ਭਰਤਸ੍ਯ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਆਜ੍ਞਾਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਃ । ਰਥਮ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਪਰਮ ਵਾਜਿਭਿਃ ॥੨-੮੨-
ਭਰਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਰਥ ਲਿਆ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਸ ਰਾਘਵਃ ਸਤ੍ਯ ਧृਤਿਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਸੁਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਦृਢ ਸਤ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਗੁਰੁਮ੍ ਮਹਾ ਅਰਣ੍ਯ ਗਤਮ੍ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਦਯਿष੍ਯਨ੍ ਭਰਤਃ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਤਦਾ ॥੨-੮੨-
ਸੱਚ ਤੇ ਡਟੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਚੰਗਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਵੱਡੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਭਰਤ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।
ਤੂਣ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਗਚ੍ਚ । ਬਲਸ੍ਯ ਯੋਗਾਯ ਬਲ ਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍ । ਆਨੇਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਚਾਮਿ ਹਿ ਤਮ੍ ਵਨਸ੍ਥਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਰਾਮਮ੍ ਜਗਤਃ ਹਿਤਾਯ ॥੨-੮੨-
ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਤੁਰੰਤ ਉਠ ਕੇ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਓ ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
ਸ ਸੂਤ ਪੁਤ੍ਰਃ ਭਰਤੇਨ ਸਮ੍ਯਗ੍ । ਆਜ੍ਞਾਪਿਤਃ ਸਮ੍ਪਰਿਪੂਰ੍ਣ ਕਾਮਃ । ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਕृਤਿ ਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍ । ਬਲਸ੍ਯ ਮੁਖ੍ਯਾਮਃ ਚ ਸੁਹृਜ੍ ਜਨਮ੍ ਚ ॥੨-੮੨-
ਭਰਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲੇ ਕੁਲੇ ਤੇ । ਰਾਜਨ੍ਯ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਵृषਲਾਃ ਚ ਵਿਪ੍ਰਾਃ । ਅਯੂਯੁਜਨ੍ਨ੍ ਉष੍ਟ੍ਰ ਰਥਾਨ੍ ਖਰਾਮਃ ਚ। ਨਾਗਾਨ੍ ਹਯਾਮਃ ਚੈਵ ਕੁਲ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨ੍ ॥੨-੮੨-
ਫਿਰ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉੱਠ, ਰਥ, ਖਰ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋੜੇ।
thumb|ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਤਿਰਾਸੀਵਾਂ ਸਰਗ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ਕਾਲ੍ਯਮ੍ ਆਸ੍ਥਾਯ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪ੍ਰਯਯੌ ਭਰਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਰਾਮ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਕਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ ॥੨-੮੩-
ਭਰਤ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਗ੍ਰਤਃ ਪ੍ਰਯਯੁਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿ ਪੁਰੋਧਸਃ । ਅਧਿਰੁਹ੍ਯ ਹਯੈਃ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਰਥਾਨ੍ ਸੂਰ੍ਯ ਰਥ ਉਪਮਾਨ੍ ॥੨-੮੩-
ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲੇ।
ਨਵ ਨਾਗ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਲ੍ਪਿਤਾਨਿ ਯਥਾ ਵਿਧਿ । ਅਨ੍ਵਯੁਰ੍ ਭਰਤਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁ ਕੁਲ ਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਵਧੀਆ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਾਥੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਭਰਤ — ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਚਿਰ-ਸੁਖੀ — ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
षष੍ਠੀ ਰਥ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਧਨ੍ਵਿਨੋ ਵਿਵਿਧ ਆਯੁਧਾਃ । ਅਨ੍ਵਯੁਰ੍ ਭਰਤਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਸਨ, ਭਰਤ — ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ — ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
ਸ਼ਤਮ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਮ੍ ਸਮਾਰੂਢਾਨਿ ਰਾਘਵਮ੍ । ਅਨ੍ਵਯੁਰ੍ ਭਰਤਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਇੱਕ ਲੱਖ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਸਨ, ਭਰਤ — ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ — ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
ਕੈਕੇਯੀ ਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਚ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ । ਰਾਮ ਆਨਯਨ ਸਮ੍ਹृष੍ਟਾ ਯਯੁਰ੍ ਯਾਨੇਨ ਭਾਸ੍ਵਤਾ ॥੨-੮੩-
ਕੈਕੇਈ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੌਸਲਿਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲ ਪਈਆਂ।
ਪ੍ਰਯਾਤਾਃ ਚ ਆਰ੍ਯ ਸਮ੍ਘਾਤਾ ਰਾਮਮ੍ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਏਵ ਚ ਕਥਾਃ ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾ ਹृष੍ਟ ਮਾਨਸਾਃ ॥੨-੮੩-
ਉੱਚ ਮਰਤਬੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਿਰਚਾ ਕਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮੇਘ ਸ਼੍ਯਾਮਮ੍ ਮਹਾ ਬਾਹੁਮ੍ ਸ੍ਥਿਰ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਦृਢ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਹੇ ਰਾਮਮ੍ ਜਗਤਃ ਸ਼ੋਕ ਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਕਦੋਂ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਜੋ ਬਾਦਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਡਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਦृष੍ਟਏਵ ਹਿ ਨਃ ਸ਼ੋਕਮ੍ ਅਪਨੇष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ । ਤਮਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਯਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ॥੨-੮੩-
ਰਾਘਵ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਏਵਮ੍ ਕਥਯਨ੍ਤਃ ਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਪਰਿष੍ਵਜਾਨਾਃ ਚ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮ੍ ਯਯੁਰ੍ ਨਾਗਰਿਕਾਃ ਤਦਾ ॥੨-੮੩-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਅਪਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਤਾ ਯੇ ਚ ਨੈਗਮਾਃ । ਰਾਮਮ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਯਯੁਰ੍ ਹृष੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯਃ ਤਦਾ ॥੨-੮੩-
ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਾਣਯੋਗ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੋਕ ਵੀ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚੱਲ ਪਏ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਮਣਿ ਕਾਰਾਃ ਚ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੁਮ੍ਭ ਕਾਰਾਃ ਚ ਸ਼ੋਭਨਾਃ । ਸੂਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਃ ਚੈਵ ਯੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰ ਉਪਜੀਵਿਨਃ ॥੨-੮੩-
ਉਥੇ ਮਣੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ ਘੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸੂਤ ਕੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ।
ਮਾਯੂਰਕਾਃ ਕ੍ਰਾਕਚਿਕਾ ਰੋਚਕਾ ਵੇਧਕਾਃ ਤਥਾ । ਦਨ੍ਤ ਕਾਰਾਃ ਸੁਧਾ ਕਾਰਾਃ ਤਥਾ ਗਨ੍ਧ ਉਪਜੀਵਿਨਃ ॥੨-੮੩-
ਮੋਰ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਆਰੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਕਾਸੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਛੇਦਣ ਵਾਲੇ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲੇ, ਚੂਨਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ।
ਸੁਵਰ੍ਣ ਕਾਰਾਃ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਾਃ ਤਥਾ ਕਮ੍ਬਲ ਧਾਵਕਾਃ । ਸ੍ਨਾਪਕ ਆਚ੍ਚਾਦਕਾ ਵੈਦ੍ਯਾ ਧੂਪਕਾਃ ਸ਼ੌਣ੍ਡਿਕਾਃ ਤਥਾ ॥੨-੮੩-
ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲੇ, ਕੰਬਲ ਧੋਣ ਵਾਲੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਦ, ਧੂਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਚਲੇ।
ਰਜਕਾਃ ਤੁਨ੍ਨ ਵਾਯਾਃ ਚ ਗ੍ਰਾਮ ਘੋष ਮਹਤ੍ਤਰਾਃ । ਸ਼ੈਲੂषਾਃ ਚ ਸਹ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕੈਵਰ੍ਤਕਾਃ ਤਥਾ ॥੨-੮੩-
ਧੋਬੀ, ਦਰਜ਼ੀ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਡੇਰੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੋਕ, ਨਾਟਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਨਾਵਾਂ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਗਏ।
ਸਮਾਹਿਤਾ ਵੇਦਵਿਦੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵृਤ੍ਤ ਸਮ੍ਮਤਾਃ । ਗੋ ਰਥੈਃ ਭਰਤਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨੁਜਗ੍ਮੁਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥੨-੮੩-
ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੀ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਪਏ।
ਸੁਵੇषਾਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧ ਵਸਨਾਃ ਤਾਮ੍ਰ ਮृष੍ਟ ਅਨੁਲੇਪਨਾਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਵਿਵਿਧੈਃ ਯਾਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ ਭਰਤਮ੍ ਅਨ੍ਵਯੁਃ ॥੨-੮੩-
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਚੰਗਾ ਪਹਿਨੇ, ਸਾਫ਼ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਚਮਕਦੇ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਵਾਰੀ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਭਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੇ।
ਪ੍ਰਹृष੍ਟ ਮੁਦਿਤਾ ਸੇਨਾ ਸਾਨ੍ਵਯਾਤ੍ ਕੈਕਯੀ ਸੁਤਮ੍ । ਭ੍ਰਾਤੁਰਾਨਯਨੇ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਸੈਨਾ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤ ਭਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤੇ ਗਤ੍ਵਾ ਦੂਰਮਧ੍ਵਾਨਮ੍ ਰਥਮ੍ ਯਾਨਾਸ਼੍ਵਕੁਞ੍ਜਰੈਃ । ਸਮਾਸੇਦੁਸ੍ਤਤੋ ਗਙ੍ਗਾਮ੍ ਸ਼ृਙ੍ਗਿਬੇਰਪੁਰਮ੍ ਪ੍ਰਤਿ ॥੨-੮੩-
ਰਥਾਂ, ਵਾਹਨਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਦੂਰ ਤਕ ਸਫ਼ਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸ੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਯਤ੍ਰ ਰਾਮਸਖੋ ਵੀਰੋ ਗੁਹੋ ਜ੍ਞਾਤਿਗਣੈਰ੍ਵृਤਃ । ਨਿਵਸਤ੍ਯਪ੍ਰਮਾਦੇਨ ਦੇਸ਼ਮ੍ ਤਮ੍ ਪਰਿਪਾਲਯਨ੍ ॥੨-੮੩-
ਉਥੇ ਰਾਮ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਗੁਹਾ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਉਪੇਤ੍ਯ ਤੀਰਮ੍ ਗਙ੍ਗਾਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰਮਾਕੈਰਲਙ੍ਕਤਮ੍ । ਵ੍ਯਵਤਿष੍ਠਤ ਸਾ ਸੇਨਾ ਭਰਤਸ੍ਯ ਅਨੁਯਾਯਿਨੀ ॥੨-੮੩-
ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਪਹੀਏ ਤੇ ਕੁਲ੍ਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਰਤ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉਥੇ ਰੁਕ ਗਈ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਅਨੁਗਤਾਮ੍ ਸੇਨਾਮ੍ ਤਾਮ੍ ਚ ਗਨ੍ਗਾਮ੍ ਸ਼ਿਵ ਉਦਕਾਮ੍ । ਭਰਤਃ ਸਚਿਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯ ਕੋਵਿਦਃ ॥੨-੮੩-
ਭਰਤ ਨੇ, ਪਿੱਛੇ ਆਈ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਆਖਿਆ:
ਨਿਵੇਸ਼ਯਤ ਮੇ ਸੈਨ੍ਯਮ੍ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯੇਣ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਰਿष੍ਯਾਮਃ ਸ਼੍ਵੈਦਾਨੀਮ੍ ਮਹਾ ਨਦੀਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਟਿਕਾਓ। ਅਸੀਂ ਆਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਕੱਲ੍ਹ ਇਸ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।
ਦਾਤੁਮ੍ ਚ ਤਾਵਦ੍ ਇਚ੍ਚਾਮਿ ਸ੍ਵਰ੍ ਗਤਸ੍ਯ ਮਹੀ ਪਤੇਃ । ਔਰ੍ਧ੍ਵਦੇਹ ਨਿਮਿਤ੍ਤ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਅਵਤੀਰ੍ਯ ਉਦਕਮ੍ ਨਦੀਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਲਈ, ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਿਆਂ।