ਇਮਾਮ੍ ਅਪਿ ਹਤਾਮ੍ ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ ਯਦਿ ਜਾਨਾਤਿ ਰਾਘਵਃ । ਤ੍ਵਾਮ੍ ਚ ਮਾਮ੍ ਚੈਵ ਧਰ੍ਮ ਆਤ੍ਮਾ ਨ ਅਭਿਭਾषਿष੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥੨-੭੮-
ਜੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਕੁਬਜਾ ਵੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਭਰਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਅਨੁਜਃ । ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਤਤਃ ਰੋषਾਤ੍ ਤਾਮ੍ ਮੁਮੋਚ ਚ ਮਨ੍ਥਰਾਮ੍ ॥੨-੭੮-
ਭਰਤ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਪਾਦ ਮੂਲੇ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਮਨ੍ਥਰਾ ਨਿਪਪਾਤ ਹ । ਨਿਹ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤੀ ਸੁਦੁਹ੍ਖ ਆਰ੍ਤਾ ਕृਪਣਮ੍ ਵਿਲਲਾਪ ਚ ॥੨-੭੮-
ਮੰਥਰਾ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਹਾਫਦੀ ਹੋਈ, ਬੇਚਾਰੀ ਵਾਂਗ ਰੋਈ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਵਿਮੂਢ ਸਮ੍ਜ੍ਞਾਮ੍ । ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਾਤਾ । ਸ਼ਨੈਃ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਦ੍ ਆਰ੍ਤ ਰੂਪਾਮ੍ । ਕ੍ਰੌਨ੍ਚੀਮ੍ ਵਿਲਗ੍ਨਾਮ੍ ਇਵ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਮ੍ ॥੨-੭੮-
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਕੁਬਜਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਂ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਚੁੰਬੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
thumb|ਏਕੋਨਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨਾਸੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤ ਸਮਯੇ ਦਿਵਸੇ ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੇ । ਸਮੇਤ੍ਯ ਰਾਜ ਕਰ੍ਤਾਰਃ ਭਰਤਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥੨-੭੯-
ਚੌਦਵੀਂ ਦਿਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ, ਰਾਜ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਗਤਃ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮ੍ ਯੋ ਨੋ ਗੁਰੁਤਰਃ ਗੁਰੁਃ । ਰਾਮਮ੍ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜ੍ਯ ਵੈ ਜ੍ਯੇष੍ਠਮ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ਚ ਮਹਾ ਬਲਮ੍ ॥੨-੭੯-
ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਡਿਆਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਰਾਮ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਿਕਲਵਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤ੍ਵਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਭਵ ਨੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾ ਯਸ਼ਃ । ਸਮ੍ਗਤ੍ਯਾ ਨ ਅਪਰਾਧ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਏਤਤ੍ ਅਨਾਯਕਮ੍ ॥੨-੭੯-
ਹੁਣ, ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਬਣ; ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਮੁਖੀ ਦੇ, ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਆਭਿषੇਚਨਿਕਮ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਮ੍ ਆਦਾਯ ਰਾਘਵ । ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਸ੍ਵ ਜਨਃ ਸ਼੍ਰੇਣਯਃ ਚ ਨृਪ ਆਤ੍ਮਜ ॥੨-੭੯-
ਸਾਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਰਾਘਵ; ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਤੇਰਾ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ।
ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਗृਹਾਣ ਭਰਤ ਪਿਤृ ਪੈਤਾਮਹਮ੍ ਮਹਤ੍ । ਅਭਿषੇਚਯ ਚ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਪਾਹਿ ਚ ਅਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਰ ऋषਭ ॥੨-੭੯-
ਭਰਤ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ।
ਆਭਿषੇਚਨਿਕਮ੍ ਭਾਣ੍ਡਮ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਭਰਤਃ ਤਮ੍ ਜਨਮ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਧृਤ ਵ੍ਰਤਃ ॥੨-੭੯-
ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਘੁੰਮ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ, ਜੋ ਵਚਨ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਸ੍ਯ ਰਾਜਤਾ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਉਚਿਤਾ ਹਿ ਕੁਲਸ੍ਯ ਨਃ । ਨ ਏਵਮ੍ ਭਵਨ੍ਤਃ ਮਾਮ੍ ਵਕ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਕੁਸ਼ਲਾ ਜਨਾਃ ॥੨-੭੯-
ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਰਾਮਃ ਪੂਰ੍ਵੋ ਹਿ ਨੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹੀ ਪਤਿਃ । ਅਹਮ੍ ਤੁ ਅਰਣ੍ਯੇ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਨਵ ਪਨ੍ਚ ਚ ॥੨-੭੯-
ਰਾਮ ਸਾਡਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ; ਪਰ ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ।
ਯੁਜ੍ਯਤਾਮ੍ ਮਹਤੀ ਸੇਨਾ ਚਤੁਰ੍ ਅਨ੍ਗ ਮਹਾ ਬਲਾ । ਆਨਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਜ੍ਯੇष੍ਠਮ੍ ਭ੍ਰਾਤਰਮ੍ ਰਾਘਵਮ੍ ਵਨਾਤ੍ ॥੨-੭੯-
ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।
ਆਭਿषੇਚਨਿਕਮ੍ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਤਤ੍ ਉਪਸ੍ਕृਤਮ੍ । ਪੁਰਃ ਕृਤ੍ਯ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਰਾਮ ਹੇਤੋਰ੍ ਵਨਮ੍ ਪ੍ਰਤਿ ॥੨-੭੯-
ਸਾਰੇ ਰਾਜਤਿਲਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੂਰੇ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚੱਲਾਂਗੇ; ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਤਤ੍ਰ ਏਵ ਤਮ੍ ਨਰ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਮ੍ ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਪੁਰਃ ਕृਤਮ੍ । ਆਨੇष੍ਯਾਮਿ ਤੁ ਵੈ ਰਾਮਮ੍ ਹਵ੍ਯ ਵਾਹਮ੍ ਇਵ ਅਧ੍ਵਰਾਤ੍ ॥੨-੭੯-
ਉਥੇ ਹੀ, ਉਸ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜਤਿਲਕ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਯਜਨ ਤੋਂ ਅੱਗ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਸਕਾਮਾ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਵਮ੍ ਇਮਾਮ੍ ਮਾਤृ ਗਨ੍ਧਿਨੀਮ੍ । ਵਨੇ ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਦੁਰ੍ਗੇ ਰਾਮਃ ਰਾਜਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥੨-੭੯-
ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮਨਮਾਨੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਠਿਨ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਾਂਗਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ।
ਕ੍ਰਿਯਤਾਮ੍ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਭਿਃ ਪਨ੍ਥਾਃ ਸਮਾਨਿ ਵਿषਮਾਣਿ ਚ । ਰਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਚ ਅਨੁਸਮ੍ਯਾਨ੍ਤੁ ਪਥਿ ਦੁਰ੍ਗ ਵਿਚਾਰਕਾਃ ॥੨-੭੯-
ਕਾਰੀਗਰ ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਉਚਾ-ਨੀਵਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ; ਤੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਜੋ ਔਖੇ ਰਸਤੇ ਜਾਣ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲਣ।
ਏਵਮ੍ ਸਮ੍ਭਾषਮਾਣਮ੍ ਤਮ੍ ਰਾਮ ਹੇਤੋਰ੍ ਨृਪ ਆਤ੍ਮਜਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਜਨਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੨-੭੯-
ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਮ੍ ਤੇ ਭਾषਮਾਣਸ੍ਯ ਪਦ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ ਉਪਤਿष੍ਠਤਾਮ੍ । ਯਃ ਤ੍ਵਮ੍ ਜ੍ਯੇष੍ਠੇ ਨृਪ ਸੁਤੇ ਪृਥਿਵੀਮ੍ ਦਾਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਚਸਿ ॥੨-੭੯-
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ।
ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਤਤ੍ ਵਚਨਮ੍ ਨृਪ ਆਤ੍ਮਜ । ਪ੍ਰਭਾषਿਤਮ੍ ਸਮ੍ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਹਰ੍षਜਾਃ ਤਮ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਬਾष੍ਪ ਬਿਨ੍ਦਵੋ । ਨਿਪੇਤੁਰ੍ ਆਰ੍ਯ ਆਨਨ ਨੇਤ੍ਰ ਸਮ੍ਭਵਾਃ ॥੨-੭੯-
ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਊਚੁਸ੍ ਤੇ ਵਚਨਮ੍ ਇਦਮ੍ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਹृष੍ਟਾਃ । ਸਾਮਾਤ੍ਯਾਃ ਸਪਰਿषਦੋ ਵਿਯਾਤ ਸ਼ੋਕਾਃ । ਪਨ੍ਥਾਨਮ੍ ਨਰ ਵਰ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਜਨਃ ਚ । ਵ੍ਯਾਦਿष੍ਟਃ ਤਵ ਵਚਨਾਚ੍ ਚ ਸ਼ਿਲ੍ਪਿ ਵਰ੍ਗਃ ॥੨-੭੯-
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਸਭਾ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਹਿ ਉਠੇ: 'ਭਗਤ ਲੋਕ ਤੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਤੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।'
thumb|ਅਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਅਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਅਸੀਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਅਥ ਭੂਮਿ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਜ੍ਞਾਃ ਸੂਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮ ਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਸ੍ਵ ਕਰ੍ਮ ਅਭਿਰਤਾਃ ਸ਼ੂਰਾਃ ਖਨਕਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰਕਾਃ ਤਥਾ ॥੨-੮੦-
ਫਿਰ ਜਮੀਨ ਦੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ, ਮਾਪਣ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਯੰਤਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਿਕਲ ਪਏ।
ਕਰ੍ਮ ਅਨ੍ਤਿਕਾਃ ਸ੍ਥਪਤਯਃ ਪੁਰੁषਾ ਯਨ੍ਤ੍ਰ ਕੋਵਿਦਾਃ । ਤਥਾ ਵਰ੍ਧਕਯਃ ਚੈਵ ਮਾਰ੍ਗਿਣੋ ਵृਕ੍ਸ਼ ਤਕ੍ਸ਼ਕਾਃ ॥੨-੮੦-
ਉਥੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ, ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਲੁਹਾਰ, ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ।
ਕੂਪ ਕਾਰਾਃ ਸੁਧਾ ਕਾਰਾ ਵਮ੍ਸ਼ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਃ ਤਥਾ । ਸਮਰ੍ਥਾ ਯੇ ਚ ਦ੍ਰष੍ਟਾਰਃ ਪੁਰਤਃ ਤੇ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥੨-੮੦-
ਕੂਆਂ ਖੋਦਣ ਵਾਲੇ, ਚੂਨਾ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਬਾਂਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਨਕਸ਼ਾ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਸ ਤੁ ਹਰ੍षਾਤ੍ ਤਮ੍ ਉਦ੍ਦੇਸ਼ਮ੍ ਜਨ ਓਘੋ ਵਿਪੁਲਃ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ । ਅਸ਼ੋਭਤ ਮਹਾ ਵੇਗਃ ਸਾਗਰਸ੍ਯ ਇਵ ਪਰ੍ਵਣਿ ॥੨-੮੦-
ਉਹ ਵੱਡਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਜੂਮ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਤੇ ਸ੍ਵ ਵਾਰਮ੍ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਰ੍ਤ੍ਮ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੋਵਿਦਾਃ । ਕਰਣੈਃ ਵਿਵਿਧ ਉਪੇਤੈਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥੨-੮੦-
ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਰਸਤਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਦ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।
ਲਤਾ ਵਲ੍ਲੀਃ ਚ ਗੁਲ੍ਮਾਮਃ ਚ ਸ੍ਥਾਣੂਨ੍ ਅਸ਼੍ਮਨਏਵ ਚ । ਜਨਾਃ ਤੇ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਮਾਰ੍ਗਮ੍ ਚਿਨ੍ਦਨ੍ਤਃ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ॥੨-੮੦-
ਬੈਲ, ਬੂਟੇ, ਝਾੜੀਆਂ, ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਲੋਕ ਰਸਤਾ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਹਦੇ ਗਏ।
ਅਵृਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਚ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਕੇਚਿਤ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ ਅਰੋਪਯਨ੍ । ਕੇਚਿਤ੍ ਕੁਠਾਰੈਅਃ ਟਨ੍ਕੈਃ ਚ ਦਾਤ੍ਰੈਃ ਚਿਨ੍ਦਨ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ॥੨-੮੦-
ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਦਰੱਖਤ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ; ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਲੋਕ ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਟੰਕੀਆਂ ਤੇ ਦਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਕੱਟ ਰਹੇ ਸਨ।