ਸ਼ਤਮ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਮ੍ ਸਮਾਰੂਢਾਨਿ ਰਾਘਵਮ੍ । ਅਨ੍ਵਯੁਰ੍ ਭਰਤਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਇੱਕ ਲੱਖ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਸਨ, ਭਰਤ — ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ — ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
ਕੈਕੇਯੀ ਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਚ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ । ਰਾਮ ਆਨਯਨ ਸਮ੍ਹृष੍ਟਾ ਯਯੁਰ੍ ਯਾਨੇਨ ਭਾਸ੍ਵਤਾ ॥੨-੮੩-
ਕੈਕੇਈ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੌਸਲਿਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲ ਪਈਆਂ।
ਪ੍ਰਯਾਤਾਃ ਚ ਆਰ੍ਯ ਸਮ੍ਘਾਤਾ ਰਾਮਮ੍ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਏਵ ਚ ਕਥਾਃ ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾ ਹृष੍ਟ ਮਾਨਸਾਃ ॥੨-੮੩-
ਉੱਚ ਮਰਤਬੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਿਰਚਾ ਕਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮੇਘ ਸ਼੍ਯਾਮਮ੍ ਮਹਾ ਬਾਹੁਮ੍ ਸ੍ਥਿਰ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਦृਢ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਹੇ ਰਾਮਮ੍ ਜਗਤਃ ਸ਼ੋਕ ਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਕਦੋਂ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਜੋ ਬਾਦਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਡਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਦृष੍ਟਏਵ ਹਿ ਨਃ ਸ਼ੋਕਮ੍ ਅਪਨੇष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ । ਤਮਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਯਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ॥੨-੮੩-
ਰਾਘਵ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਏਵਮ੍ ਕਥਯਨ੍ਤਃ ਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਪਰਿष੍ਵਜਾਨਾਃ ਚ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮ੍ ਯਯੁਰ੍ ਨਾਗਰਿਕਾਃ ਤਦਾ ॥੨-੮੩-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਅਪਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਤਾ ਯੇ ਚ ਨੈਗਮਾਃ । ਰਾਮਮ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਯਯੁਰ੍ ਹृष੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯਃ ਤਦਾ ॥੨-੮੩-
ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਾਣਯੋਗ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੋਕ ਵੀ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚੱਲ ਪਏ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਮਣਿ ਕਾਰਾਃ ਚ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੁਮ੍ਭ ਕਾਰਾਃ ਚ ਸ਼ੋਭਨਾਃ । ਸੂਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਃ ਚੈਵ ਯੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰ ਉਪਜੀਵਿਨਃ ॥੨-੮੩-
ਉਥੇ ਮਣੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ ਘੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸੂਤ ਕੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ।
ਮਾਯੂਰਕਾਃ ਕ੍ਰਾਕਚਿਕਾ ਰੋਚਕਾ ਵੇਧਕਾਃ ਤਥਾ । ਦਨ੍ਤ ਕਾਰਾਃ ਸੁਧਾ ਕਾਰਾਃ ਤਥਾ ਗਨ੍ਧ ਉਪਜੀਵਿਨਃ ॥੨-੮੩-
ਮੋਰ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਆਰੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਕਾਸੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਛੇਦਣ ਵਾਲੇ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲੇ, ਚੂਨਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ।
ਸੁਵਰ੍ਣ ਕਾਰਾਃ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਾਃ ਤਥਾ ਕਮ੍ਬਲ ਧਾਵਕਾਃ । ਸ੍ਨਾਪਕ ਆਚ੍ਚਾਦਕਾ ਵੈਦ੍ਯਾ ਧੂਪਕਾਃ ਸ਼ੌਣ੍ਡਿਕਾਃ ਤਥਾ ॥੨-੮੩-
ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲੇ, ਕੰਬਲ ਧੋਣ ਵਾਲੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਦ, ਧੂਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਚਲੇ।
ਰਜਕਾਃ ਤੁਨ੍ਨ ਵਾਯਾਃ ਚ ਗ੍ਰਾਮ ਘੋष ਮਹਤ੍ਤਰਾਃ । ਸ਼ੈਲੂषਾਃ ਚ ਸਹ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕੈਵਰ੍ਤਕਾਃ ਤਥਾ ॥੨-੮੩-
ਧੋਬੀ, ਦਰਜ਼ੀ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕ, ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਨਾਵਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਗਏ।
ਸਮਾਹਿਤਾ ਵੇਦਵਿਦੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵृਤ੍ਤ ਸਮ੍ਮਤਾਃ । ਗੋ ਰਥੈਃ ਭਰਤਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨੁਜਗ੍ਮੁਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥੨-੮੩-
ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ।
ਸੁਵੇषਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਵਸਨਾਃ ਤਾਮ੍ਰ ਮृष੍ਟ ਅਨੁਲੇਪਨਾਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਵਿਵਿਧੈਃ ਯਾਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ ਭਰਤਮ੍ ਅਨ੍ਵਯੁਃ ॥੨-੮੩-
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚੰਗਾ ਪਹਿਨੇ, ਸਾਫ਼ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਚਮਕਦੇ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟ ਮੁਦਿਤਾ ਸੇਨਾ ਸਾਨ੍ਵਯਾਤ੍ ਕੈਕਯੀ ਸੁਤਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤੁਰਾਨਯਨੇ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਸੈਨਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤ ਭਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਦੂਰਮਧ੍ਵਾਨਮ੍ ਰਥਮ੍ ਯਾਨਾਸ਼੍ਵਕੁਞ੍ਜਰੈਃ । ਸਮਾਸੇਦੁਸ੍ਤਤੋ ਗਙ੍ਗਾਮ੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਿਬੇਰਪੁਰਮ੍ ਪ੍ਰਤਿ ॥੨-੮੩-
ਰਥਾਂ, ਵਾਹਨਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਦੂਰ ਤਕ ਸਫ਼ਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸ੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਯਤ੍ਰ ਰਾਮਸਖੋ ਵੀਰੋ ਗੁਹੋ ਜ੍ਞਾਤਿਗਣੈਰ੍ਵृਤਃ । ਨਿਵਸਤ੍ਯਪ੍ਰਮਾਦੇਨ ਦੇਸ਼ਮ੍ ਤਮ੍ ਪਰਿਪਾਲਯਨ੍ ॥੨-੮੩-
ਉਥੇ ਰਾਮ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਗੁਹਾ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਉਪੇਤ੍ਯ ਤੀਰਮ੍ ਗਙ੍ਗਾਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰਮਾਕੈਰਲਙ੍ਕਤਮ੍ । ਵ੍ਯਵਤਿष੍ਠਤ ਸਾ ਸੇਨਾ ਭਰਤਸ੍ਯ ਅਨੁਯਾਯਿਨੀ ॥੨-੮੩-
ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਪਹੀਏ ਤੇ ਕੁਲ੍ਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਰਤ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉਥੇ ਰੁਕ ਗਈ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਅਨੁਗਤਾਮ੍ ਸੇਨਾਮ੍ ਤਾਮ੍ ਚ ਗਨ੍ਗਾਮ੍ ਸ਼ਿਵ ਉਦਕਾਮ੍ । ਭਰਤਃ ਸਚਿਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯ ਕੋਵਿਦਃ ॥੨-੮੩-
ਭਰਤ ਨੇ, ਪਿੱਛੇ ਆਈ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਆਖਿਆ:
ਨਿਵੇਸ਼ਯਤ ਮੇ ਸੈਨ੍ਯਮ੍ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਰਿष੍ਯਾਮਃ ਸ਼੍ਵੈਦਾਨੀਮ੍ ਮਹਾ ਨਦੀਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਟਿਕਾਓ। ਅਸੀਂ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।
ਦਾਤੁਮ੍ ਚ ਤਾਵਦ੍ ਇਚ੍ਚਾਮਿ ਸ੍ਵਰ੍ ਗਤਸ੍ਯ ਮਹੀ ਪਤੇਃ । ਔਰ੍ਧ੍ਵਦੇਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਅਵਤੀਰ੍ਯ ਉਦਕਮ੍ ਨਦੀਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਲਈ, ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਿਆਂ।
ਤਸ੍ਯ ਏਵਮ੍ ਬ੍ਰੁਵਤਃ ਅਮਾਤ੍ਯਾਃ ਤਥਾ ਇਤਿ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਾਃ । ਨ੍ਯਵੇਸ਼ਯਮ੍ਸ੍ ਤਾਮਃ ਚਨ੍ਦੇਨ ਸ੍ਵੇਨ ਸ੍ਵੇਨ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍ ॥੨-੮੩-
ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਸਾ ਬੋਲਿਆ, ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਗਨ੍ਗਾਮ੍ ਅਨੁ ਤਾਮ੍ ਮਹਾ ਨਦੀਮ੍ । ਚਮੂਮ੍ ਵਿਧਾਨੈਃ ਪਰਿਬਰ੍ਹ ਸ਼ੋਭਿਨੀਮ੍ । ਉਵਾਸ ਰਾਮਸ੍ਯ ਤਦਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨੋ । ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਾਨੋ ਭਰਤਃ ਨਿਵਰ੍ਤਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਫੌਜ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਲਾਈਨਬੱਧ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ।
thumb|ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਇਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਰਾਸੀਵਾਂ ਸਰਗ ਹੈ।
ਤਤਃ ਨਿਵਿष੍ਟਾਮ੍ ਧ੍ਵਜਿਨੀਮ੍ ਗਨ੍ਗਾਮ੍ ਅਨ੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾਮ੍ ਨਦੀਮ੍ । ਨਿषਾਦ ਰਾਜੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਏਵ ਜ੍ਞਾਤੀਨ੍ ਸਮ੍ਤ੍ਵਰਿਤਃ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੮੪-
ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਡੇਰਾ ਲਗਾਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮਹਤੀ ਇਯਮ੍ ਅਤਃ ਸੇਨਾ ਸਾਗਰ ਆਭਾ ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਨ ਅਸ੍ਯ ਅਨ੍ਤਮ੍ ਅਵਗਚ੍ਚਾਮਿ ਮਨਸਾ ਅਪਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ॥੨-੮੪-
ਇਹ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸੋਚਣ ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।
ਯਥਾ ਤੁ ਖਲੁ ਦੁਰ੍ਭਦ੍ਧਿਰ੍ਭਰਤਃ ਸ੍ਵਯਮਾਗਤਃ । ਸ ਏष ਹਿ ਮਹਾ ਕਾਯਃ ਕੋਵਿਦਾਰ ਧ੍ਵਜੋ ਰਥੇ ॥੨-੮੪-
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਭਰਤ ਆਪ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਆਇਆ ਹੈ; ਉਸਦੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਕੋਵਿਦਾਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਲਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ।
ਬਨ੍ਧਯਿष੍ਯਤਿ ਵਾ ਦਾਸ਼ਾਨ੍ ਅਥ ਵਾ ਅਸ੍ਮਾਨ੍ ਵਧਿष੍ਯਤਿ । ਅਥ ਦਾਸ਼ਰਥਿਮ੍ ਰਾਮਮ੍ ਪਿਤ੍ਰਾ ਰਾਜ੍ਯਾਤ੍ ਵਿਵਾਸਿਤਮ੍ ॥੨-੮੪-
ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਨਿਕਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ—
ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਮ੍ ਸ਼੍ਰਿਯਮਨ੍ਵਿਚ੍ਚਮ੍ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍ । ਭਰਤਃ ਕੈਕੇਯੀ ਪੁਤ੍ਰਃ ਹਨ੍ਤੁਮ੍ ਸਮਧਿਗਚ੍ਚਤਿ ॥੨-੮੪-
ਕਈਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤਾ ਚੈਵ ਸਖਾ ਚੈਵ ਰਾਮਃ ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ ਮਮ । ਤਸ੍ਯ ਅਰ੍ਥ ਕਾਮਾਃ ਸਮ੍ਨਦ੍ਧਾ ਗਨ੍ਗਾ ਅਨੂਪੇ ਅਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤ ॥੨-੮੪-
ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਦੋਸਤ ਵੀ; ਉਸਦੇ ਲਈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਵਫਾਦਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ।
ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵ ਦਾਸ਼ਾਃ ਚ ਗਨ੍ਗਾਮ੍ ਅਨ੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਨਦੀਮ੍ । ਬਲ ਯੁਕ੍ਤਾ ਨਦੀ ਰਕ੍ਸ਼ਾ ਮਾਮ੍ਸ ਮੂਲ ਫਲ ਅਸ਼ਨਾਃ ॥੨-੮੪-
ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਦ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ; ਨਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਸ, ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਣ।