ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਮੇਵ ਹਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਨ੍ਯਸ੍ਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਰਿਚ੍ਛਦ: । ਵਸਾਨੋ ਵਾਸਸੀ ਕ੍ਸ਼ੌਮੇ ਪੁਰੋਧਾਯ ਪੁਰੋਧਸਮ੍ ।। ੨.੯੦.
ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਿਆ, ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਲੜਾਈ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਮੁੱਖ ਪੂਜਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ।
ਤਤ: ਸਨ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਤਸ੍ਯ ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਯ ਰਾਘਵ: । ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤਾਨਵਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਜਗਾਮਾਨੁਪੁਰੋਹਿਤਮ੍ ।। ੨.੯੦.
ਫਿਰ, ਭਰਦਵਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਮੁੱਖ ਪੂਜਾਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠਮਥ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮਹਾਤਪਾ: । ਸਞ੍ਚਚਾਲਾਸਨਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਰ੍ਘ੍ਯਮਿਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ।। ੨.੯੦.
ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਭਰਦਵਾਜ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਠ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਦਰ-ਸਵਾਗਤ ਲਿਆਉਣ।
ਵਸਿष੍ਠਸਾਹਚਰ੍ਯ੍ਯਾਦਿਤਿ ਭਾਵ: ।। ੨.੯੦.
ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ: 'ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ।'
ਤਾਭ੍ਯਾਮਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚ ਪਾਦ੍ਯਂ ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਫਲਾਨਿ ਚ । ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾਚ੍ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ: ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਸ਼ਲਂ ਕੁਲੇ ।। ੨.੯੦.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ-ਸਵਾਗਤ ਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ, ਫਲ ਵੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਯਾਂ ਬਲੇ ਕੋਸ਼ੇ ਮਿਤ੍ਰੇष੍ਵਪਿ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿषੁ । ਜਾਨਨ੍ ਦਸ਼ਰਥਂ ਵृਤ੍ਤਂ ਨ ਰਾਜਾਨਮੁਦਾਹਰਤ੍ ।। ੨.੯੦.
ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਲਣ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਯੋਧਿਆ ਦੀ ਫੌਜ, ਖਜਾਨਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ, ਪਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਰਤਸ਼੍ਚੈਨਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਤੁਰਨਾਮਯਮ੍ । ਸ਼ਰੀਰੇ ऽਗ੍ਨਿषੁ ਵृਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਸ਼ਿष੍ਯੇषੁ ਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿषੁ ।। ੨.੯੦.
ਵਸਿਸ਼ਠ ਤੇ ਭਰਤ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸਰੀਰ, ਅੱਗਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਤਥੇਤਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਯ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮਹਾਤਪਾ: । ਭਰਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਰਾਘਵਸ੍ਨੇਹਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ।। ੨.੯੦.
ਜੀ ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਿਮਿਹਾਗਮਨੇ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਤਵ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ: । ਏਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮੇ ਸਰ੍ਵਂ ਨਹਿ ਮੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਤੇ ਮਨ: ।। ੨.੯੦.
ਤੂੰ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈ? ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਚੈਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ।
ਸੁषੁਵੇ ਯਮਮਿਤ੍ਰਘ੍ਨਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਨਨ੍ਦਵਰ੍ਦ੍ਧਨਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸਹ ਸਭਾਰ੍ਯੋ ਯਸ਼੍ਚਿਰਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਵਨਮ੍ ।। ੨.੯੦.
ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨਿਯੁਕ੍ਤ: ਸ੍ਤ੍ਰੀਨਿਯੁਕ੍ਤੇਨ ਪਿਤ੍ਰਾ ਯੋ ऽਸੌ ਮਹਾਯਸ਼ਾ: । ਵਨਵਾਸੀ ਭਵੇਤੀਹ ਸਮਾ: ਕਿਲ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ।। ੨.੯੦.
ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਔਰਤ ਦੇ ਕਹੇ 'ਤੇ ਸੀ, ਵਲੋਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ।
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨ ਤਸ੍ਯਾਪਾਪਸ੍ਯ ਪਾਪਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਹੇਚ੍ਛਸਿ । ਅਕਣ੍ਟਕਂ ਭੋਕ੍ਤੁਮਨਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯਾਨੁਜਸ੍ਯ ਚ ।। ੨.੯੦.
ਕੀ ਤੂੰ ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਭੋਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜਂ ਭਰਤ: ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਪਰ੍ਯ੍ਯਸ਼੍ਰੁਨਯਨੋ ਦੁ:ਖਾਦ੍ਵਾਚਾ ਸਂਸਜ੍ਜਮਾਨਯਾ ।। ੨.੯੦.
ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਭਰਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗਮ ਵਿਚ ਰੁਕ ਗਈ।
ਹਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਯਦਿ ਮਾਮੇਵਂ ਭਗਵਾਨਪਿ ਮਨ੍ਯਤੇ । ਮਤ੍ਤੋ ਨ ਦੋषਮਾਸ਼ਙ੍ਕੇ ਨੈਵਂ ਮਾਮਨੁਸ਼ਾਧਿ ਹਿ ।। ੨.੯੦.
ਜੇ ਭਗਵਾਨ ਵੀ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਐਸਾ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਲਾਓ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਨਾ ਸਮਝੋ।
ਨ ਚੈਤਦਿष੍ਟਂ ਮਾਤਾ ਮੇ ਯਦਵੋਚਨ੍ਮਦਨ੍ਤਰੇ । ਨਾਹਮੇਤੇਨ ਤੁष੍ਟਸ਼੍ਚ ਨ ਤਦ੍ਵਚਨਮਾਦਦੇ ।। ੨.੯੦.
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਜੋ ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਅਹਂ ਤੁ ਤਂ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰਮੁਪਯਾਤ: ਪ੍ਰਸਾਦਕ: । ਪ੍ਰਤਿਨੇਤੁਮਯੋਧ੍ਯਾਂ ਚ ਪਾਦੌ ਤਸ੍ਯਾਭਿਵਨ੍ਦਿਤੁਮ੍ ।। ੨.੯੦.
ਮੈਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਰ ਲੈਣ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ।
ਤ੍ਵਂ ਮਾਮੇਵਙ੍ਗਤਂ ਮਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਸ਼ਂਸ ਮੇ ਭਗਵਨ੍ ਰਾਮ: ਕ੍ਵ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿ ਮਹੀਪਤਿ: ।। ੨.੯੦.
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਮ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਵਸਿष੍ਠਾਦਿਭਿਰ੍ऋਤ੍ਵਿਗ੍ਭਿਰ੍ਯਾਚਿਤੋ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਤ: । ਉਵਾਚ ਤਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜ: ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਭਰਤਂ ਵਚ: ।। ੨.੯੦.
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਤੇ ਹੋਰ ਯਾਜਕਾਂ ਵਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦਇਆ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦਿਤੇ।
ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਤਤ੍ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਯੁਕ੍ਤਂ ਰਾਘਵਵਂਸ਼ਜੇ । ਗੁਰੁਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਦਮਸ਼੍ਚੈਵ ਸਾਧੂਨਾਂ ਚਾਨੁਯਾਯਿਤਾ ।। ੨.੯੦.
ਇਹ ਚਲਣ ਤੇਰੀ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਸ। ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਕਾਬੂ, ਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਣਾ।
ਜਾਨੇ ਚੈਤਨ੍ਮਨ:ਸ੍ਥਂ ਤੇ ਦृਢੀਕਰਣਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ । ਅਪृਚ੍ਛਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤਥਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਸਮਭਿਵਰ੍ਦ੍ਧਯਨ੍ ।। ੨.੯੦.
ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੋਰ ਵਧੇ।
ਜਾਨੇ ਚ ਰਾਮਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਜ੍ਞਂ ਸਸੀਤਂ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ । ਅਸੌ ਵਸਤਿ ਤੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਮਹਾਗਿਰੌ ।। ੨.੯੦.
ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਚਿਤਰਕੂਟ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵਸਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵਸ੍ਤੁ ਗਨ੍ਤਾਸਿ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਵਸਾਦ੍ਯ ਸਹ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿ: । ਏਤਂ ਮੇ ਕੁਰੁ ਸੁਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਕਾਮਂ ਕਾਮਾਰ੍ਥਕੋਵਿਦ ।। ੨.੯੦.
ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ। ਮੇਰੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਸੁਜਾਣ ਤੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਤਤਸ੍ਤਥੇਤ੍ਯੇਵਮੁਦਾਰਦਰ੍ਸ਼ਨ: ਪ੍ਰਤੀਤਰੂਪੋ ਭਰਤੋ ऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚ: । ਚਕਾਰ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਚ ਤਦਾ ਤਦਾਸ਼੍ਰਮੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਵਾਸਾਯ ਨਰਾਧਿਪਾਤ੍ਮਜ: ।। ੨.੯੦.
ਫਿਰ ਭਰਤ, ਜੋ ਉੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਦਿਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।' ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇਗਾ।
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯੇ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਨਵਤਿਤਮ: ਸਰ੍ਗ:
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਨਵੇਂ ਸਿਰਾ ਚੈਪਟਰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
thumb|ਏਕਨਵਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਕृਤਬੁਦ੍ਧਿਂ ਨਿਵਾਸਾਯ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸ ਮੁਨਿਸ੍ਤਦਾ । ਭਰਤਂ ਕੈਕਯੀਪੁਤ੍ਰਮਾਤਿਥ੍ਯੇਨ ਨ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਯਤ੍ ।। ੨.੯੧.
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤ ਭਰਤ ਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਭਰਤਸ੍ਤ੍ਵੇਨਂ ਨਨ੍ਵਿਦਂ ਭਵਤਾ ਕृਤਮ੍ । ਪਾਦ੍ਯਮਰ੍ਘ੍ਯਂ ਤਥਾਤਿਥ੍ਯਂ ਵਨੇ ਯਦੁਪਪਦ੍ਯਤੇ ।। ੨.੯੧.
ਭਰਤ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਿਹੜਾ ਮਹਿਮਾਨੀ, ਪੈਰ ਧੋਣਾ, ਤੇ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ।'
ਅਥੋਵਾਚ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਭਰਤਂ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ । ਜਾਨੇ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਤੁष੍ਯੇਸ੍ਤ੍ਵਂ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿਤ੍ ।। ੨.੯੧.
ਫਿਰ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।'
ਸੇਨਾਯਾਸ੍ਤੁ ਤਵੈਤਸ੍ਯਾ: ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭੋਜਨਮ੍ । ਮਮ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਯਥਾਰੂਪਾ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹੋ ਮਨੁਜਾਧਿਪ ।। ੨.੯੧.
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਫੌਜ ਲਈ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਜਿਵੇਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚਾਪਿ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਦੂਰੇ ਬਲਮਿਹਾਗਤ: । ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨੇਹੋਪਯਾਤੋਸਿ ਸਬਲ: ਪੁਰੁषਰ੍षਭ ।। ੨.੯੧.
ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ?
ਭਰਤ: ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਸ੍ਤਂ ਤਪੋਧਨਮ੍ । ਸਸੈਨ੍ਯੋ ਨੋਪਯਾਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਭਗਵਨ੍ ਭਗਵਦ੍ਭਯਾਤ੍ ।। ੨.੯੧.
ਭਰਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਡਰ ਸੀ।'