ਅਪਰੇ ਵੀਰਣ ਸ੍ਤਮ੍ਬਾਨ੍ ਬਲਿਨੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਾਃ । ਵਿਧਮਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਸ੍ਥਲਾਨਿ ਚ ਤਤਃ ਤਤਃ ॥੨-੮੦-
ਕੁਝ ਵੱਡੇ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕ ਨੇ ਵਣਾਂ ਦੇ ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਕੱਟੜ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਔਖੇ-ਸੌਖੇ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਪਰੇ ਅਪੂਰਯਨ੍ ਕੂਪਾਨ੍ ਪਾਮ੍ਸੁਭਿਃ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਮ੍ ਆਯਤਮ੍ । ਨਿਮ੍ਨ ਭਾਗਾਮ੍ਸ੍ ਤਥਾ ਕੇਚਿਤ੍ ਸਮਾਮਃ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥੨-੮੦-
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖੂਹਾਂ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਥੱਲੇ ਪਏ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸਮਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਬਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਬਨ੍ਧਨੀਯਾਮਃ ਚ ਕ੍ਸ਼ੋਦ੍ਯਾਨ੍ ਸਮ੍ਚੁਕ੍ਸ਼ੁਦੁਸ੍ ਤਦਾ । ਬਿਭਿਦੁਰ੍ ਭੇਦਨੀਯਾਮਃ ਚ ਤਾਮ੍ਸ੍ ਤਾਨ੍ ਦੇਸ਼ਾਨ੍ ਨਰਾਃ ਤਦਾ ॥੨-੮੦-
ਜੋ ਕੁਝ ਬੰਨਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਬੰਨਿਆ; ਜੋ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਫ ਕੀਤਾ; ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਤੋੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ, ਉਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਅਚਿਰੇਣ ਏਵ ਕਾਲੇਨ ਪਰਿਵਾਹਾਨ੍ ਬਹੁ ਉਦਕਾਨ੍ । ਚਕ੍ਰੁਰ੍ ਬਹੁ ਵਿਧ ਆਕਾਰਾਨ੍ ਸਾਗਰ ਪ੍ਰਤਿਮਾਨ੍ ਬਹੂਨ੍ ॥੨-੮੦-
ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਹ ਬਣਾਏ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ ਸਨ।
ਨਿਰ੍ਜਲੇषੁ ਚ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਖਾਨਯਾਮਾਸੁਰੁਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਉਦਪਾਨਾਨ੍ ਬਹੁਵਿਧਾਨ੍ ਵੇਦਿਕਾ ਪਰਿਮਣ੍ਡਿਤਾਨ੍ ॥੨-੮੦-
ਸੁੱਕੇ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਧੀਆ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੇ ਚਬੂਤਰੇ ਵਾਲੇ ਕਈ ਖੂਹ ਖੋਦ ਦਿੱਤੇ।
ਸਸੁਧਾ ਕੁਟ੍ਟਿਮ ਤਲਃ ਪ੍ਰਪੁष੍ਪਿਤ ਮਹੀ ਰੁਹਃ । ਮਤ੍ਤ ਉਦ੍ਘੁष੍ਟ ਦ੍ਵਿਜ ਗਣਃ ਪਤਾਕਾਭਿਰ੍ ਅਲਮ੍ਕृਤਃ ॥੨-੮੦-
ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲੇਪੇ ਹੋਏ ਫਰਸ਼, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਦਰਖ਼ਤ, ਮਸਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਤੇ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਰਸਤਾ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ।
ਚਨ੍ਦਨ ਉਦਕ ਸਮ੍ਸਿਕ੍ਤਃ ਨਾਨਾ ਕੁਸੁਮ ਭੂषਿਤਃ । ਬਹ੍ਵ੍ ਅਸ਼ੋਭਤ ਸੇਨਾਯਾਃ ਪਨ੍ਥਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗ ਪਥ ਉਪਮਃ ॥੨-੮੦-
ਚੰਦਨ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਫੌਜ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੋਵੇ।
ਆਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਅਥ ਯਥਾ ਆਜ੍ਞਪ੍ਤਿ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਤੇ ਅਧਿਕृਤਾ ਨਰਾਃ । ਰਮਣੀਯੇषੁ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਬਹੁ ਸ੍ਵਾਦੁ ਫਲੇषੁ ਚ ॥੨-੮੦-
ਫਿਰ, ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੋਹਣੇ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਏ।
ਯੋ ਨਿਵੇਸ਼ਃ ਤੁ ਅਭਿਪ੍ਰੇਤਃ ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਭੂਯਃ ਤਮ੍ ਸ਼ੋਭਯਾਮ੍ ਆਸੁਰ੍ ਭੂषਾਭਿਰ੍ ਭੂषਣ ਉਪਮਮ੍ ॥੨-੮੦-
ਜੋ ਵਸੇਬਾ ਮਹਾਨ ਭਰਤ ਜੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਨਗਰਾ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇषੁ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤੇषੁ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇषੁ ਚ ਤਦ੍ਵਿਦਃ । ਨਿਵੇਸ਼ਮ੍ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮ੍ ਆਸੁਰ੍ ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥੨-੮੦-
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਤਾਰੇ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਚੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਭਰਤ ਜੀ ਲਈ ਵਸੇਬਾ ਬਣਾਇਆ।
ਬਹੁ ਪਾਮ੍ਸੁ ਚਯਾਃ ਚ ਅਪਿ ਪਰਿਖਾ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾਃ । ਤਨ੍ਤ੍ਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਕੀਲ ਪ੍ਰਤਿਮਾਃ ਪ੍ਰਤੋਲੀ ਵਰ ਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ॥੨-੮੦-
ਉਹ ਥਾਂ ਉੱਚੀ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਈਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਥੰਮਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਮਾਲਾ ਸਮ੍ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸੌਧ ਪ੍ਰਾਕਾਰ ਸਮ੍ਵृਤਾਃ । ਪਤਾਕਾ ਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਨਿਰ੍ਮਿਤ ਮਹਾ ਪਥਾਃ ॥੨-੮੦-
ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਗਤੀਆਂ, ਮਹਲਾਂ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਝੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਚੌੜੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਬਣੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨਾਲ।
ਵਿਸਰ੍ਪਤ੍ਭਿਰ੍ ਇਵ ਆਕਾਸ਼ੇ ਵਿਟਨ੍ਕ ਅਗ੍ਰ ਵਿਮਾਨਕੈਃ । ਸਮੁਚ੍ਚ੍ਰਿਤੈਃ ਨਿਵੇਸ਼ਾਃ ਤੇ ਬਭੁਃ ਸ਼ਕ੍ਰ ਪੁਰ ਉਪਮਾਃ ॥੨-੮੦-
ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਰਦੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ, ਉਹ ਵਸੇਬੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਸੋਹਣੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ।
ਜਾਹ੍ਨਵੀਮ੍ ਤੁ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਿਵਿਧ ਦ੍ਰੁਮ ਕਾਨਨਾਮ੍ । ਸ਼ੀਤਲ ਅਮਲ ਪਾਨੀਯਾਮ੍ ਮਹਾ ਮੀਨ ਸਮਾਕੁਲਾਮ੍ ॥੨-੮੦-
ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਚਨ੍ਦ੍ਰ ਤਾਰਾ ਗਣ ਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ ਯਥਾ । ਨਭਃ ਕ੍ਸ਼ਪਾਯਾਮ੍ ਅਮਲਮ੍ ਵਿਰਾਜਤੇ । ਨਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਾਰ੍ਗਃ ਸ ਤਥਾ ਵ੍ਯਰਾਜਤ । ਕ੍ਰਮੇਣ ਰਮ੍ਯਃ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿ ਨਿਰ੍ਮਿਤਃ ॥੨-੮੦-
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਨਿਰਮਲ ਆਸਮਾਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ, ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
thumb|ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕੱਸੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਨਾਨ੍ਦੀ ਮੁਖੀਮ੍ ਰਾਤ੍ਰਿਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਸੂਤ ਮਾਗਧਾਃ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ ਵਾਗ੍ ਵਿਸ਼ੇषਜ੍ਞਾਃ ਸ੍ਤਵੈਃ ਮਨ੍ਗਲ ਸਮ੍ਹਿਤੈਃ ॥੨-੮੧-
ਫਿਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਭਰਤ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਲਈ ਸੁਤਾ ਤੇ ਮਾਗਧ ਲੋਕ, ਵਧਾਈਆਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਸੁਵਰ੍ਣ ਕੋਣ ਅਭਿਹਤਃ ਪ੍ਰਾਣਦਦ੍ ਯਾਮ ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ । ਦਧ੍ਮੁਃ ਸ਼ਨ੍ਖਾਮਃ ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਵਾਦ੍ਯਾਮਃ ਚ ਉਚ੍ਚ ਅਵਚ ਸ੍ਵਰਾਨ੍ ॥੨-੮੧-
ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੋਨੇ ਨਾਲ ਵੱਜੀ ਹੋਈ ਘੰਟਾ ਗੂੰਜੀ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਜੇ, ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉੱਚੀਆਂ-ਹੌਲੀ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧੁਨ ਵਜਾਈ।
ਸ ਤੂਰ੍ਯ ਘੋषਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਦਿਵਮ੍ ਆਪੂਰਯਨ੍ਨ੍ ਇਵ । ਭਰਤਮ੍ ਸ਼ੋਕ ਸਮ੍ਤਪ੍ਤਮ੍ ਭੂਯਃ ਸ਼ੋਕੈਃ ਅਰਨ੍ਧ੍ਰਯਤ੍ ॥੨-੮੧-
ਉਹ ਵੱਡਾ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸ਼ੋਰ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਭਰਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗਮੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਭਰਤਃ ਤਮ੍ ਘੋषਮ੍ ਸਮ੍ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਚ । ਨ ਅਹਮ੍ ਰਾਜਾ ਇਤਿ ਚ ਅਪਿ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੮੧-
ਫਿਰ ਭਰਤ ਜਾਗ ਗਿਆ, ਉਸ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਰੁਕਵਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ,' ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ।
ਪਸ਼੍ਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਲੋਕਸ੍ਯ ਅਪਕृਤਮ੍ ਮਹਤ੍ । ਵਿਸृਜ੍ਯ ਮਯਿ ਦੁਹ੍ਖਾਨਿ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਗਤਃ ॥੨-੮੧-
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਵੇਖ ਕਿ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ; ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਏषਾ ਧਰ੍ਮ ਰਾਜਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮ ਮੂਲਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਪਰਿਭ੍ਰਮਤਿ ਰਾਜ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਨੌਰ੍ ਇਵ ਅਕਰ੍ਣਿਕਾ ਜਲੇ ॥੨-੮੧-
ਉਸ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਰਾਜੇ ਦੀ ਰਾਜ-ਕਿਰਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਜੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਾਣੀ 'ਚ ਬੇ-ਕਰਣੀਕਾ ਨੌਕ ਵਾਂਗ ਭਟਕ ਰਹੀ ਹੈ।
ਯੋ ਹਿ ਨਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ਨਾਥਃ ਸੋऽਪਿ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਵਨਮ੍ । ਅਨਯਾ ਧਰ੍ਮਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰਾ ਮੇ ਰਾਘਵਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ॥੨-੮੧-
ਜੋ ਸਾਡਾ ਵੱਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਮ ਵੀ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਇਤਿ ਏਵਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਿਲਪਨ੍ਤਮ੍ ਵਿਚੇਤਨਮ੍ । ਕृਪਣਮ੍ ਰੁਰੁਦੁਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਸ੍ਵਰਮ੍ ਯੋषਿਤਃ ਤਦਾ ॥੨-੮੧-
ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ, ਬੇ-ਹੋਸ਼ ਤੇ ਦਿਲ-ਦੁੱਖੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਥੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਰੋ ਪਈਆਂ।
ਤਥਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਲਪਤਿ ਵਸਿष੍ਠੋ ਰਾਜ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ । ਸਭਾਮ੍ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁ ਨਾਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾ ਯਸ਼ਾਃ ॥੨-੮੧-
ਜਦ ਭਰਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਰਾਜ-ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਭਾ 'ਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ਾਤ ਕੁਮ੍ਭਮਯੀਮ੍ ਰਮ੍ਯਾਮ੍ ਮਣਿ ਰਤ੍ਨ ਸਮਾਕੁਲਾਮ੍ । ਸੁਧਰ੍ਮਾਮ੍ ਇਵ ਧਰ੍ਮ ਆਤ੍ਮਾ ਸਗਣਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ ॥੨-੮੧-
ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਮਿੱਟੀ ਦੀ, ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਸੁਧਰਮਾ ਵਰਗੀ ਸਭਾ 'ਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਸ ਕਾਨ੍ਚਨਮਯਮ੍ ਪੀਠਮ੍ ਪਰ ਅਰ੍ਧ੍ਯ ਆਸ੍ਤਰਣ ਆਵृਤਮ੍ । ਅਧ੍ਯਾਸ੍ਤ ਸਰ੍ਵ ਵੇਦਜ੍ਞੋ ਦੂਤਾਨ੍ ਅਨੁਸ਼ਸ਼ਾਸ ਚ ॥੨-੮੧-
ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੀਠ ਤੇ, ਵਧੀਆ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ ਯੋਧਾਨ੍ ਅਮਾਤ੍ਯਾਨ੍ ਗਣ ਬਲ੍ਲਭਾਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਆਨਯਤ ਅਵ੍ਯਗ੍ਰਾਃ ਕृਤ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਯਯਿਕਮ੍ ਹਿ ਨਃ ॥੨-੮੧-
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਯੋਧੇ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਜਲਦੀ ਤੇ ਬਿਨਾ ਢੀਲ ਦੇ ਲਿਆਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਹੈ।
ਸਰਾਜਭृਤ੍ਯਮ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਚ ਯਸ਼੍ਸ੍ਵਿਨਮ੍ । ਯੁਧਾਜਿਤਮ੍ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਚ ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਹਿਤਾ ਜਨਾਃ ॥੨-੮੧-
ਰਾਜ-ਭਰਤੀ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਮਹਾਨ ਭਰਤ, ਯੁਧਾਜਿਤ, ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਓ।
ਤਤਃ ਹਲਹਲਾ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਮਹਾਨ੍ ਸਮੁਦਪਦ੍ਯਤ । ਰਥੈਃ ਅਸ਼੍ਵੈਃ ਗਜੈਃ ਚ ਅਪਿ ਜਨਾਨਾਮ੍ ਉਪਗਚ੍ਚਤਾਮ੍ ॥੨-੮੧-
ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਹਲਚਲ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਲੋਕ ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ 'ਤੇ ਆਉਣ ਲੱਗੇ।