ਕਪਾਲਪਾਣਿਃ ਪृਥਿਵੀਮਟਤਾਮ੍ ਚੀਰਸਮ੍ਵृਤਃ । ਭਿਕ੍ਸਮਾਣੋ ਯਥੋਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਹ੍ ॥੨-੭੫-
ਜੋ ਖੋਪੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਚੀਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਭਿੱਖ ਮੰਗਦਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਪਾਨੇ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤੋ ਭਵਤੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀष੍ਵਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ । ਕਾਮ੍ਕ੍ਰੋਧਾਭਿਭੂਤਸ੍ਤੁ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਰਾਬ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਜੂਏ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਯਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮੇ ਮਨੋ ਭੂਯਾਦਧਰ੍ਮਮ੍ ਸ ਨਿषੇਵਤਾਮ੍ । ਅਪਾਤ੍ਰਵਰ੍षੀ ਭਵਤੁ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵੱਲ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਅਧਰਮ ਕਰੇ, ਤੇ ਅਯੋਗਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਸਮ੍ਚਿਤਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਦਸ੍ਯੁਭਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰਲੁਪ੍ਯਨ੍ਤਾਮ੍ ਯਸ਼੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਧਨ, ਚੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਣਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਉਭੇ ਸਮ੍ਧ੍ਯੇ ਸ਼ਯਾਨਸ੍ਯ ਯਤ੍ ਪਾਪਮ੍ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ । ਤਚ੍ ਚ ਪਾਪਮ੍ ਭਵੇਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਆਰ੍ਯੋ ਅਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਜੋ ਪਾਪ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਯਦ੍ ਅਗ੍ਨਿ ਦਾਯਕੇ ਪਾਪਮ੍ ਯਤ੍ ਪਾਪਮ੍ ਗੁਰੁ ਤਲ੍ਪਗੇ । ਮਿਤ੍ਰ ਦ੍ਰੋਹੇ ਚ ਯਤ੍ ਪਾਪਮ੍ ਤਤ੍ ਪਾਪਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤਾਮ੍ ॥੨-੭੫-
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਉਦੇਖੀ ਕਰਨ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ, ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਦੇਵਤਾਨਾਮ੍ ਪਿਤृऋਣਾਮ੍ ਚ ਮਾਤਾ ਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ ਤਥੈਵ ਚ । ਮਾ ਸ੍ਮ ਕਾਰ੍षੀਤ੍ ਸ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਮ੍ ਯਸ੍ਯ ਆਰ੍ਯੋ ਅਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਕਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ, ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ।
ਸਤਾਮ੍ ਲੋਕਾਤ੍ ਸਤਾਮ੍ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾਃ ਸਜ੍ ਜੁष੍ਟਾਤ੍ ਕਰ੍ਮਣਃ ਤਥਾ । ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਏਵ ਯਸ੍ਯ ਆਰ੍ਯੋ ਅਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਹੀ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸਚੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਵੰਞ ਜਾਵੇ।
ਅਪਾਸ੍ਯ ਮਾਤृਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਮਨਰ੍ਥੇ ਸੋऽਵਤਿष੍ਠਤਾਮ੍ । ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਰ੍ਮਹਾਵਕ੍ਸ਼ਾ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਸੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ ਲੰਬੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਚੌੜੀ ਛਾਤੀ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬੇਮਕਸਦ ਖੜਾ ਰਹੇ।
ਬਹੁਪੁਤ੍ਰੋ ਦਰਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਰਰੋਗਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ ਭੂਯਾਤ੍ਸਤਤਕ੍ਲੇਸ਼ੀ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਹ ਗਰੀਬ, ਬਿਮਾਰ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਖੀ ਰਹੇ।
ਆਸ਼ਾਮਾਸ਼ਮ੍ ਸਮਾਨਾਨਾਮ੍ ਦੀਨਾਨਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਚਕ੍ਸ਼ੁषਾਮ੍ । ਆਰ੍ਥਿਨਾਮ੍ ਵਿਤਥਾਮ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਸਮਾਨ, ਦੁਖੀ, ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਉਪਰ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰੇ।
ਮਾਯਯਾ ਰਮਤਾਮ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਪਰੁषਃ ਪਿਸ਼ੁਨੋऽਸ਼ੁਚਿਃ । ਰਾਜ੍Jਨੋ ਭੀਤ ਸ੍ਤ੍ਵਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੱਗੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖੇ, ਰੁੱਖਾ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਗੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹੋਵੇ।
ऋਤੁਸ੍ਨਾਤਾਮ੍ ਸਤੀਮ੍ ਭਾਰ੍ਯਾਮृਤੁਕਾਲਾਨੁਰੋਧਿਨੀਮ੍ । ਅਤਿਵਰ੍ਤੇਤ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਧਰਮਵਾਨ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਰੁਤੂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ, ਨਾਲ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰੇ।
ਧਰ੍ਮਦਾਰਾਨ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਰਦਾਰਾਨ੍ਨਿ षੇਵਤਾਮ੍ । ਤ੍ਯਕ੍ਤਧਰ੍ਮਰਤਿਰ੍ਮੂਢੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਵਿਪ੍ਰਲੁ ਪ੍ਤਪ੍ਰਜਾਤਸ੍ਯ ਦੁष੍ਕृਤਮ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਯਤ੍ । ਤਦੇਵ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯੇਤ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਪਾਪ ਲੱਗੇ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਖੋ ਗਈ ਹੋਵੇ।
ਪਾਨੀਯਦੂषਕੇ ਪਾਪਮ੍ ਤਥੈਵ ਵਿषਦਾਯਕੇ । ਯਤ੍ਤਦੇਕਃ ਸ ਲਭਤਾਮ੍ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਗੰਦਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਦਾ ਪਾਪ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਲੈ ਲਵੇ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯੋਦ੍ਯਤਾਮ੍ ਪੂਜਾਮ੍ ਵਿਹਨ੍ਤੁ ਕਲੁषੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਬਾਲਵਤ੍ਸਾਮ੍ ਚ ਗਾਮ੍ ਦੋਗ੍ਦੁ ਯਸ੍ਯਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਗੰਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਪੂਜਾ ਰੋਕੇ ਜਾਂ ਵੱਛੇ ਲਈ ਰੱਖੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਲੈ ਲਵੇ।
ਤृष੍ਣਾਰ੍ਤਮ੍ ਸਤਿ ਪਾਨੀਯੇ ਵਿਪ੍ਰਲਮ੍ਭੇਨ ਯੋਜਯੇਤ੍ । ਲਭੇਤ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਪਾਪਮ੍ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਾਣੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਿਆਸੇ ਨੂੰ ਠੱਗੇ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਪ ਲੈ ਲਵੇ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਵਦਮਾਨੇषੁ ਮਾਰ੍ਗਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤਃ । ਤਸ੍ਯ ਪਾਪੇਨ ਯੁਜ੍ਯੇਤ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋऽਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥੨-੭੫-
ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਆਦਰਯੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਦ ਹੋਰ ਲੋਕ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਵੇ।
ਵਿਹੀਨਾਮ੍ ਪਤਿ ਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਕੌਸਲ੍ਯਾਮ੍ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਆਤ੍ਮਜਃ । ਏਵਮ੍ ਆਸ਼੍ਵਸਯਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਦੁਹ੍ਖ ਆਰ੍ਤਃ ਨਿਪਪਾਤ ਹ ॥੨-੭੫-
ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੰਞੀ ਹੋਈ ਕੌਸਲਿਆ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਤਥਾ ਤੁ ਸ਼ਪਥੈਃ ਕष੍ਟੈਃ ਸ਼ਪਮਾਨਮ੍ ਅਚੇਤਨਮ੍ । ਭਰਤਮ੍ ਸ਼ੋਕ ਸਮ੍ਤਪ੍ਤਮ੍ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੭੫-
ਭਰਤ, ਜੋ ਦੁਖ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਤੇ ਕਠੋਰ ਸਪਥਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਮਮ ਦੁਹ੍ਖਮ੍ ਇਦਮ੍ ਪੁਤ੍ਰ ਭੂਯਃ ਸਮੁਪਜਾਯਤੇ । ਸ਼ਪਥੈਃ ਸ਼ਪਮਾਨੋ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ ਉਪਰੁਣਤ੍ਸਿ ਮੇ ॥੨-੭੫-
ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਸਪਥਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਹੀ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਨ ਚਲਿਤਃ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਤੇ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ । ਵਤ੍ਸ ਸਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞੋ ਮੇ ਸਤਾਮ੍ ਲੋਕਾਨ੍ ਅਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥੨-੭੫-
ਧੰਨ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ, ਤੂੰ ਸਚਦੇ ਵਚਨ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਙ੍ਕਮਾਨੀਯ ਭਰਤਮ੍ ਭ੍ਰਾਤृਵਤ੍ਸਲਮ੍ । ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਮ੍ ਰੁਰੋਦ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾ ॥੨-੭੫-
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਗੋਦ ਵਿਚ ਬਿਠਾਇਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋ ਪਈ।
ਏਵਮ੍ ਵਿਲਪਮਾਨਸ੍ਯ ਦੁਹ੍ਖ ਆਰ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਮੋਹਾਚ੍ ਚ ਸ਼ੋਕ ਸਮ੍ਰੋਧਾਤ੍ ਬਭੂਵ ਲੁਲਿਤਮ੍ ਮਨਃ ॥੨-੭੫-
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿਚ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਤੇ ਗਮ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਲਾਲਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਵਿਚੇਤਨਸ੍ਯ । ਪ੍ਰਨष੍ਟ ਬੁਦ੍ਧੇਃ ਪਤਿਤਸ੍ਯ ਭੂਮੌ । ਮੁਹੁਰ੍ ਮੁਹੁਰ੍ ਨਿਹ੍ਸ਼੍ਵਸਤਃ ਚ ਦੀਰ੍ਘਮ੍ । ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਕੇਨ ਜਗਾਮ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ॥੨-੭੫-
ਜਦ ਉਹ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼, ਸਮਝ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਲਈ ਰਾਤ ਗਮ ਵਿਚ ਲੰਘ ਗਈ।
thumb|षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਛੱਤਤਰ ਸੱਤਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤਮ੍ ਏਵਮ੍ ਸ਼ੋਕ ਸਮ੍ਤਪ੍ਤਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਕੇਕਯੀ ਸੁਤਮ੍ । ਉਵਾਚ ਵਦਤਾਮ੍ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਸਿष੍ਠਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਾਗ੍ ऋषਿਃ ॥੨-੭੬-
ਭਰਤ, ਕੇਕਈ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਗਮ ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਅਲਮ੍ ਸ਼ੋਕੇਨ ਭਦ੍ਰਮ੍ ਤੇ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾ ਯਸ਼ਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਾਲਮ੍ ਨਰ ਪਤੇਃ ਕੁਰੁ ਸਮ੍ਯਾਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਰਮ੍ ॥੨-੭੬-
ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ; ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਲਈ ਆਖਰੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਰਤਃ ਧਾਰਣਾਮ੍ ਗਤਃ । ਪ੍ਰੇਤ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰਯਾਮ੍ ਆਸ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ॥੨-੭੬-
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ।