ਆਸ਼ਾਮਾਸ਼ਮ੍ ਸਮਾਨਾਨਾਮ੍ ਦੀਨਾਨਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਚਕ੍ਸ਼ੁषਾਮ੍ । ਆਰ੍ਥਿਨਾਮ੍ ਵਿਤਥਾਮ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ, ਦੁਖੀ, ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਉਪਰ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰੇ।
ਮਾਯਯਾ ਰਮਤਾਮ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਪਰੁषਃ ਪਿਸ਼ੁਨੋऽਸ਼ੁਚਿਃ । ਰਾਜ੍Jਨੋ ਭੀਤ ਸ੍ਤ੍ਵਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੱਗੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖੇ, ਰੁੱਖਾ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਗੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹੋਵੇ।
ऋਤੁਸ੍ਨਾਤਾਮ੍ ਸਤੀਮ੍ ਭਾਰ੍ਯਾਮृਤੁਕਾਲਾਨੁਰੋਧਿਨੀਮ੍ । ਅਤਿਵਰ੍ਤੇਤ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਧਰਮਵਾਨ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਰੁਤੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਨਾਲ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰੇ।
ਧਰ੍ਮਦਾਰਾਨ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਰਦਾਰਾਨ੍ਨਿ षੇਵਤਾਮ੍ । ਤ੍ਯਕ੍ਤਧਰ੍ਮਰਤਿਰ੍ਮੂਢੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਵਿਪ੍ਰਲੁ ਪ੍ਤਪ੍ਰਜਾਤਸ੍ਯ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਯਤ੍ । ਤਦੇਵ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯੇਤ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਾਪ ਲੱਗੇ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਖੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਪਾਨੀਯਦੂषਕੇ ਪਾਪਮ੍ ਤਥੈਵ ਵਿषਦਾਯਕੇ । ਯਤ੍ਤਦੇਕਃ ਸ ਲਭਤਾਮ੍ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਦਾ ਪਾਪ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਲੈ ਲਵੇ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯੋਦ੍ਯਤਾਮ੍ ਪੂਜਾਮ੍ ਵਿਹਨ੍ਤੁ ਕਲੁषੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਬਾਲਵਤ੍ਸਾਮ੍ ਚ ਗਾਮ੍ ਦੋਗ੍ਦੁ ਯਸ੍ਯਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਗੰਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਰੋਕੇ ਜਾਂ ਵੱਛੇ ਲਈ ਰੱਖੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲੈ ਲਵੇ।
ਤृष੍ਣਾਰ੍ਤਮ੍ ਸਤਿ ਪਾਨੀਯੇ ਵਿਪ੍ਰਲਮ੍ਭੇਨ ਯੋਜਯੇਤ੍ । ਲਭੇਤ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਪਾਪਮ੍ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਾਣੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ ਠੱਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਪ ਲੈ ਲਵੇ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਵਦਮਾਨੇषੁ ਮਾਰ੍ਗਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਪਾਪੇਨ ਯੁਜ੍ਯੇਤ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਦ ਹੋਰ ਲੋਕ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ।
ਵਿਹੀਨਾਮ੍ ਪਤਿ ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਕੌਸਲ੍ਯਾਮ੍ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਆਤ੍ਮਜਃ । ਏਵਮ੍ ਆਸ਼੍ਵਸਯਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਦੁਹ੍ਖ ਆਰ੍ਤਃ ਨਿਪਪਾਤ ਹ ॥੨-੭੫-
ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ ਕੌਸਲਿਆ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਤਥਾ ਤੁ ਸ਼ਪਥੈਃ ਕष੍ਟੈਃ ਸ਼ਪਮਾਨਮ੍ ਅਚੇਤਨਮ੍ । ਭਰਤਮ੍ ਸ਼ੋਕ ਸਮ੍ਤਪ੍ਤਮ੍ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੭੫-
ਭਰਤ, ਜੋ ਦੁਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਕਠੋਰ ਸਪਥਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਮਮ ਦੁਹ੍ਖਮ੍ ਇਦਮ੍ ਪੁਤ੍ਰ ਭੂਯਃ ਸਮੁਪਜਾਯਤੇ । ਸ਼ਪਥੈਃ ਸ਼ਪਮਾਨੋ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਉਪਰੁਣਤ੍ਸਿ ਮੇ ॥੨-੭੫-
ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਸਪਥਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਹੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਨ ਚਲਿਤਃ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਤੇ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ । ਵਤ੍ਸ ਸਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞੋ ਮੇ ਸਤਾਮ੍ ਲੋਕਾਨ੍ ਅਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥੨-੭੫-
ਧੰਨ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਸਚਦੇ ਵਚਨ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਙ੍ਕਮਾਨੀਯ ਭਰਤਮ੍ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਮ੍ । ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਮ੍ ਰੁਰੋਦ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾ ॥੨-੭੫-
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਗੋਦ ਵਿਚ ਬਿਠਾਇਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਈ।
ਏਵਮ੍ ਵਿਲਪਮਾਨਸ੍ਯ ਦੁਹ੍ਖ ਆਰ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਮੋਹਾਚ੍ ਚ ਸ਼ੋਕ ਸਮ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਬਭੂਵ ਲੁਲਿਤਮ੍ ਮਨਃ ॥੨-੭੫-
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਤੇ ਗਮ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਲਾਲਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਵਿਚੇਤਨਸ੍ਯ । ਪ੍ਰਨष੍ਟ ਬੁਦ੍ਧੇਃ ਪਤਿਤਸ੍ਯ ਭੂਮੌ । ਮੁਹੁਰ੍ ਮੁਹੁਰ੍ ਨਿਹ੍ਸ਼੍ਵਸਤਃ ਚ ਦੀਰ੍ਘਮ੍ । ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਕੇਨ ਜਗਾਮ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ॥੨-੭੫-
ਜਦ ਉਹ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼, ਸਮਝ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਲਈ ਰਾਤ ਗਮ ਵਿਚ ਲੰਘ ਗਈ।
thumb|षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਛੱਤਤਰ ਸੱਤਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਮ੍ ਏਵਮ੍ ਸ਼ੋਕ ਸਮ੍ਤਪ੍ਤਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਕੇਕਯੀ ਸੁਤਮ੍ । ਉਵਾਚ ਵਦਤਾਮ੍ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਸਿष੍ਠਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਾਗ੍ ऋषਿਃ ॥੨-੭੬-
ਭਰਤ, ਕੇਕਈ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਗਮ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਅਲਮ੍ ਸ਼ੋਕੇਨ ਭਦ੍ਰਮ੍ ਤੇ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾ ਯਸ਼ਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਾਲਮ੍ ਨਰ ਪਤੇਃ ਕੁਰੁ ਸਮ੍ਯਾਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਰਮ੍ ॥੨-੭੬-
ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ; ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਲਈ ਆਖਰੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਰਤਃ ਧਾਰਣਾਮ੍ ਗਤਃ । ਪ੍ਰੇਤ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰਯਾਮ੍ ਆਸ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ॥੨-੭੬-
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ।
ਉਦ੍ਧृਤਮ੍ ਤੈਲ ਸਮ੍ਕ੍ਲੇਦਾਤ੍ ਸ ਤੁ ਭੂਮੌ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍ । ਆਪੀਤ ਵਰ੍ਣ ਵਦਨਮ੍ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਭੂਮਿਪਮ੍ ॥੨-੭੬-
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਤੇਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਰੰਗਹੀਣ ਸੀ, ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਵਰਗਾ ਪਿਆ ਸੀ।
ਸਮ੍ਵੇਸ਼੍ਯ ਸ਼ਯਨੇ ਚ ਅਗ੍ਰ੍ਯੇ ਨਾਨਾ ਰਤ੍ਨ ਪਰਿष੍ਕृਤੇ । ਤਤਃ ਦਸ਼ਰਥਮ੍ ਪੁਤ੍ਰਃ ਵਿਲਲਾਪ ਸੁਦੁਹ੍ਖਿਤਃ ॥੨-੭੬-
ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ ਵਧੀਆ ਖਟ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ ਗਹਿਰੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਕਿਮ੍ ਤੇ ਵ੍ਯਵਸਿਤਮ੍ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰੋषਿਤੇ ਮਯ੍ਯ੍ ਅਨਾਗਤੇ । ਵਿਵਾਸ੍ਯ ਰਾਮਮ੍ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਮ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ਚ ਮਹਾ ਬਲਮ੍ ॥੨-੭੬-
ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਭੇਜ ਕੇ, ਕੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ?
ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਮਹਾ ਰਾਜ ਹਿਤ੍ਵਾ ਇਮਮ੍ ਦੁਹ੍ਖਿਤਮ੍ ਜਨਮ੍ । ਹੀਨਮ੍ ਪੁਰੁष ਸਿਮ੍ਹੇਨ ਰਾਮੇਣ ਅਕ੍ਲਿष੍ਟ ਕਰ੍ਮਣਾ ॥੨-੭੬-
ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਇਹ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਜਦ ਉਹ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨਿਰਮਲ ਹਨ, ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ?
ਯੋਗ ਕ੍ਸ਼ੇਮਮ੍ ਤੁ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ ਕੋ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕਲ੍ਪਯਿਤਾ ਪੁਰੇ । ਤ੍ਵਯਿ ਪ੍ਰਯਾਤੇ ਸ੍ਵਃ ਤਾਤ ਰਾਮੇ ਚ ਵਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤੇ ॥੨-੭੬-
ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਭਲਾਈ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?
ਵਿਧਵਾ ਪृਥਿਵੀ ਰਾਜਮ੍ਸ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਹੀਨਾ ਨ ਰਾਜਤੇ । ਹੀਨ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾ ਇਵ ਰਜਨੀ ਨਗਰੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮਾਮ੍ ॥੨-੭੬-
ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਰਾਤ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ ਵਿਲਪਮਾਨਮ੍ ਤਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਦੀਨ ਮਾਨਸਮ੍ । ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਚਨਮ੍ ਭੂਯੋ ਵਸਿष੍ਠਃ ਤੁ ਮਹਾਨ੍ ऋषਿਃ ॥੨-੭੬-
ਜਦ ਭਰਤ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਪ੍ਰੇਤ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਯਾਨਿ ਅਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਨਿ ਵਿਸ਼ਾਮ੍ਪਤੇਃ । ਤਾਨਿ ਅਵ੍ਯਗ੍ਰਮ੍ ਮਹਾ ਬਾਹੋ ਕ੍ਰਿਯਤਾਮ੍ ਅਵਿਚਾਰਿਤਮ੍ ॥੨-੭੬-
ਜੋ ਕੁਝ ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੂੰ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਿਨਾ ਠੱਲ-ਮੱਲ ਦੇ ਜਲਦੀ ਕਰ।
ਤਥਾ ਇਤਿ ਭਰਤਃ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਅਭਿਪੂਜ੍ਯ ਤਤ੍ । ऋਤ੍ਵਿਕ੍ ਪੁਰੋਹਿਤ ਆਚਾਰ੍ਯਾਮ੍ਸ੍ ਤ੍ਵਰਯਾਮ੍ ਆਸ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥੨-੭੬-
ਭਰਤ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ', ਤੇ ਸਾਰੇ ਪੰਡਤ, ਪਰੋਹਿਤ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾਇਆ।
ਯੇ ਤੁ ਅਗ੍ਰਤਃ ਨਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਾਗ੍ਨਿ ਅਗਾਰਾਤ੍ ਬਹਿष੍ ਕृਤਾਃ । ऋਤ੍ਵਿਗ੍ਭਿਰ੍ ਯਾਜਕੈਃ ਚੈਵ ਤੇ ਹ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਵਿਧਿ ॥੨-੭੬-
ਜੋ ਲੋਕ ਨਰਇੰਦਰ ਦੇ ਅਗਨਿ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਪੰਡਤਾਂ ਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਵਲੋਂ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈ ਜਾਏ ਗਏ।