thumb|ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਤਰਾਂਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਭਰਤੇ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮ੍ ਦੂਤਾਃ ਤੇ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤ ਵਾਹਨਾਃ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਅਸਹ੍ਯ ਪਰਿਖਮ੍ ਰਮ੍ਯਮ੍ ਰਾਜ ਗृਹਮ੍ ਪੁਰਮ੍ ॥੨-੭੦-
ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੂਤਾਂ ਆਪਣੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਟੱਲ ਖਾਈ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।
ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਤੁ ਰਾਜ੍ਞਾ ਚ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਚ ਅਰ੍ਚਿਤਾਃ । ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਾਦੌ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਮ੍ ਊਚੁਰ੍ ਭਰਤਮ੍ ਵਚਃ ॥੨-੭੦-
ਰਾਜੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜੇ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਪੁਰੋਹਿਤਃ ਤ੍ਵਾ ਕੁਸ਼ਲਮ੍ ਪ੍ਰਾਹ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ । ਤ੍ਵਰਮਾਣਃ ਚ ਨਿਰ੍ਯਾਹਿ ਕृਤ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਯਯਿਕਮ੍ ਤ੍ਵਯਾ ॥੨-੭੦-
ਪੁਜਾਰੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ-ਸਲਾਮਤੀ ਭੇਜੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਹੈ।
ਇਮਾਨਿ ਚ ਮਹਾਰ੍ਹਾਣਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍Yਆਭਰਣਾਨਿ ਚ । ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ ਮਾਤੁਲਸ੍ਯ ਚ ਦਾਪਯ ॥੨-੭੦-
ਇਹ ਕੀਮਤੀ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਲਓ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇ ਦਿਓ।
ਅਤ੍ਰ ਵਿਮ੍ਸ਼ਤਿ ਕੋਟ੍ਯਃ ਤੁ ਨृਪਤੇਰ੍ ਮਾਤੁਲਸ੍ਯ ਤੇ । ਦਸ਼ ਕੋਟ੍ਯਃ ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਤਥੈਵ ਚ ਨृਪ ਆਤ੍ਮਜ ॥੨-੭੦-
ਇੱਥੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਤੇਰੇ ਮਾਮੇ ਲਈ ਵੀਹ ਕਰੋੜ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਦਸ ਕਰੋੜ ਪੂਰੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਚ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਸ੍ਵਨੁਰਕ੍ਤਃ ਸੁਹृਜ੍ ਜਨੇ । ਦੂਤਾਨ੍ ਉਵਾਚ ਭਰਤਃ ਕਾਮੈਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਤਾਨ੍ ॥੨-੭੦-
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਕੇ, ਭਰਤ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਸੁਕੁਸ਼ਲੀ ਰਾਜਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਮਮ । ਕਚ੍ਚਿਚ੍ ਚ ਅਰਾਗਤਾ ਰਾਮੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ ॥੨-੭੦-
ਕੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਰਾਮ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ?
ਆਰ੍ਯਾ ਚ ਧਰ੍ਮ ਨਿਰਤਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਧਰ੍ਮ ਦਰ੍ਸ਼ਿਨੀ । ਅਰੋਗਾ ਚ ਅਪਿ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਮਾਤਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ॥੨-੭੦-
ਕੀ ਆਦਰਯੋਗ ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਤੇ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਬਿਮਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਜਨਨੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਯਾ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਚ ਵੀਰਸ੍ਯ ਸਾਰੋਗਾ ਚ ਅਪਿ ਮਧ੍ਯਮਾ ॥੨-੭੦-
ਕੀ ਸੁਮਿਤਰਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਵੀਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬਿਮਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?
ਆਤ੍ਮ ਕਾਮਾ ਸਦਾ ਚਣ੍ਡੀ ਕ੍ਰੋਧਨਾ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਮਾਨਿਨੀ । ਅਰੋਗਾ ਚ ਅਪਿ ਕੈਕੇਯੀ ਮਾਤਾ ਮੇ ਕਿਮ੍ ਉਵਾਚ ਹ ॥੨-੭੦-
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਵਾਲੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ, ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ ਸੀ?
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਾਃ ਤੁ ਤੇ ਦੂਤਾ ਭਰਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਊਚੁਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਇਦਮ੍ ਤਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਤਦਾ ॥੨-੭੦-
ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਭਰਤ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੂਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਬੋਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਤੇ ਨਰ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਯੇषਾਮ੍ ਕੁਸ਼ਲਮ੍ ਇਚ੍ਚਸਿ । ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਵृਣੁਤੇ ਪਦ੍ਮਾ ਯੁਜ੍ਯਤਾਮ੍ ਚਾਪਿ ਤੇ ਰਕਃ ॥੨-੭੦-
ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਭ ਠੀਕ ਹਨ; ਤਕਦੀਰ ਤੇ ਲਕshmi ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਭਰਤਃ ਚ ਅਪਿ ਤਾਨ੍ ਦੂਤਾਨ੍ ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਃ ਅਭ੍ਯਭਾषਤ । ਆਪृਚ੍ਚੇ ਅਹਮ੍ ਮਹਾ ਰਾਜਮ੍ ਦੂਤਾਃ ਸਮ੍ਤ੍ਵਰਯਨ੍ਤਿ ਮਾਮ੍ ॥੨-੭੦-
ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੈਂ ਮਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਦੂਤ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।'
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਾਨ੍ ਦੂਤਾਨ੍ ਭਰਤਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਆਤ੍ਮਜਃ । ਦੂਤੈਃ ਸਮ੍ਚੋਦਿਤਃ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਮਾਤਾਮਹਮ੍ ਉਵਾਚ ਹ ॥੨-੭੦-
ਇੰਝ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ, ਦੂਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ ਪਿਤੁਰ੍ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸਕਾਸ਼ਮ੍ ਦੂਤ ਚੋਦਿਤਃ । ਪੁਨਰ੍ ਅਪਿ ਅਹਮ੍ ਏष੍ਯਾਮਿ ਯਦਾ ਮੇ ਤ੍ਵਮ੍ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਸਿ ॥੨-੭੦-
'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਦੂਤਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋਗੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।'
ਭਰਤੇਨ ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਃ ਤੁ ਨृਪੋ ਮਾਤਾਮਹਃ ਤਦਾ । ਤਮ੍ ਉਵਾਚ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯ੍ ਆਘ੍ਰਾਯ ਰਾਘਵਮ੍ ॥੨-੭੦-
ਭਰਤ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।
ਗਚ੍ਚ ਤਾਤ ਅਨੁਜਾਨੇ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਕੈਕੇਯੀ ਸੁਪ੍ਰਜਾਃ ਤ੍ਵਯਾ । ਮਾਤਰਮ੍ ਕੁਸ਼ਲਮ੍ ਬ੍ਰੂਯਾਃ ਪਿਤਰਮ੍ ਚ ਪਰਮ੍ ਤਪ ॥੨-੭੦-
'ਜਾ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਵਧਾਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਦੇਈਂ।'
ਪੁਰੋਹਿਤਮ੍ ਚ ਕੁਸ਼ਲਮ੍ ਯੇ ਚ ਅਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਜ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਤੌ ਚ ਤਾਤ ਮਹਾ ਇष੍ਵਾਸੌ ਭ੍ਰਾਤਰੁ ਰਾਮ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ॥੨-੭੦-
'ਪੁੱਤ, ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਵਧਾਈ ਦੇਈਂ; ਤੇ ਉਹ ਦੋ ਵੱਡੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ।'
ਤਸ੍ਮੈ ਹਸ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਾਮਃ ਚਿਤ੍ਰਾਨ੍ ਕਮ੍ਬਲਾਨ੍ ਅਜਿਨਾਨਿ ਚ । ਅਭਿਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਕੈਕੇਯੋ ਭਰਤਾਯ ਧਨਮ੍ ਦਦੌ ॥੨-੭੦-
ਕੈਕੇਯ ਨੇ ਭਰਤ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ, ਸੋਹਣੇ ਕੰਬਲ ਤੇ ਚਮੜੀਆਂ ਦਿਤੀਆਂ।
ਰੁਕ੍ਮ ਨਿष੍ਕ ਸਹਸ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ षੋਡਸ਼ ਅਸ਼੍ਵ ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਕੈਕੇਯੀ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਕੇਕਯੋ ਧਨਮ੍ ਆਦਿਸ਼ਤ੍ ॥੨-੭੦-
ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਕੇਕਯ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿਕੇ ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਸੌ ਘੋੜੇ ਦਿਤੇ।
ਤਥਾ ਅਮਾਤ੍ਯਾਨ੍ ਅਭਿਪ੍ਰੇਤਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯਾਮਃ ਚ ਗੁਣ ਅਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ । ਦਦਾਵ੍ ਅਸ਼੍ਵ ਪਤਿਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਭਰਤਾਯ ਅਨੁਯਾਯਿਨਃ ॥੨-੭੦-
ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਸਾਥੀ ਜਲਦੀ ਦਿਤੇ।
ਐਰਾਵਤਾਨ੍ ਐਨ੍ਦ੍ਰ ਸ਼ਿਰਾਨ੍ ਨਾਗਾਨ੍ ਵੈ ਪ੍ਰਿਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨ੍ । ਖਰਾਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਾਨ੍ ਸੁਸਮ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ ਮਾਤੁਲੋ ਅਸ੍ਮੈ ਧਨਮ੍ ਦਦੌ ॥੨-੭੦-
ਉਸ ਦੇ ਮਾਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਐਰਾਵਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ, ਇੰਦਰ ਵਰਗੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਾਥੀ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਖਚਰਾਂ ਦਿਤੀਆਂ।
ਅਨ੍ਤਃ ਪੁਰੇ ਅਤਿਸਮ੍ਵृਦ੍ਧਾਨ੍ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਵੀਰ੍ਯ ਬਲ ਅਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ । ਦਮ੍ष੍ਟ੍ਰ ਆਯੁਧਾਨ੍ ਮਹਾ ਕਾਯਾਨ੍ ਸ਼ੁਨਃ ਚ ਉਪਾਯਨਮ੍ ਦਦੌ ॥੨-੭੦-
ਉਸਨੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਾਲੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਤੋਹਫੇ ਵਜੋਂ ਦਿਤੇ।
ਸ ਮਾਤਾਮਹਮ੍ ਆਪृਚ੍ਚ੍ਯ ਮਾਤੁਲਮ੍ ਚ ਯੁਧਾ ਜਿਤਮ੍ । ਰਥਮ੍ ਆਰੁਹ੍ਯ ਭਰਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨ ਸਹਿਤਃ ਯਯੌ ॥੨-੭੦-
ਮਾਮਾ ਤੇ ਮਾਮੇ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੂ ਹਨ, ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਭਰਤ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਬਭੂਵ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਹृਦਤੇ ਚਿਨ੍ਤਾ ਸੁਮਹਤੀ ਤਦਾ । ਤ੍ਵਰਯਾ ਚਾਪਿ ਦੂਤਾਨਾਮ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸ੍ਯਾਪਿ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ ॥੨-੭੦-
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਦੂਤਾਂ ਦੀ ਜਲਦੀ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਆ ਗਈ।
ਸ ਸ੍ਵਵੇਸ਼੍ਮਾਭ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਨਰਨਾਗਸ਼੍ਵਸਮ੍ਵृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਪੇਦੇ ਸੁਮਹਚ੍ਛ੍ਰੀਮਾਨ੍ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥੨-੭੦-
ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਆਦਮੀ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰਾਜ ਮਾਰਗ 'ਚ ਵੜ ਗਿਆ।
ਅਭ੍ਯਤੀਤ੍ਯ ਤਤੋऽਪਸ਼੍ਯਦਨ੍ਤਃ ਪੁਰਮੁਦਾਰਧੀਃ । ਤਤਸ੍ਤਦ੍ਭਰਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਾਵਿਵੇਸ਼ਾਨਿਵਾਰਿਤਃ ॥੨-੭੦-
ਉਹ ਰਸਤਾ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਅੰਦਰਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਭਰਤ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।
ਸ ਮਾਤਾ ਮਹਮਾਪृਚ੍ਚ੍ਯ ਮਾਤੁਲਮ੍ ਚ ਯੁਧਾਜਿਤਮ੍ । ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਭਰਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸਹਿਤੋ ਯਯੌ ॥੨-੭੦-
ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਮਾਮਾ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਥਾਨ੍ ਮਣ੍ਡਲ ਚਕ੍ਰਾਮਃ ਚ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਪਰਃ ਸ਼ਤਮ੍ । ਉष੍ਟ੍ਰ ਗੋ ਅਸ਼੍ਵ ਖਰੈਃ ਭृਤ੍ਯਾ ਭਰਤਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨ੍ਵਯੁਃ ॥੨-੭੦-
ਸੈਂਕੜੇ ਗੋਲ ਚੱਕਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੇ ਸਫਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਉਠ, ਊਠਾਂ, ਗਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਖਚਰਾਂ 'ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੇ।