ਕृਤਕਾਰ੍ਯਮਿਦਂ ਦੁਰ੍ਗਂ ਵਨਂ ਵ੍ਯਾਲਨਿषੇਵਿਤਮ੍। ਯਦਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮ: ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭृਤਾਂ ਵਰ: ।। ੨.੯੮.
ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਰਾਮ, ਜੋ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਭਰਤ: ਪੁਰੁषਰ੍षਭ:। ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਮੇਵ ਮਹਾਬਾਹੁ: ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਦ੍ਵਨਮ੍ ।। ੨.੯੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂ ਤੇਜੀ ਭਰਤ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਤਾਨਿ ਦ੍ਰੁਮਜਾਲਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ ਗਿਰਿਸਾਨੁषੁ। ਪੁष੍ਪਿਤਾਗ੍ਰਾਣਿ ਮਧ੍ਯੇਨ ਜਗਾਮ ਵਦਤਾਂ ਵਰ: ।। ੨.੯੮.
ਉਹ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ ਉਗੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਗੁੱਝਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਫੁੱਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਸਮੀਪਤ੍ਵਾਤ੍ਤਨ੍ਮੂਲਦਰ੍ਸ਼ਨਮਿਤਿ ਨ ਪੁਨਰੁਕ੍ਤਿ: ।। ੨.੯੮.
ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਦੋਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਰਤ: ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਮੁਮੋਹ ਸਹਬਾਨ੍ਧਵ:। ਅਤ੍ਰ ਰਾਮ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗਤ: ਪਾਰਮਿਵਾਮ੍ਭਸ: ।। ੨.੯੮.
ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹੱਕੇ-ਬੱਕੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ 'ਇੱਥੇ ਰਾਮ ਹੈ', ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਾਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਤੁ ਗਿਰੌ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪੁਣ੍ਯਜਨੋਪਪਨ੍ਨਮ੍। ਗੁਹੇਨ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਜਗਾਮ ਪੁਨਰ੍ਨਿਵੇਸ਼੍ਯੈਵ ਚਮੂਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ।। ੨.੯੮.
ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਜਦ ਰਾਮ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਖਬਰ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੁਹਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਫੌਜ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਕੇ, ਉਥੇ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਨਵਤਿਤਮ: ਸਰ੍ਗ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ, ਜੋ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, ਦੇ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਠਾਨਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
thumb|ਨਵਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਨਿਵਿष੍ਟਾਯਾਂ ਤੁ ਸੇਨਾਯਾਮੁਤ੍ਸੁਕੋ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ। ਜਗਾਮ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਧ੍ਨਮਨੁਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ ।। ੨.੯੯.
ਜਦ ਫੌਜ ਠਿਕਾਣਾ ਲਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਭਰਤ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਚਲਿਆ।
ऋषਿਂ ਵਸਿष੍ਠਂ ਸਨ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਮਾਤऽਰ੍ਮੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਨਯ। ਇਤਿ ਤ੍ਵਰਿਤਮਗ੍ਰੇ ਸ ਜਗਾਮ ਗੁਰੁਵਤ੍ਸਲ: ।। ੨.੯੯.
ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਿਆ, 'ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਲਿਆਓ', ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਗਿਆ।
ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਪਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮਦੂਰਾਦਨ੍ਵਪਦ੍ਯਤ। ਰਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਜਸ੍ਤਰ੍षੋ ਭਰਤਸ੍ਯੇਵ ਤਸ੍ਯ ਚ ।। ੨.੯੯.
ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਚਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਭਰਤ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਸੀ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਨੇਵਾਥ ਭਰਤਸ੍ਤਾਪਸਾਲਯਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍। ਭ੍ਰਾਤੁ: ਪਰ੍ਣਕੁਟੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੁਟਜਂ ਚ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ।। ੨.੯੯.
ਭਰਤ ਜਦ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆ ਤੇ ਤਪਸੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਬਣਿਆ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ।
ਸ਼ਾਲਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਗ੍ਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ। ਕਾष੍ਠਾਨਿ ਚਾਵਭਗ੍ਨਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯੁਪਚਿਤਾਨਿ ਚ ।। ੨.੯੯.
ਉਸ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਲੱਕੜ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵੇਖੇ।
ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮਮੀਯੁष:। ਕृਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ੇष੍ਵਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਕੁਸ਼ਚੀਰੈ: ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ।। ੨.੯੯.
ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਥੇ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਈ ਕੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਚੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਪਛਾਣੀ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਚ ਵਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹਤ: ਸਞ੍ਚਯਾਨ੍ ਕृਤਾਨ੍। ਮृਗਾਣਾਂ ਮਹਿषਾਣਾਂ ਚ ਕऺਰੀषੈ: ਸ਼ੀਤਕਾਰਣਾਤ੍ ।। ੨.੯੯.
ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਮਾਹਾਂ ਦੇ ਚਮੜਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਵੱਡੇ ਢੇਰ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਠੰਡੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਨੇਵ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਚਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧृष੍ਟਸ੍ਤਾਨਮਾਤ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼: ।। ੨.੯੯.
ਜਦ ਮਹਾਬਲੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਭਰਤ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਸ਼ਤਰੁਘਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਮਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ: ਸ੍ਮ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਨਾਤਿਦੂਰੇ ਹਿ ਮਨ੍ਯੇऽਹਂ ਨਦੀਂ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀਮਿਤ: ।। ੨.੯੯.
'ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਉਹ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਇੱਥੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ।'
ਉਚ੍ਚੈਰ੍ਬਦ੍ਧਾਨਿ ਚੀਰਾਣਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਭਵੇਦਯਮ੍। ਅਭਿਜ੍ਞਾਨਕृਤ: ਪਨ੍ਥਾ ਵਿਕਾਲੇ ਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਾ ।। ੨.੯੯.
'ਇਹ ਉੱਚੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਚੀਰਾਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਹ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖੇ ਹੋਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਜੀਬ ਵੇਲੇ ਰਾਹ ਤੁਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।'
ਇਦਂ ਚੋਦਾਤ੍ਤਦਨ੍ਤਾਨਾਂ ਕੁਞ੍ਜਰਾਣਾਂ ਤਰਸ੍ਵਿਨਾਮ੍। ਸ਼ੈਲਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਪਰਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਗਰ੍ਜਤਾਮ੍ ।। ੨.੯੯.
'ਇੱਥੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਪਾਸੇ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਉੱਚੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਇਕ-ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਗੱਜਦੇ ਹੋਏ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।'
ਯਮੇਵਾਧਾਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਾਪਸਾ: ਸਤਤਂ ਵਨੇ। ਤਸ੍ਯਾਸੌ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਧੂਮ: ਸਙ੍ਕੁਲ: ਕृष੍ਣਵਰ੍ਤ੍ਮਨ: ।। ੨.੯੯.
ਉਹ ਧੂੰਆਂ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਤੇ ਗਾੜ੍ਹੀ ਲਕੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸੰਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰਾਹਂ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਗੁਰੁਸਂਸ੍ਕਾਰਕਾਰਿਣਮ੍। ਆਰ੍ਯਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਂਹृष੍ਟੋ ਮਹਰ੍षਿਮਿਵ ਰਾਘਵਮ੍ ।। ੨.੯੯.
ਇਥੇ, ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚ ਆਦਰ ਵਾਲਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਂਗ।
ਅਥ ਗਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਤੁ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਂ ਸ ਰਾਘਵ:। ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਂ ਜਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨.੯੯.
ਫਿਰ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਰਾਘਵ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਆਇਆ; ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ।
ਜਗਤ੍ਯਾਂ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਆਸ੍ਤੇ ਵੀਰਾਸਨੇ ਰਤ:। ਜਨੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਨਿਰ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਧਿਙ੍ਮੇ ਜਨ੍ਮ ਸਜੀਵਿਤਮ੍ ।। ੨.੯੯.
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੀਰਾਂ ਦੀ ਬੈਠਕ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੈ; ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ—ਹਾਏ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਤੇ ਜੀਵਨ!
ਮਤ੍ਕृਤੇ ਵ੍ਯਸਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਲੋਕਨਾਥੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿ:। ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਮਾਨ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਵਨੇ ਵਸਤਿ ਰਾਘਵ: ।। ੨.੯੯.
ਮੇਰੇ ਲਈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ; ਰਾਘਵ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਲੋਕਸਮਾਕ੍ਰੁष੍ਟ: ਪਾਦੇष੍ਵਦ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਯਨ੍। ਰਾਮਸ੍ਯ ਨਿਪਤਿष੍ਯਾਮਿ ਸੀਤਾਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ।। ੨.੯੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਡਿੱਗਾਂਗਾ।
ਏਵਂ ਸ ਵਿਲਪਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਨੇ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜ:। ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਤੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਂ ਮਨੋਰਮਾਮ੍ ।। ੨.੯੯.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵੇਖੀ।
ਸਾਲਤਾਲਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪਰ੍ਣੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰਾਵृਤਾਮ੍। ਵਿਸ਼ਾਲਾਂ ਮृਦੁਭਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾਂ ਕੁਸ਼ੈਰ੍ਵੇਦਿਮਿਵਾਧ੍ਵਰੇ ।। ੨.੯੯.
ਉਹ ਝੋਪੜੀ ਸਾਲ, ਤਾਲ ਤੇ ਅਸ਼ਵਕਰਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਨਰਮ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਵਿਛੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਦੀ ਵੇਦੀ।
ਸ਼ਕ੍ਰਾਯੁਧਨਿਕਾਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਮੁਕੈਰ੍ਭਾਰਸਾਧਨੈ:। ਰੁਕ੍ਮਪृष੍ਟष੍ਠੈਰ੍ਮਹਾਸਾਰੈ: ਸ਼ੋਭਿਤਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਬਾਧਕੈ: ।। ੨.੯੯.
ਉਹ ਝੋਪੜੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਵਰਗੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਭਾਰੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅਰ੍ਕਰਸ਼੍ਮਿਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ੈਰ੍ਘੋਰੈਸ੍ਤੂਣੀਗਤੈ: ਸ਼ਰੈ:। ਸ਼ੋਭਿਤਾਂ ਦੀਪ੍ਤਵਦਨੈ: ਸਰ੍ਪ੍ਪੈਰ੍ਭੋਗਵਤੀਮਿਵ ।। ੨.੯੯.
ਉਹ ਝੋਪੜੀ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਹਨ, ਤੂਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਆਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਰਗੀ ਦਿਸਦੀ ਸੀ।
ਮਹਾਰਜਤਵਾਸੋਭ੍ਯਾਮਸਿਭ੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਰਾਜਿਤਾਮ੍। ਰੁਕ੍ਮਬਿਨ੍ਦੁਵਿਚਿਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਚਰ੍ਮਭ੍ਯਾਂ ਚਾਪਿ ਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।। ੨.੯੯.
ਉਹ ਝੋਪੜੀ ਵੱਡੀਆਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਢਾਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਗੋਧਾਙ੍ਗੁਲਿਤ੍ਰੈਰਾਸਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰੈ: ਕਾਞ੍ਚਨਭੂषਿਤੈ:। ਅਰਿਸਙ੍ਘੈਰਨਾਧृष੍ਯਾਂ ਮृਗੈ: ਸਿਂਹਗੁਹਾਮਿਵ ।। ੨.੯੯.
ਉਹ ਝੋਪੜੀ ਗੋਧਾ ਦੀ ਖਾਲ ਵਾਲੀਆਂ ਦਸਤਾਨਾਂ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਤੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਗੁਫਾ।