦੇਵਰ੍षਿਗਣਂ ਤੁष੍ਟਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ੧-੧-
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।
ਅਭ੍ਯषਿਚ੍ਯ ਚ ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਿਭੀषਣਮ੍ । ਕृਤਕृਤ੍ਯਸ੍ਤਦਾ ਰਾਮੋ ਵਿਜ੍ਵਰਃ ਪ੍ਰਮੁਮੋਦ ਹ ॥੧-੧-
ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਤੇ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੇਵਤਾਭ੍ਯੋ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚ ਵਾਨਰਾਨ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੋ ਰਾਮਃ ਪੁष੍ਪਕੇਣ ਸੁਹृਦ੍ਵृਤਃ ॥੧-੧-
ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰ ਲੈ ਕੇ ਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਵਿੱਚ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਤ੍ਵਾ ਰਾਮਃ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ । ਭਰਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਿਕੇ ਰਾਮੋ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍ ॥੧-੧-
ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੱਚੇ ਬਲ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਭਰਤ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ।
ਪੁਨਰਾਖ੍ਯਾਯਿਕਾਂ ਜਲ੍ਪਨ੍ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਹਿਤਸ੍ਤਦਾ । ਪੁष੍ਪਕਂ ਤਤ੍ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮਂ ਯਯੌ ਤਦਾ ॥੧-੧-
ਫਿਰ ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਗਿਆ।
ਨਨ੍ਦਿਗ੍ਰਾਮੇ ਜਟਾਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹਿਤੋऽਨਘਃ । ਰਾਮਃ ਸੀਤਾਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪੁਨਰਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ॥੧-੧-
ਨੰਦਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜਟਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਮੁਦਿਤੋ ਲੋਕਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਪੁष੍ਟਃ ਸੁਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਨਿਰਾਮਯੋ ਹ੍ਯਰੋਗਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ਭਯਵਰ੍ਜਿਤਃ ॥੧-੧-
ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸਨ, ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ, ਧਰਮ ਵਾਲੇ, ਰੋਗ-ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਤੇ ਭੁੱਖ-ਡਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ।