ਹਨ੍ਤ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਪਸ਼੍ਯੇਹ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਭੀਮਸ੍ਤਨਿਤਗਮ੍ਭੀਰਸ੍ਤੁਮੁਲ: ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸ੍ਵਨ: ।। ੨.੯੬.
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੋਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਵੇਖ! ਡਰਾਉਣਾ, ਗੱਜਣ ਵਾਲਾ, ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗਜਯੂਥਾਨਿ ਵਾ ऽਰਣ੍ਯੇ ਮਹਿषਾ ਵਾ ਮਹਾਵਨੇ । ਵਿਤ੍ਰਾਸਿਤਾ ਮृਗਾ: ਸਿਂਹੈ: ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਦ੍ਰੁਤਾ ਦਿਸ਼: ।। ੨.੯੬.
ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮਹਿਸਾਂ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਜਾਨਵਰ ਅਚਾਨਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ ਹਨ।
ਰਾਜਾ ਵਾ ਰਾਜਮਾਤ੍ਰੋ ਵਾ ਮृਗਯਾਮਟਤੇ ਵਨੇ । ਅਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਾਪਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੨.੯੬.
ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਰਾਜ-ਮੰਤਰੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਹੋਵੇ; ਸੋਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਾ।
ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰੋ ਗਿਰਿਸ਼੍ਚਾਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਪਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ । ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਮਚਿਰਾਜ੍ਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੨.੯੬.
ਇਹ ਪਹਾੜ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਾ।
ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ: ਸਂਤ੍ਵਰਿਤ: ਸਾਲਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪੁष੍ਪਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਦਿਸ਼: ਸਰ੍ਵਾ: ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਮੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ ।। ੨.੯੬.
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਲਦੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਾਲ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ।
ਉਦਙ੍ਮੁਖ: ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਤੀਂ ਚਮੂਮ੍ । ਰਥਾਸ਼੍ਵਗਜਸਮ੍ਬਾਧਾਂ ਯਤ੍ਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਦਾਤਿਭਿ: ।। ੨.੯੬.
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ, ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇਖੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਥ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸਨ।
ਤਾਮਸ਼੍ਵਗਜਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਰਥਧ੍ਵਜਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍ । ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਸੇਨਾਂ ਰਾਮਾਯ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰੀਤ੍ ।। ੨.੯੬.
ਉਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਗ੍ਨਿਂ ਸਂਸ਼ਮਯਤ੍ਵਾਰ੍ਯ: ਸੀਤਾ ਚ ਭਜਤਾਂ ਗੁਹਾਮ੍ । ਸਜ੍ਯਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਚਾਪਂ ਚ ਸ਼ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕਵਚਂ ਤਥਾ ।। ੨.੯੬.
ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦੇ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦੇ; ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਤੇ ਤੀਰ ਤੇ ਕਵਚ ਵੀ ਲੈ ਲੈ।
ਤਂ ਰਾਮ: ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਅਙ੍ਗਾਵੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਕਸ੍ਯੇਮਾਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਚਮੂਮ੍ ।। ੨.੯੬.
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸੋਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ—ਇਹ ਫੌਜ ਕਿਸ ਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਦਿਧਕ੍ਸ਼ਨ੍ਨਿਵ ਤਾਂ ਸੇਨਾਂ ਰੁषਿਤ: ਪਾਵਕੋ ਯਥਾ ।। ੨.੯੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਾਜ੍ਯਮਿਚ੍ਛਂਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍ । ਆਵਾਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਸਮਭ੍ਯੇਤਿ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਭਰਤ: ਸੁਤ: ।। ੨.੯੬.
ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਏष ਵੈ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਿਟਪੀ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ । ਵਿਰਾਜਤ੍ਯੁਦ੍ਗਤਸ੍ਕਨ੍ਧ: ਕੋਵਿਦਾਰਧ੍ਵਜੋ ਰਥੇ ।। ੨.੯੬.
ਵੇਖ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦਰਖ਼ਤ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਜਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਯਥਾ ਕਾਮਮਸ਼੍ਵਾਨਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਨ੍ । ਏਤੇ ਭ੍ਰਾਜਨ੍ਤਿ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਗਜਾਨਾਰੁਹ੍ਯ ਸਾਦਿਨ: ।। ੨.੯੬.
ਇਹ ਲੋਕ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ; ਦੂਜੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗृਹੀਤਧਨੁषੌ ਚਾਵਾਂ ਗਿਰਿਂ ਵੀਰਸ਼੍ਰਯਾਵਹੈ । ਅਥਵੇਹੈਵ ਤਿष੍ਠਾਵ: ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਾਵੁਦ੍ਯਤਾਯੁਧੌ ।। ੨.੯੬.
ਆਪਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਈਏ, ਵਿਰੋ; ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੀਏ, ਹਥਿਆਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ।
ਅਪਿ ਨੌ ਵਸ਼ਮਾਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਕੋਵਿਦਾਰਧ੍ਵਜੋ ਦਣੇ ।। ੨.੯੬.
ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਵਿਦਾਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ ਸਾਡੀ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ।
ਅਪਿ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਰਤਂ ਯਤ੍ਕृਤੇ ਵ੍ਯਸਨਂ ਮਹਤ੍ । ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਘਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸੀਤਯਾ ਚ ਮਯਾ ਤਥਾ ।। ੨.੯੬.
ਕੀ ਮੈਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ, ਤੂੰ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ?
ਯਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਭਵਾਨ੍ ਰਾਜ੍ਯਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤੋ ਰਾਘਵ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਾਤ੍ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ऽਯਮਰਿਰ੍ਵੀਰ ਭਰਤੋ ਵਧ੍ਯ ਏਵ ਮੇ ।। ੨.੯੬.
ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਸਦੀਵੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਟਾਏ ਗਏ ਹੋ, ਉਹੀ ਵਿਰੋਧੀ ਭਰਤ ਹੁਣ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੈ।
ਭਰਤਸ੍ਯ ਵਧੇ ਦੋषਂ ਨਾਹਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਘਵ । ਪੂਰ੍ਵਾਪਕਾਰਿਣਾਂ ਤ੍ਯਾਗੇ ਨ ਹ੍ਯਧਰ੍ਮੋ ਵਿਧੀਯਤੇ ।। ੨.੯੬.
ਰਾਘਵ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਕਦੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪੂਰ੍ਵਾਪਕਾਰੀ ਭਰਤਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਰਾਘਵ । ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਹਤੇ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਮਨੁਸ਼ਾਧਿ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾਮ੍ ।। ੨.੯੬.
ਭਰਤ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਰਾਘਵ, ਜਦ ਇਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ।
ਅਦ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਂ ਹਤਂ ਸਙ੍ਖ੍ਯੇ ਕੈਕੇਯੀ ਰਾਜ੍ਯਕਾਮੁਕਾ । ਮਯਾ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ ਸੁਦੁ:ਖਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਹਸ੍ਤਿਭਗ੍ਨਮਿਵ ਦ੍ਰੁਮਮ੍ ।। ੨.੯੬.
ਅੱਜ ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਲਾਲਚੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪੇ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਵਲੋਂ ਟੁੱਟਿਆ ਦਰਖ਼ਤ।
ਕੈਕੇਯੀਂ ਚ ਵਧਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਨੁਬਨ੍ਧਾਂ ਸਬਾਨ੍ਧਵਾਮ੍ । ਕਲੁषੇਣਾਦ੍ਯ ਮਹਤਾ ਮੇਦਿਨੀ ਪਰਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੨.੯੬.
ਮੈਂ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਅੱਜ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਵੱਡੀ ਮਲਿਨਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ।
ਅਦ੍ਯੇਮਂ ਸਂਯਤਂ ਕ੍ਰੋਧਮਸਤ੍ਕਾਰਂ ਚ ਮਾਨਦ । ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸੈਨ੍ਯੇषੁ ਕਕ੍ਸ਼ੇष੍ਵਿਵ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ ।। ੨.੯੬.
ਅੱਜ, ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ 'ਤੇ ਛੱਡਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਕੇ ਘਾਹ 'ਚ ਅੱਗ।
ਅਦ੍ਯੈਤਚ੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਸ੍ਯ ਕਾਨਨਂ ਨਿਸ਼ਿਤੈ: ਸ਼ਰੈ: । ਭਿਨ੍ਦਨ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਕਰਿष੍ਯੇ ਸ਼ੋਣਿਤੋਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।। ੨.੯੬.
ਅੱਜ ਮੈਂ ਚਿਤਰਕੂਟ ਦੇ ਇਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਦਿਆਂਗਾ।
ਸ਼ਰੈਰ੍ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਹृਦਯਾਨ੍ ਕੁਞ੍ਜਰਾਂਸ੍ਤੁਰਗਾਂਸ੍ਤਥਾ । ਸ਼੍ਵਾਪਦਾ: ਪਰਿਕਰ੍षਨ੍ਤੁ ਨਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤਾਨ੍ ਮਯਾ ।। ੨.੯੬.
ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਉਹ ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਲੈ ਜਾਵਣ।
ਸ਼ਰਾਣਾਂ ਧਨੁषਸ਼੍ਚਾਹਮਨृਣੋ ऽਸ੍ਮਿ ਮਹਾਮृਧੇ । ਸਸੈਨ੍ਯਂ ਭਰਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯ: ।। ੨.੯੬.
ਇਸ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੀਰਾਂ ਜਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਦਾ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਭਰਤ ਤੇ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षਣ੍ਣਵਤਿਤਮ: ਸਰ੍ਗ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਆਦਿ ਕਵੀ ਵਲਮੀਕਿ ਰਚਿਤ ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਛਿਆਨਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
thumb|ਸਪ੍ਤਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸੁਸਂਰਬ੍ਧਂ ਤੁ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਮ੍। ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਪਰਿਸਾਨ੍ਤ੍ਵ੍ਯਾਥ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨.੯੭.
ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਵਾਕ ਬੋਲੇ।
ਕਿਮਤ੍ਰ ਧਨੁषਾ ਕਾਰ੍ਯਮਸਿਨਾ ਵਾ ਸਚਰ੍ਮਣਾ। ਮਹੇष੍ਵਾਸੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੇ ਭਰਤੇ ਸ੍ਵਯਮਾਗਤੇ ।। ੨.੯੭.
ਜਦ ਭਰਤ, ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਖੁਦ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਧਨੁਸ਼ ਜਾਂ ਤਲਵਾਰ-ਢਾਲ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?
ਪਿਤੁ: ਸਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਹਤ੍ਵਾ ਭਰਤਮਾਗਤਮ੍। ਕਿਂ ਕਰਿष੍ऺਯਾਮਿ ਰਾਜ੍ਯੇਨ ਸਾਪਵਾਦੇਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ।। ੨.੯੭.
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੇ ਭਰਤ, ਜੋ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦਾਗ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ?
ਯਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਬਾਨ੍ਧਵਾਨਾਂ ਵਾ ਮਿਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਭਵੇਤ੍। ਨਾਹਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਂ ਭਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਵਿषਕृਤਾਨਿਵ ।। ੨.੯੭.
ਜੋ ਦੌਲਤ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਮਿਲੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ।