ਔਪਵਾਹ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਗਸ੍ਯ ਵਿषਾਣਮ੍ ਸ਼ਕਲੀਕृਤਮ੍ । ਸਹਸਾ ਚਾਪਿ ਸਮ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਜ੍ਵਲਿਤਮ੍ ਜਾਤਵੇਦਸਮ੍ ॥੨-੬੯-
'ਰਾਜਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੂੰਡ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਬੁਝ ਗਈ ਵੇਖੀ।'
ਅਵਦੀਰ੍ਣਾਮ੍ ਚ ਪृਥਿਵੀਮ੍ ਸ਼ੁष੍ਕਾਮਃ ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ । ਅਹਮ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾਨ੍ ਸਧੂਮਾਮਃ ਚੈਵ ਪਾਰ੍ਵਤਾਨ੍ ॥੨-੬੯-
'ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੱਟੀ ਹੋਈ, ਕਈ ਦਰੱਖਤ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਵਾਲੇ ਵੇਖਿਆ।'
ਪੀਠੇ ਕਾਰ੍ष੍ਣਾਯਸੇ ਚ ਏਨਮ੍ ਨਿषਣ੍ਣਮ੍ ਕृष੍ਣ ਵਾਸਸਮ੍ । ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਪ੍ਰਮਦਾਃ ਕृष੍ਣ ਪਿਨ੍ਗਲਾਃ ॥੨-੬੯-
ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੀਠ ਤੇ ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਕਾਲੀ ਤੇ ਪਿੰਗਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤ੍ਵਰਮਾਣਃ ਚ ਧਰ੍ਮ ਆਤ੍ਮਾ ਰਕ੍ਤ ਮਾਲ੍ਯ ਅਨੁਲੇਪਨਃ । ਰਥੇਨ ਖਰ ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਯਾਤਃ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਮੁਖਃ ॥੨-੬੯-
ਧਰਮਵਾਨ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਲੇਪ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਰ (ਗਧੇ) ਜੋੜੀ ਰਥ 'ਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤੀਵ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਪ੍ਰਮਦਾ ਰਕ੍ਤਵਾਸਿਨੀ । ਪ੍ਰਕਰ੍षਨ੍ਤੀ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਵਿਕृਤਾਸਨਾ ॥੨-੬੯-
ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ, ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ।
ਏਵਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਮ੍ ਇਮਾਮ੍ ਰਾਤ੍ਰਿਮ੍ ਭਯ ਆਵਹਾਮ੍ । ਅਹਮ੍ ਰਾਮਃ ਅਥ ਵਾ ਰਾਜਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾ ਮਰਿष੍ਯਤਿ ॥੨-੬੯-
ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਐਸਾ ਹੀ ਵੇਖਿਆ; ਹੁਣ ਜਾਂ ਮੈਂ, ਜਾਂ ਰਾਮ, ਜਾਂ ਰਾਜਾ, ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਰ ਜਾਣਗੇ।
ਨਰਃ ਯਾਨੇਨ ਯਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਖਰ ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਯਾਤਿ ਹਿ । ਅਚਿਰਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਧੂਮ ਅਗ੍ਰਮ੍ ਚਿਤਾਯਾਮ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ॥੨-੬੯-
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਗਧਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ 'ਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਚਿਤਾ 'ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਨੋਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤਨ੍ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ ਦੀਨੋ ਅਹਮ੍ ਤਨ੍ ਨ ਵਃ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਯੇ । ਸ਼ੁष੍ਯਤਿ ਇਵ ਚ ਮੇ ਕਣ੍ਠੋ ਨ ਸ੍ਵਸ੍ਥਮ੍ ਇਵ ਮੇ ਮਨਃ ॥੨-੬੯-
ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਸੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵੀ ਚੈਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਯਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਭਯਮ੍ ਚੈਵੋਪਧਾਰਯੇ । ਭ੍ਰष੍ਟਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰਯੋਗੋ ਮੇ ਚਾਯਾ ਚੋਪਹਤਾ ਮਮ ॥੨-੬੯-
ਮੈਂ ਡਰ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਡਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਘਟ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੀ ਛਾਂ ਵੀ ਮਧਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਜੁਗੁਪ੍ਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਚ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਾਰਣਮ੍ । ਇਮਾਮ੍ ਹਿ ਦੁਹ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨ ਗਤਿਮ੍ ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਤਾਮ੍ । ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਮ੍ ਅਵਿਤਰ੍ਕਿਤਾਮ੍ ਪੁਰਾ । ਭਯਮ੍ ਮਹਤ੍ ਤਦ੍ਦ੍ ਹृਦਯਾਨ੍ ਨ ਯਾਤਿ ਮੇ । ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥੨-੬੯-
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਜਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਇਹ ਮਾੜਾ ਸੁਪਨਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਚਾਲਾਂ ਹਨ, ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਅਜੀਬ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
thumb|ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਤਤਰਾਂਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਭਰਤੇ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮ੍ ਦੂਤਾਃ ਤੇ ਕ੍ਲਾਨ੍ਤ ਵਾਹਨਾਃ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਅਸਹ੍ਯ ਪਰਿਖਮ੍ ਰਮ੍ਯਮ੍ ਰਾਜ ਗृਹਮ੍ ਪੁਰਮ੍ ॥੨-੭੦-
ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੂਤਾਂ ਆਪਣੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਅਟੱਲ ਖਾਈ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਰਾਜ ਮਹਲ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।
ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਤੁ ਰਾਜ੍ਞਾ ਚ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਚ ਅਰ੍ਚਿਤਾਃ । ਰਾਜ੍ਞਃ ਪਾਦੌ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਮ੍ ਊਚੁਰ੍ ਭਰਤਮ੍ ਵਚਃ ॥੨-੭੦-
ਰਾਜੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜੇ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਪੁਰੋਹਿਤਃ ਤ੍ਵਾ ਕੁਸ਼ਲਮ੍ ਪ੍ਰਾਹ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ । ਤ੍ਵਰਮਾਣਃ ਚ ਨਿਰ੍ਯਾਹਿ ਕृਤ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਯਯਿਕਮ੍ ਤ੍ਵਯਾ ॥੨-੭੦-
ਪੁਜਾਰੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ-ਸਲਾਮਤੀ ਭੇਜੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਹੈ।
ਇਮਾਨਿ ਚ ਮਹਾਰ੍ਹਾਣਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍Yਆਭਰਣਾਨਿ ਚ । ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ ਮਾਤੁਲਸ੍ਯ ਚ ਦਾਪਯ ॥੨-੭੦-
ਇਹ ਕੀਮਤੀ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਲਓ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇ ਦਿਓ।
ਅਤ੍ਰ ਵਿਮ੍ਸ਼ਤਿ ਕੋਟ੍ਯਃ ਤੁ ਨृਪਤੇਰ੍ ਮਾਤੁਲਸ੍ਯ ਤੇ । ਦਸ਼ ਕੋਟ੍ਯਃ ਤੁ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਃ ਤਥੈਵ ਚ ਨृਪ ਆਤ੍ਮਜ ॥੨-੭੦-
ਇੱਥੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਤੇਰੇ ਮਾਮੇ ਲਈ ਵੀਹ ਕਰੋੜ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਦਸ ਕਰੋੜ ਪੂਰੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਚ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਸ੍ਵਨੁਰਕ੍ਤਃ ਸੁਹृਜ੍ ਜਨੇ । ਦੂਤਾਨ੍ ਉਵਾਚ ਭਰਤਃ ਕਾਮੈਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿਪੂਜ੍ਯ ਤਾਨ੍ ॥੨-੭੦-
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਕੇ, ਭਰਤ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਸੁਕੁਸ਼ਲੀ ਰਾਜਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਮਮ । ਕਚ੍ਚਿਚ੍ ਚ ਅਰਾਗਤਾ ਰਾਮੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇ ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਿ ॥੨-੭੦-
ਕੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਠੀਕ ਹਨ? ਕੀ ਰਾਮ ਜਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ?
ਆਰ੍ਯਾ ਚ ਧਰ੍ਮ ਨਿਰਤਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਧਰ੍ਮ ਦਰ੍ਸ਼ਿਨੀ । ਅਰੋਗਾ ਚ ਅਪਿ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਮਾਤਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ॥੨-੭੦-
ਕੀ ਆਦਰਯੋਗ ਕੌਸਲਿਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਤੇ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਬਿਮਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਜਨਨੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਯਾ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ੍ਯ ਚ ਵੀਰਸ੍ਯ ਸਾਰੋਗਾ ਚ ਅਪਿ ਮਧ੍ਯਮਾ ॥੨-੭੦-
ਕੀ ਸੁਮਿਤਰਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਵੀਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬਿਮਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?
ਆਤ੍ਮ ਕਾਮਾ ਸਦਾ ਚਣ੍ਡੀ ਕ੍ਰੋਧਨਾ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਮਾਨਿਨੀ । ਅਰੋਗਾ ਚ ਅਪਿ ਕੈਕੇਯੀ ਮਾਤਾ ਮੇ ਕਿਮ੍ ਉਵਾਚ ਹ ॥੨-੭੦-
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੈਕੇਈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਵਾਲੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ, ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵੀ ਹੈ—ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ ਸੀ?
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਾਃ ਤੁ ਤੇ ਦੂਤਾ ਭਰਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਊਚੁਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਇਦਮ੍ ਤਮ੍ ਭਰਤਮ੍ ਤਦਾ ॥੨-੭੦-
ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਭਰਤ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਦੂਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਬੋਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਤੇ ਨਰ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਯੇषਾਮ੍ ਕੁਸ਼ਲਮ੍ ਇਚ੍ਚਸਿ । ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਵृਣੁਤੇ ਪਦ੍ਮਾ ਯੁਜ੍ਯਤਾਮ੍ ਚਾਪਿ ਤੇ ਰਕਃ ॥੨-੭੦-
ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਸਭ ਠੀਕ ਹਨ; ਤਕਦੀਰ ਤੇ ਲਕshmi ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ।
ਭਰਤਃ ਚ ਅਪਿ ਤਾਨ੍ ਦੂਤਾਨ੍ ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਃ ਅਭ੍ਯਭਾषਤ । ਆਪृਚ੍ਚੇ ਅਹਮ੍ ਮਹਾ ਰਾਜਮ੍ ਦੂਤਾਃ ਸਮ੍ਤ੍ਵਰਯਨ੍ਤਿ ਮਾਮ੍ ॥੨-੭੦-
ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਮੈਂ ਮਹਾਂ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ; ਦੂਤ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।'
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਾਨ੍ ਦੂਤਾਨ੍ ਭਰਤਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਆਤ੍ਮਜਃ । ਦੂਤੈਃ ਸਮ੍ਚੋਦਿਤਃ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਮਾਤਾਮਹਮ੍ ਉਵਾਚ ਹ ॥੨-੭੦-
ਇੰਝ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ, ਦੂਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ ਪਿਤੁਰ੍ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸਕਾਸ਼ਮ੍ ਦੂਤ ਚੋਦਿਤਃ । ਪੁਨਰ੍ ਅਪਿ ਅਹਮ੍ ਏष੍ਯਾਮਿ ਯਦਾ ਮੇ ਤ੍ਵਮ੍ ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਸਿ ॥੨-੭੦-
'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਦੂਤਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋਗੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।'
ਭਰਤੇਨ ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਃ ਤੁ ਨृਪੋ ਮਾਤਾਮਹਃ ਤਦਾ । ਤਮ੍ ਉਵਾਚ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯ੍ ਆਘ੍ਰਾਯ ਰਾਘਵਮ੍ ॥੨-੭੦-
ਭਰਤ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਨਾ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਰਾਘਵ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।
ਗਚ੍ਚ ਤਾਤ ਅਨੁਜਾਨੇ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਕੈਕੇਯੀ ਸੁਪ੍ਰਜਾਃ ਤ੍ਵਯਾ । ਮਾਤਰਮ੍ ਕੁਸ਼ਲਮ੍ ਬ੍ਰੂਯਾਃ ਪਿਤਰਮ੍ ਚ ਪਰਮ੍ ਤਪ ॥੨-੭੦-
'ਜਾ ਪੁੱਤ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਵਧਾਈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਦੇਈਂ।'
ਪੁਰੋਹਿਤਮ੍ ਚ ਕੁਸ਼ਲਮ੍ ਯੇ ਚ ਅਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਜ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਤੌ ਚ ਤਾਤ ਮਹਾ ਇष੍ਵਾਸੌ ਭ੍ਰਾਤਰੁ ਰਾਮ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ॥੨-੭੦-
'ਪੁੱਤ, ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੀ ਵਧਾਈ ਦੇਈਂ; ਤੇ ਉਹ ਦੋ ਵੱਡੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ।'
ਤਸ੍ਮੈ ਹਸ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਮਾਮਃ ਚਿਤ੍ਰਾਨ੍ ਕਮ੍ਬਲਾਨ੍ ਅਜਿਨਾਨਿ ਚ । ਅਭਿਸਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਕੈਕੇਯੋ ਭਰਤਾਯ ਧਨਮ੍ ਦਦੌ ॥੨-੭੦-
ਕੈਕੇਯ ਨੇ ਭਰਤ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਥੀ, ਸੋਹਣੇ ਕੰਬਲ ਤੇ ਚਮੜੀਆਂ ਦਿਤੀਆਂ।