ਬਲਵਾਨ੍ ਵੀਰ੍ਯ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਯੋ ਅਪਿ ਅਸੌ । ਕਿਮ੍ ਨ ਮੋਚਯਤੇ ਰਾਮਮ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਅਪਿ ਪਿਤृ ਨਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥੨-੭੮-
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੁਡਾਉਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਪੈ ਜਾਵੇ?
ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਤੁ ਨਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ ਸਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਯ ਅਨਯੌ । ਉਤ੍ਪਥਮ੍ ਯਃ ਸਮਾਰੂਢੋ ਨਾਰ੍ਯਾ ਰਾਜਾ ਵਸ਼ਮ੍ ਗਤਃ ॥੨-੭੮-
ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਔਰਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਰੋਕ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਸਹੀ-ਗਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
ਇਤਿ ਸਮ੍ਭਾषਮਾਣੇ ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਅਨੁਜੇ । ਪ੍ਰਾਗ੍ ਦ੍ਵਾਰੇ ਅਭੂਤ੍ ਤਦਾ ਕੁਬ੍ਜਾ ਸਰ੍ਵ ਆਭਰਣ ਭੂषਿਤਾ ॥੨-੭੮-
ਜਦ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਕੁਬਜਾ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਆਈ।
ਲਿਪ੍ਤਾ ਚਨ੍ਦਨ ਸਾਰੇਣ ਰਾਜ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਬਿਭ੍ਰਤੀ । ਵਿਵਿਧਮ੍ ਵਿਵਿਧੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਰ੍ਭੂषਣੈਸ਼੍ਚ ਵਿਭੂषਿਤਾ ॥੨-੭੮-
ਉਹ ਚੰਦਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਲੇਪ ਨਾਲ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ, ਰਾਜਸੀ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮੇਖਲਾ ਦਾਮਭਿਃ ਚਿਤ੍ਰੈ ਰਜ੍ਜੁ ਬਦ੍ਧਾ ਇਵ ਵਾਨਰੀ । ਬਭਾਸੇ ਬਹੁਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਾ ਰਜ੍ਜੁਬਦ੍ਦੇਵ ਵਾਨਰੀ ॥੨-੭੮-
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਕਮਰਬੰਦੀਆਂ ਤੇ ਰੱਸੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗਹਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਬਾਂਦਰ ਵਾਂਗ ਦਿਖ ਰਹੀ ਸੀ।
ਤਾਮ੍ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਦਾ ਦ੍ਵਾਹ੍ਸ੍ਥੋ ਭृਸ਼ਮ੍ ਪਾਪਸ੍ਯ ਕਾਰਿਣੀਮ੍ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਅਕਰੁਣਮ੍ ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ॥੨-੭੮-
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਰਬਾਨ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਬੁਰਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਲੋਂ ਨਿਰਦਈ ਕੁਬਜਾ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ਯਾਃ ਕृਤੇ ਵਨੇ ਰਾਮਃ ਨ੍ਯਸ੍ਤ ਦੇਹਃ ਚ ਵਃ ਪਿਤਾ । ਸਾ ਇਯਮ੍ ਪਾਪਾ ਨृਸ਼ਮ੍ਸਾ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕੁਰੁ ਯਥਾ ਮਤਿ ॥੨-੭੮-
ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿਤਾ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਇਹ ਉਹ ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਔਰਤ ਹੈ — ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਨਾਲ ਜੋ ਚਾਹੋ ਕਰੋ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਚ ਤਤ੍ ਆਜ੍ਞਾਯ ਵਚਨਮ੍ ਭृਸ਼ ਦੁਹ੍ਖਿਤਃ । ਅਨ੍ਤਃ ਪੁਰ ਚਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਇਤਿ ਉਵਾਚ ਧृਤ ਵ੍ਰਤਃ ॥੨-੭੮-
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਸੀ ਪਰ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤੀਵ੍ਰਮ੍ ਉਤ੍ਪਾਦਿਤਮ੍ ਦੁਹ੍ਖਮ੍ ਭ੍ਰਾਤृऋਣਾਮ੍ ਮੇ ਤਥਾ ਪਿਤੁਃ । ਯਯਾ ਸਾ ਇਯਮ੍ ਨृਸ਼ਮ੍ਸਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ ਫਲਮ੍ ਅਸ਼੍ਨੁਤਾਮ੍ ॥੨-੭੮-
ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਨਿਰਦਈ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗੇ।
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਚ ਤੇਨ ਆਸ਼ੁ ਸਖੀ ਜਨ ਸਮਾਵृਤਾ । ਗृਹੀਤਾ ਬਲਵਤ੍ ਕੁਬ੍ਜਾ ਸਾ ਤਤ੍ ਗृਹਮ੍ ਅਨਾਦਯਤ੍ ॥੨-੭੮-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਕੁਬਜਾ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੜੀ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਘਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀ ਜਾਂਦੀ, ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਤਤਃ ਸੁਭृਸ਼ ਸਮ੍ਤਪ੍ਤਃ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸਖੀ ਜਨਃ । ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਮ੍ ਆਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮ੍ ਵ੍ਯਪਲਾਯਤ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥੨-੭੮-
ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ।
ਅਮਨ੍ਤ੍ਰਯਤ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਃ ਚ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵ ਸਖੀ ਜਨਃ । ਯਥਾ ਅਯਮ੍ ਸਮੁਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਨਿਹ੍ਸ਼ੇषਮ੍ ਨਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ॥੨-੭੮-
ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਹੁਣ ਉਹ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।'
ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾਮ੍ ਵਦਾਨ੍ਯਾਮ੍ ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾਮ੍ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ । ਕੌਸਲ੍ਯਾਮ੍ ਸ਼ਰਣਮ੍ ਯਾਮਃ ਸਾ ਹਿ ਨੋ ਅਸ੍ਤੁ ਧ੍ਰੁਵਾ ਗਤਿਃ ॥੨-੭੮-
'ਆਓ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਪਾਸ ਸ਼ਰਨ ਲਵਾਂ, ਜੋ ਦਇਆਵਾਨ, ਦਾਨੀ, ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੀ ਪੱਕੀ ਆਸਰਾ ਬਣੇਗੀ।'
ਸ ਚ ਰੋषੇਣ ਤਾਮ੍ਰ ਅਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁ ਤਾਪਨਃ । ਵਿਚਕਰ੍ष ਤਦਾ ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ ਕ੍ਰੋਸ਼ਨ੍ਤੀਮ੍ ਪृਥਿਵੀ ਤਲੇ ॥੨-੭੮-
ਫਿਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਰੋ ਰਹੀ ਕੁਬਜਾ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਖਿੱਚਦਾ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾ ਹਿ ਆਕृष੍ਯਮਾਣਾਯਾ ਮਨ੍ਥਰਾਯਾਃ ਤਤਃ ਤਤਃ । ਚਿਤ੍ਰਮ੍ ਬਹੁ ਵਿਧਮ੍ ਭਾਣ੍ਡਮ੍ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਮ੍ ਤਤ੍ ਵ੍ਯਸ਼ੀਰ੍ਯਤ ॥੨-੭੮-
ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਇधर-ਉਧਰ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਜੀਬ ਗਹਿਣੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਵਿੱਖਰ ਗਏ।
ਤੇਨ ਭਾਣ੍ਡੇਨ ਸਮ੍ਕੀਰ੍ਣਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ ਰਾਜ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ । ਅਸ਼ੋਭਤ ਤਦਾ ਭੂਯਃ ਸ਼ਾਰਦਮ੍ ਗਗਨਮ੍ ਯਥਾ ॥੨-੭੮-
ਉਹ ਗਹਿਣੇ ਜਦ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵਿੱਖਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤਾਂ ਮਹਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਬਲੀ ਬਲਵਤ੍ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪੁਰੁष ऋषਭਃ । ਕੈਕੇਯੀਮ੍ ਅਭਿਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯ ਬਭਾषੇ ਪਰੁषਮ੍ ਵਚਃ ॥੨-੭੮-
ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੇਰ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਸਖਤ ਡਾਂਟਿਆ ਤੇ ਕਰੜੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਤੈਃ ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਪਰੁषੈਃ ਦੁਹ੍ਖੈਃ ਕੈਕੇਯੀ ਭृਸ਼ ਦੁਹ੍ਹਿਤਾ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਭਯ ਸਮ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਸ਼ਰਣਮ੍ ਆਗਤਾ ॥੨-੭੮-
ਉਹ ਕਰੜੇ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲ ਆ ਪਈ।
ਤਾਮ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਰਤਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਮ੍ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਅਵਧ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵ ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ਪ੍ਰਮਦਾਃ ਕ੍ਸ਼ਮ੍ਯਤਾਮ੍ ਇਤਿ ॥੨-੭੮-
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਇਸਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ।'
ਹਨ੍ਯਾਮ੍ ਅਹਮ੍ ਇਮਾਮ੍ ਪਾਪਾਮ੍ ਕੈਕੇਯੀਮ੍ ਦੁष੍ਟ ਚਾਰਿਣੀਮ੍ । ਯਦਿ ਮਾਮ੍ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਰਾਮਃ ਨ ਅਸੂਯੇਨ੍ ਮਾਤृ ਘਾਤਕਮ੍ ॥੨-੭੮-
ਜੇ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਮ ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨ ਕੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਪਾਪੀ ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦਾ।
ਇਮਾਮ੍ ਅਪਿ ਹਤਾਮ੍ ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ ਯਦਿ ਜਾਨਾਤਿ ਰਾਘਵਃ । ਤ੍ਵਾਮ੍ ਚ ਮਾਮ੍ ਚੈਵ ਧਰ੍ਮ ਆਤ੍ਮਾ ਨ ਅਭਿਭਾषਿष੍ਯਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥੨-੭੮-
ਜੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਕੁਬਜਾ ਵੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।
ਭਰਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਃ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਅਨੁਜਃ । ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਤਤਃ ਰੋषਾਤ੍ ਤਾਮ੍ ਮੁਮੋਚ ਚ ਮਨ੍ਥਰਾਮ੍ ॥੨-੭੮-
ਭਰਤ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਤੇ ਮੰਥਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾ ਪਾਦ ਮੂਲੇ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਮਨ੍ਥਰਾ ਨਿਪਪਾਤ ਹ । ਨਿਹ੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤੀ ਸੁਦੁਹ੍ਖ ਆਰ੍ਤਾ ਕृਪਣਮ੍ ਵਿਲਲਾਪ ਚ ॥੨-੭੮-
ਮੰਥਰਾ ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਹਾਫਦੀ ਹੋਈ, ਬੇਚਾਰੀ ਵਾਂਗ ਰੋਈ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਵਿਮੂਢ ਸਮ੍ਜ੍ਞਾਮ੍ । ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੁਬ੍ਜਾਮ੍ ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਾਤਾ । ਸ਼ਨੈਃ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਦ੍ ਆਰ੍ਤ ਰੂਪਾਮ੍ । ਕ੍ਰੌਨ੍ਚੀਮ੍ ਵਿਲਗ੍ਨਾਮ੍ ਇਵ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਮ੍ ॥੨-੭੮-
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਕੁਬਜਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੀ ਮਾਂ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਦੁਖੀ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਨੂੰ ਚੁੰਬੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
thumb|ਏਕੋਨਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਾਸ਼ੀਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਉਨਾਸੀਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤ ਸਮਯੇ ਦਿਵਸੇ ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੇ । ਸਮੇਤ੍ਯ ਰਾਜ ਕਰ੍ਤਾਰਃ ਭਰਤਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥੨-੭੯-
ਚੌਦਵੀਂ ਦਿਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ, ਰਾਜ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਗਤਃ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮ੍ ਯੋ ਨੋ ਗੁਰੁਤਰਃ ਗੁਰੁਃ । ਰਾਮਮ੍ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜ੍ਯ ਵੈ ਜ੍ਯੇष੍ਠਮ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ਚ ਮਹਾ ਬਲਮ੍ ॥੨-੭੯-
ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਡਿਆਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਰਾਮ, ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਿਕਲਵਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤ੍ਵਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਭਵ ਨੋ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾ ਯਸ਼ਃ । ਸਮ੍ਗਤ੍ਯਾ ਨ ਅਪਰਾਧ੍ਨੋਤਿ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਏਤਤ੍ ਅਨਾਯਕਮ੍ ॥੨-੭੯-
ਹੁਣ, ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਬਣ; ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਮੁਖੀ ਦੇ, ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਆਭਿषੇਚਨਿਕਮ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਮ੍ ਆਦਾਯ ਰਾਘਵ । ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਸ੍ਵ ਜਨਃ ਸ਼੍ਰੇਣਯਃ ਚ ਨृਪ ਆਤ੍ਮਜ ॥੨-੭੯-
ਸਾਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇ ਸਮਾਨ ਤਿਆਰ ਹਨ, ਰਾਘਵ; ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਤੇਰਾ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ।
ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਗृਹਾਣ ਭਰਤ ਪਿਤृ ਪੈਤਾਮਹਮ੍ ਮਹਤ੍ । ਅਭਿषੇਚਯ ਚ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਪਾਹਿ ਚ ਅਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਰ ऋषਭ ॥੨-੭੯-
ਭਰਤ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ।