ਯਦਿ ਤੁ ਆਰ੍ਯਮ੍ ਨ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਯਿਤੁਮ੍ ਵਨਾਤ੍ । ਵਨੇ ਤਤ੍ਰ ਏਵ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਯਥਾ ਆਰ੍ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਤਥਾ ॥੨-੮੨-
ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉਥੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ।
ਸਰ੍ਵ ਉਪਾਯਮ੍ ਤੁ ਵਰ੍ਤਿष੍ਯੇ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਯਿਤੁਮ੍ ਬਲਾਤ੍ । ਸਮਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਆਰ੍ਯ ਮਿਸ਼੍ਰਾਣਾਮ੍ ਸਾਧੂਨਾਮ੍ ਗੁਣ ਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ ॥੨-੮੨-
ਮੈਂ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਬਲਪੂਰਵਕ, ਵੱਡਿਆਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਤੇ ਚੰਗੇ ਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ।
ਵਿष੍ਟਿਕਰ੍ਮਾਨ੍ਤਿਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੋਧਨਰਕ੍ਸ਼ਕਾਃ । ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਯਾਤ੍ਰਾਪਿ ਮਮ ਰੋਚਤੇ ॥੨-੮੨-
ਸਾਰੇ ਮਿਸਤਰੀ, ਰਸਤੇ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਰਾਖੇਦਾਰ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭੇਜ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ; ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮ ਆਤ੍ਮਾ ਭਰਤਃ ਭ੍ਰਾਤृ ਵਤ੍ਸਲਃ । ਸਮੀਪਸ੍ਥਮ੍ ਉਵਾਚ ਇਦਮ੍ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰ ਕੋਵਿਦਮ੍ ॥੨-੮੨-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਭਰਤ, ਜੋ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਚਤੁਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਤੂਰ੍ਣਮ੍ ਉਤ੍ਥਾਯ ਗਚ੍ਚ ਤ੍ਵਮ੍ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਮਮ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ । ਯਾਤ੍ਰਾਮ੍ ਆਜ੍ਞਾਪਯ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਬਲਮ੍ ਚੈਵ ਸਮਾਨਯ ॥੨-੮੨-
ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਉਠ ਕੇ ਚਲੋ; ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਵੋ ਤੇ ਸਾਰਾ ਲਸ਼ਕਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ।
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਃ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਤੁ ਭਰਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਹृष੍ਟਃ ਸੋ ਅਦਿਸ਼ਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਯਥਾ ਸਮ੍ਦਿष੍ਟਮ੍ ਇष੍ਟਵਤ੍ ॥੨-੮੨-
ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਰਤ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਤਾਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯੋ ਬਲ ਅਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਬਲਸ੍ਯ ਚ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਾਤ੍ਰਾਮ੍ ਸਮਾਜ੍ਞਪ੍ਤਾਮ੍ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਨਿਵਰ੍ਤਨੇ ॥੨-੮੨-
ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਗਰਿਕ, ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤਃ ਯੋਧ ਅਨ੍ਗਨਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਭਰ੍ਤृऋਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਗृਹੇ ਗृਹੇ । ਯਾਤ੍ਰਾ ਗਮਨਮ੍ ਆਜ੍ਞਾਯ ਤ੍ਵਰਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਹਰ੍षਿਤਾਃ ॥੨-੮੨-
ਫੌਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਤੇ ਹਯੈਃ ਗੋ ਰਥੈਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰੈਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨੈਃ ਚ ਮਨੋ ਜਵੈਃ । ਸਹ ਯੋਧੈਃ ਬਲ ਅਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਬਲਮ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਚੋਦਯਨ੍ ॥੨-੮੨-
ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਤੇ ਯੋਧੇ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ, ਬਲਦਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸਜ੍ਜਮ੍ ਤੁ ਤਤ੍ ਬਲਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਰਤਃ ਗੁਰੁ ਸਮ੍ਨਿਧੌ । ਰਥਮ੍ ਮੇ ਤ੍ਵਰਯਸ੍ਵ ਇਤਿ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੮੨-
ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰਾ ਰਥ ਤੁਰੰਤ ਲਿਆਓ।'
ਭਰਤਸ੍ਯ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਆਜ੍ਞਾਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਃ । ਰਥਮ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਪਰਮ ਵਾਜਿਭਿਃ ॥੨-੮੨-
ਭਰਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਰਥ ਲਿਆ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਸ ਰਾਘਵਃ ਸਤ੍ਯ ਧृਤਿਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਸੁਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਦृਢ ਸਤ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਗੁਰੁਮ੍ ਮਹਾ ਅਰਣ੍ਯ ਗਤਮ੍ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਦਯਿष੍ਯਨ੍ ਭਰਤਃ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਤਦਾ ॥੨-੮੨-
ਸੱਚ ਤੇ ਡਟੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਚੰਗਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਵੱਡੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਭਰਤ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।
ਤੂਣ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਗਚ੍ਚ । ਬਲਸ੍ਯ ਯੋਗਾਯ ਬਲ ਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍ । ਆਨੇਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਚਾਮਿ ਹਿ ਤਮ੍ ਵਨਸ੍ਥਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਰਾਮਮ੍ ਜਗਤਃ ਹਿਤਾਯ ॥੨-੮੨-
ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਤੁਰੰਤ ਉਠ ਕੇ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਓ ਤੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
ਸ ਸੂਤ ਪੁਤ੍ਰਃ ਭਰਤੇਨ ਸਮ੍ਯਗ੍ । ਆਜ੍ਞਾਪਿਤਃ ਸਮ੍ਪਰਿਪੂਰ੍ਣ ਕਾਮਃ । ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਕृਤਿ ਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍ । ਬਲਸ੍ਯ ਮੁਖ੍ਯਾਮਃ ਚ ਸੁਹृਜ੍ ਜਨਮ੍ ਚ ॥੨-੮੨-
ਭਰਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਥੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਨਾਗਰਿਕਾਂ, ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲੇ ਕੁਲੇ ਤੇ । ਰਾਜਨ੍ਯ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਵृषਲਾਃ ਚ ਵਿਪ੍ਰਾਃ । ਅਯੂਯੁਜਨ੍ਨ੍ ਉष੍ਟ੍ਰ ਰਥਾਨ੍ ਖਰਾਮਃ ਚ। ਨਾਗਾਨ੍ ਹਯਾਮਃ ਚੈਵ ਕੁਲ ਪ੍ਰਸੂਤਾਨ੍ ॥੨-੮੨-
ਫਿਰ, ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉੱਠ, ਰਥ, ਖਰ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋੜੇ।
thumb|ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰ੍ਯਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਤਿਰਾਸੀਵਾਂ ਸਰਗ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਃ ਕਾਲ੍ਯਮ੍ ਆਸ੍ਥਾਯ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪ੍ਰਯਯੌ ਭਰਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਰਾਮ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਕਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾ ॥੨-੮੩-
ਭਰਤ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਗ੍ਰਤਃ ਪ੍ਰਯਯੁਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿ ਪੁਰੋਧਸਃ । ਅਧਿਰੁਹ੍ਯ ਹਯੈਃ ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਰਥਾਨ੍ ਸੂਰ੍ਯ ਰਥ ਉਪਮਾਨ੍ ॥੨-੮੩-
ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲੇ।
ਨਵ ਨਾਗ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕਲ੍ਪਿਤਾਨਿ ਯਥਾ ਵਿਧਿ । ਅਨ੍ਵਯੁਰ੍ ਭਰਤਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁ ਕੁਲ ਨਨ੍ਦਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਨੌ ਹਜ਼ਾਰ ਵਧੀਆ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਾਥੀ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ, ਭਰਤ — ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਚਿਰ-ਸੁਖੀ — ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
षष੍ਠੀ ਰਥ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਧਨ੍ਵਿਨੋ ਵਿਵਿਧ ਆਯੁਧਾਃ । ਅਨ੍ਵਯੁਰ੍ ਭਰਤਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਸਨ, ਭਰਤ — ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ — ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
ਸ਼ਤਮ੍ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਮ੍ ਸਮਾਰੂਢਾਨਿ ਰਾਘਵਮ੍ । ਅਨ੍ਵਯੁਰ੍ ਭਰਤਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਇੱਕ ਲੱਖ ਘੋੜੇ, ਜੋ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਸਨ, ਭਰਤ — ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਕੁਮਾਰ — ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।
ਕੈਕੇਯੀ ਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਚ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ । ਰਾਮ ਆਨਯਨ ਸਮ੍ਹृष੍ਟਾ ਯਯੁਰ੍ ਯਾਨੇਨ ਭਾਸ੍ਵਤਾ ॥੨-੮੩-
ਕੈਕੇਈ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੌਸਲਿਆ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਚਲ ਪਈਆਂ।
ਪ੍ਰਯਾਤਾਃ ਚ ਆਰ੍ਯ ਸਮ੍ਘਾਤਾ ਰਾਮਮ੍ ਦ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਏਵ ਚ ਕਥਾਃ ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕੁਰ੍ਵਾਣਾ ਹृष੍ਟ ਮਾਨਸਾਃ ॥੨-੮੩-
ਉੱਚ ਮਰਤਬੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਿਰਚਾ ਕਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮੇਘ ਸ਼੍ਯਾਮਮ੍ ਮਹਾ ਬਾਹੁਮ੍ ਸ੍ਥਿਰ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਦृਢ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਹੇ ਰਾਮਮ੍ ਜਗਤਃ ਸ਼ੋਕ ਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥੨-੮੩-
ਕਦੋਂ ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਜੋ ਬਾਦਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਡਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਦृष੍ਟਏਵ ਹਿ ਨਃ ਸ਼ੋਕਮ੍ ਅਪਨੇष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ । ਤਮਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਯਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ॥੨-੮੩-
ਰਾਘਵ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਏਵਮ੍ ਕਥਯਨ੍ਤਃ ਤੇ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਪਰਿष੍ਵਜਾਨਾਃ ਚ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮ੍ ਯਯੁਰ੍ ਨਾਗਰਿਕਾਃ ਤਦਾ ॥੨-੮੩-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਅਪਰੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਤਾ ਯੇ ਚ ਨੈਗਮਾਃ । ਰਾਮਮ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਯਯੁਰ੍ ਹृष੍ਟਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਯਃ ਤਦਾ ॥੨-੮੩-
ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮਾਣਯੋਗ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੋਕ ਵੀ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚੱਲ ਪਏ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਮਣਿ ਕਾਰਾਃ ਚ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ ਕੁਮ੍ਭ ਕਾਰਾਃ ਚ ਸ਼ੋਭਨਾਃ । ਸੂਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਃ ਚੈਵ ਯੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰ ਉਪਜੀਵਿਨਃ ॥੨-੮੩-
ਉਥੇ ਮਣੀ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ ਘੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਸੂਤ ਕੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ।
ਮਾਯੂਰਕਾਃ ਕ੍ਰਾਕਚਿਕਾ ਰੋਚਕਾ ਵੇਧਕਾਃ ਤਥਾ । ਦਨ੍ਤ ਕਾਰਾਃ ਸੁਧਾ ਕਾਰਾਃ ਤਥਾ ਗਨ੍ਧ ਉਪਜੀਵਿਨਃ ॥੨-੮੩-
ਮੋਰ ਦੀਆਂ ਸਜਾਵਟਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਆਰੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਕਾਸੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਛੇਦਣ ਵਾਲੇ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲੇ, ਚੂਨਾ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ।
ਸੁਵਰ੍ਣ ਕਾਰਾਃ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਾਃ ਤਥਾ ਕਮ੍ਬਲ ਧਾਵਕਾਃ । ਸ੍ਨਾਪਕ ਆਚ੍ਚਾਦਕਾ ਵੈਦ੍ਯਾ ਧੂਪਕਾਃ ਸ਼ੌਣ੍ਡਿਕਾਃ ਤਥਾ ॥੨-੮੩-
ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਲਾ ਵਾਲੇ, ਕੰਬਲ ਧੋਣ ਵਾਲੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਵੈਦ, ਧੂਪ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਚਲੇ।