ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚਿਤ੍ਰ ਕੂਟਸ੍ਯ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਭਨੇ । ਅਧਿਕਂ ਪੁਰਵਾਸਾਚ੍ਚ ਮਨ੍ਯੇ ਚ ਤਵ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ।। ੨.੯੫.
ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਤੇ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਵਿਧੂਤਕਲੁषੈ: ਸਿਦ੍ਧੈਸ੍ਤਪੋਦਮਸ਼ਮਾਨ੍ਵਿਤੈ: । ਨਿਤ੍ਯਵਿਕ੍ਸ਼ੋਭਿਤਜਲਾਂ ਵਿਗਾਹਸ੍ਵ ਮਯਾ ਸਹ ।। ੨.੯੫.
ਚਲ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ, ਜੋ ਸਿਧ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਪ, ਦਮ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਖੀਵਚ੍ਚ ਵਿਗਾਹਸ੍ਵ ਸੀਤੇ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀਂ ਨਦੀਮ੍ । ਕਮਲਾਨ੍ਯਵਮਜ੍ਜਨ੍ਤੀ ਪੁष੍ਕਰਾਣਿ ਚ ਭਾਮਿਨਿ ।। ੨.੯੫.
ਹੇ ਸੀਤਾ, ਦੋਸਤ ਵਾਂਗ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਵੜ, ਤੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਕਮਲ ਤੇ ਪਦਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ।
ਤ੍ਵਂ ਪੌਰਜਨਵਦ੍ਵ੍ਯਾਲਾਨਯੋਧ੍ਯਾਮਿਵ ਪਰ੍ਵਤਮ੍ । ਮਨ੍ਯਸ੍ਵ ਵਨਿਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰਯੂਵਦਿਮਾਂ ਨਦੀਮ੍ ।। ੨.੯੫.
ਹੇ ਵਨਿਤਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਸਮਝ, ਤੇ ਇਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਸਰਯੂ ਵਾਂਗ ਮੰਨ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਮਨ੍ਨਿਦੇਸ਼ੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤ: । ਤ੍ਵਂ ਚਾਨੁਕੂਲਾ ਵੈਦੇਹਿ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਜਨਯਥੋ ਮਮ ।। ੨.੯੫.
ਧਰਮਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਵੈਦੇਹੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਹੈਂ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ।
ਉਪਸ੍ਪृਸ਼ਂਸ੍ਤ੍ਰਿषਵਣਂ ਮਧੁਮੂਲਫਲਾਸ਼ਨ: । ਨਾਯੋਧ੍ਯਾਯੈ ਨ ਰਾਜ੍ਯਾਯ ਸ੍ਪृਹਯੇ ऽਦ੍ਯ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ।। ੨.੯੫.
ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਿੱਠਾ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਨ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਨ ਰਾਜ ਦੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈਂ।
ਇਮਾਂ ਹਿ ਰਮ੍ਯਾਂ ਮृਗਯੂਥਸ਼ਾਲਿਨੀਂ ਨਿਪੀਤਤੋਯਾਂ ਗਜਸਿਂਹਵਾਨਰੈ: । ਸੁਪੁष੍ਪਿਤੈ: ਪੁष੍ਪਧਰੈਰਲਙ੍ਕृਤਾਂ ਨ ਸੋ ऽਸ੍ਤਿ ਯ: ਸ੍ਯਾਦਗਤਕ੍ਲਮ: ਸੁਖੀ ।। ੨.੯੫.
ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਨਦੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹਨ, ਹਾਥੀ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਂਦਰ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੋਈ ਵੀ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਹਰ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤੀਵ ਰਾਮੋ ਬਹੁਸਙ੍ਗਤਂ ਵਚ: ਪ੍ਰਿਯਾਸਹਾਯ: ਸਰਿਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਚਚਾਰ ਰਮ੍ਯਂ ਨਯਨਾਞ੍ਜਨਪ੍ਰਭਂ ਸ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਂ ਰਘੁਵਂਸ਼ਵਰ੍ਦ੍ਧਨ: ।। ੨.੯੫.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਨਦੀ ਬਾਰੇ ਕਈ ਪਿਆਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਤੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪਚਾਨਵੇਂ ਸਰਗ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।
thumb|षਣ੍ਣਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਤਾਂ ਤਥਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮੈਥਿਲੀਂ ਗਿਰਿਨਿਮ੍ਨਗਾਮ੍ । ਨਿषਸਾਦ ਗਿਰਿਪ੍ਰਸ੍ਥੇ ਸੀਤਾਂ ਮਾਂਸੇਨ ਛਨ੍ਦਯਨ੍ ।। ੨.੯੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਨਦੀ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਪਹਾੜ ਦੇ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤੇ ਮਾਸ ਦੇਣ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਇਦਂ ਮੇਧ੍ਯਮਿਦਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਨਿष੍ਟਪ੍ਤਮਿਦਮਗ੍ਨਿਨਾ । ਏਵਮਾਸ੍ਤੇ ਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸੀਤਯਾ ਸਹ ਰਾਘਵ: ।। ੨.੯੬.
ਉਹ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਸਵਾਦਲੇ ਹੈ, ਇਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।'
ਤਥਾ ਤਤ੍ਰਾਸਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਰਤਸ੍ਯੋਪਯਾਯਿਨ: । ਸੈਨ੍ਯਰੇਣੁਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸ੍ਤਾਂ ਨਭਸ੍ਸ੍ਪृਸ਼ੌ ।। ੨.੯੬.
ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਭਰਤ ਦੀ ਫੌਜ ਆਉਣ ਦੀ ਧੂੜ ਤੇ ਸ਼ੋਰ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਲੱਗਾ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ: ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਮਹਤਾ ਤਤ: । ਅਰ੍ਦਿਤਾ ਯੂਥਪਾ ਮਤ੍ਤਾ: ਸਯੂਥਾ ਦੁਦ੍ਰੁਵੁਰ੍ਦਿਸ਼: ।। ੨.੯੬.
ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵੱਡੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਡਰ ਕੇ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਆਪਣੇ ਮੁਖੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਪਏ।
ਸ ਤਂ ਸੈਨ੍ਯਸਮੁਦ੍ਧੂਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਰਾਘਵ: । ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਪ੍ਰਦ੍ਰੁਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਯੂਥਪਾਨਨ੍ਵਵੈਕ੍ਸ਼ਤ ।। ੨.੯੬.
ਰਾਘਵ ਨੇ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਉਠਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੂਥਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖਿਆ।
ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਰਵਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਨਿਸ੍ਵਨਮ੍ । ਉਵਾਚ ਰਾਮ: ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਸਮ੍ ।। ੨.੯੬.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੱਜਦੇ ਤੇ ਉਹ ਹਲਚਲ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਖਿਆ।
ਹਨ੍ਤ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਪਸ਼੍ਯੇਹ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਸੁਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਭੀਮਸ੍ਤਨਿਤਗਮ੍ਭੀਰਸ੍ਤੁਮੁਲ: ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸ੍ਵਨ: ।। ੨.੯੬.
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੋਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਥੇ ਵੇਖ! ਡਰਾਉਣਾ, ਗੱਜਣ ਵਾਲਾ, ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਸ਼ੋਰ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗਜਯੂਥਾਨਿ ਵਾ ऽਰਣ੍ਯੇ ਮਹਿषਾ ਵਾ ਮਹਾਵਨੇ । ਵਿਤ੍ਰਾਸਿਤਾ ਮृਗਾ: ਸਿਂਹੈ: ਸਹਸਾ ਪ੍ਰਦ੍ਰੁਤਾ ਦਿਸ਼: ।। ੨.੯੬.
ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮਹਿਸਾਂ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਜਾਨਵਰ ਅਚਾਨਕ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ ਹਨ।
ਰਾਜਾ ਵਾ ਰਾਜਮਾਤ੍ਰੋ ਵਾ ਮृਗਯਾਮਟਤੇ ਵਨੇ । ਅਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਾਪਦਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੨.੯੬.
ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਰਾਜ-ਮੰਤਰੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਹੋਵੇ; ਸੋਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਾ।
ਸੁਦੁਸ਼੍ਚਰੋ ਗਿਰਿਸ਼੍ਚਾਯਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮਪਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ । ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਮਚਿਰਾਜ੍ਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੨.੯੬.
ਇਹ ਪਹਾੜ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਜਲਦੀ ਪਤਾ ਲਾ।
ਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ: ਸਂਤ੍ਵਰਿਤ: ਸਾਲਮਾਰੁਹ੍ਯ ਪੁष੍ਪਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਦਿਸ਼: ਸਰ੍ਵਾ: ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਦਿਸ਼ਮੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ ।। ੨.੯੬.
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਲਦੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸਾਲ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ।
ਉਦਙ੍ਮੁਖ: ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਤੀਂ ਚਮੂਮ੍ । ਰਥਾਸ਼੍ਵਗਜਸਮ੍ਬਾਧਾਂ ਯਤ੍ਤੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਦਾਤਿਭਿ: ।। ੨.੯੬.
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ, ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇਖੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਥ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀ ਵੀ ਤਿਆਰ ਸਨ।
ਤਾਮਸ਼੍ਵਗਜਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਰਥਧ੍ਵਜਵਿਭੂषਿਤਾਮ੍ । ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਸੇਨਾਂ ਰਾਮਾਯ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰੀਤ੍ ।। ੨.੯੬.
ਉਹ ਫੌਜ, ਜੋ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਅਗ੍ਨਿਂ ਸਂਸ਼ਮਯਤ੍ਵਾਰ੍ਯ: ਸੀਤਾ ਚ ਭਜਤਾਂ ਗੁਹਾਮ੍ । ਸਜ੍ਯਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਚਾਪਂ ਚ ਸ਼ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਕਵਚਂ ਤਥਾ ।। ੨.੯੬.
ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦੇ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦੇ; ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਿਆਰ ਕਰ, ਤੇ ਤੀਰ ਤੇ ਕਵਚ ਵੀ ਲੈ ਲੈ।
ਤਂ ਰਾਮ: ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਅਙ੍ਗਾਵੇਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਕਸ੍ਯੇਮਾਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਚਮੂਮ੍ ।। ੨.੯੬.
ਫਿਰ ਰਾਮ, ਮਰਦਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸੋਮਿਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ—ਇਹ ਫੌਜ ਕਿਸ ਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਦਿਧਕ੍ਸ਼ਨ੍ਨਿਵ ਤਾਂ ਸੇਨਾਂ ਰੁषਿਤ: ਪਾਵਕੋ ਯਥਾ ।। ੨.੯੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਰਾਜ੍ਯਮਿਚ੍ਛਂਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਭਿषੇਚਨਮ੍ । ਆਵਾਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਸਮਭ੍ਯੇਤਿ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਭਰਤ: ਸੁਤ: ।। ੨.੯੬.
ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਏष ਵੈ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਿਟਪੀ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ । ਵਿਰਾਜਤ੍ਯੁਦ੍ਗਤਸ੍ਕਨ੍ਧ: ਕੋਵਿਦਾਰਧ੍ਵਜੋ ਰਥੇ ।। ੨.੯੬.
ਵੇਖ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦਰਖ਼ਤ ਸਾਫ਼ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ ਝੰਡਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਜਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਯਥਾ ਕਾਮਮਸ਼੍ਵਾਨਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਨ੍ । ਏਤੇ ਭ੍ਰਾਜਨ੍ਤਿ ਸਂਹृष੍ਟਾ ਗਜਾਨਾਰੁਹ੍ਯ ਸਾਦਿਨ: ।। ੨.੯੬.
ਇਹ ਲੋਕ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ; ਦੂਜੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹਾਥੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗृਹੀਤਧਨੁषੌ ਚਾਵਾਂ ਗਿਰਿਂ ਵੀਰਸ਼੍ਰਯਾਵਹੈ । ਅਥਵੇਹੈਵ ਤਿष੍ਠਾਵ: ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਾਵੁਦ੍ਯਤਾਯੁਧੌ ।। ੨.੯੬.
ਆਪਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਈਏ, ਵਿਰੋ; ਜਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਖੜੇ ਰਹੀਏ, ਹਥਿਆਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ।
ਅਪਿ ਨੌ ਵਸ਼ਮਾਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਕੋਵਿਦਾਰਧ੍ਵਜੋ ਦਣੇ ।। ੨.੯੬.
ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਵਿਦਾਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ ਸਾਡੀ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇ।