ਤੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋਦਕਾਮ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਮ੍ ਨਾਨਾਵਿਹਗਸੇਵਿਤਾਮ੍ । ਉਪਾਤਿਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵੇਗੇਨ ਸ਼ਰਦਣ੍ਡਾਮ੍ ਜਨਾਕੁਲਾਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਰਦੰਡਾ ਨਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ।
ਨਿਕੂਲਵृਕ੍ਸ਼ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਮ੍ ਸਤ੍ਯੋਪਯਾਚਨਮ੍ । ਅਭਿਗਮ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯਮ੍ ਤਮ੍ ਕੁਲਿਙ੍ਗਾਮ੍ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍ ਪੁਰੀਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਨਿਕੂਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕੁਲਿੰਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।
ਅਭਿਕਾਲਮ੍ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਬੋਧਿਭਵਨਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਾਮ੍ । ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹੀਮ੍ ਪੁਣ੍ਯਾਮ੍ ਤੇਰੁਰਿਕ੍ਸ਼ੁਮਤੀਮ੍ ਨਦੀਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਫਿਰ, ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਬੋਧਭਵਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ, ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਇਕਸ਼ੁਮਤੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਅਵੇਕ੍ਸ੍ਯਾਞ੍ਜਲਿਪਾਨਾਮ੍ਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਵੇਦਪਾਰਗਾਨ੍ । ਯਯੁਰ੍ਮਧ੍ਯੇਨ ਬਾਹ੍ਲੀਕਾਨ੍ ਸੁਦਾਮਾਨਮ੍ ਚ ਪਰ੍ਵਤਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਅੰਜਲੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਹਲੀਕ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਦਾਮਾਨ ਪਹਾੜ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦਮ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾ ਵਿਪਾਸ਼ਾਮ੍ ਚਾਪਿ ਸ਼ਾਲ੍ਮਾਲੀਮ੍ । ਨਦੀਰ੍ਵਾਪੀਸ੍ਤਟਾਕਾਨਿ ਪਲ੍ਵਲਾਨਿ ਸਰਾਮ੍ਸਿ ਚ ॥੨-੬੮-
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ਾਲਮਾਲੀ ਦਰਿਆ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਰਿਆ, ਪੋਖਰ, ਝੀਲਾਂ, ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੂਹ ਵੇਖੇ।
ਪਸ੍ਯਨ੍ਤੋ ਵਿਵਿਧਾਮ੍ਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਿਮਹਵ੍ਯਾਗ੍ਰਮृਗਦ੍ਵਿਪਾਨ੍ । ਯਯੁਃ ਪਥਾਤਿਮਹਤਾ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ ਭਰ੍ਤੁਰੀਪ੍ਸਵਃ ॥੨-੬੮-
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ, ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ।
ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤ ਵਾਹਨਾ ਦੂਤਾ ਵਿਕृष੍ਟੇਨ ਸਤਾ ਪਥਾ । ਗਿਰਿ ਵ੍ਰਜਮ੍ ਪੁਰ ਵਰਮ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਆਸੇਦੁਰ੍ ਅਨ੍ਜਸਾ ॥੨-੬੮-
ਉਹ ਦੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਰੀ ਥਕ ਗਈ ਸੀ, ਲੰਮੇ ਰਾਹ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲੀ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਕੁਲ ਰਕ੍ਸ਼ਣ ਅਰ੍ਥਮ੍ । ਭਰ੍ਤੁਃ ਚ ਵਮ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਅਰ੍ਥਮ੍ । ਅਹੇਡਮਾਨਾਃ ਤ੍ਵਰਯਾ ਸ੍ਮ ਦੂਤਾ । ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਮ੍ ਤੁ ਤੇ ਤਤ੍ ਪੁਰਮ੍ ਏਵ ਯਾਤਾਃ ॥੨-੬੮-
ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ, ਉਹ ਦੂਤ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
thumb|ਏਕੋਨਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਉਣਹੱਤਰਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਯਾਮ੍ ਏਵ ਰਾਤ੍ਰਿਮ੍ ਤੇ ਦੂਤਾਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਤਾਮ੍ ਪੁਰੀਮ੍ । ਭਰਤੇਨ ਅਪਿ ਤਾਮ੍ ਰਾਤ੍ਰਿਮ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਦृष੍ਟਃ ਅਯਮ੍ ਅਪ੍ਰਿਯਃ ॥੨-੬੯-
ਉਸੇ ਰਾਤ, ਜਦੋਂ ਦੂਤ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਭਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਮੰਦ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ।
ਵ੍ਯੁष੍ਟਾਮ੍ ਏਵ ਤੁ ਤਾਮ੍ ਰਾਤ੍ਰਿਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮ੍ ਅਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਃ ਰਾਜ ਅਧਿਰਾਜਸ੍ਯ ਸੁਭृਸ਼ਮ੍ ਪਰ੍ਯਤਪ੍ਯਤ ॥੨-੬੯-
ਜਦ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸੁਪਨਾ ਯਾਦ ਆਇਆ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਪ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਸਮਾਜ੍ਞਾਯ ਵਯਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯ ਵਾਦਿਨਃ । ਆਯਾਸਮ੍ ਹਿ ਵਿਨੇष੍ਯਨ੍ਤਃ ਸਭਾਯਾਮ੍ ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਕਥਾਃ ॥੨-੬੯-
ਉਸ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ, ਉਸਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਵਾਦਯਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਲਾਸਯਨ੍ਤਿ ਅਪਿ ਚ ਅਪਰੇ । ਨਾਟਕਾਨਿ ਅਪਰੇ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ ਹਾਸ੍ਯਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ॥੨-੬੯-
ਕੁਝ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ, ਹੋਰ ਨੱਚਦੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਟਕ ਤੇ ਹਾਸੇ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ।
ਸ ਤੈਃ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਭਰਤਃ ਸਖਿਭਿਃ ਪ੍ਰਿਯ ਵਾਦਿਭਿਃ । ਗੋष੍ਠੀ ਹਾਸ੍ਯਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ ਨ ਪ੍ਰਾਹृष੍ਯਤ ਰਾਘਵਃ ॥੨-੬੯-
ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਭਰਤ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ, ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।
ਤਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪ੍ਰਿਯ ਸਖੋ ਭਰਤਮ੍ ਸਖਿਭਿਰ੍ ਵृਤਮ੍ । ਸੁਹृਦ੍ਭਿਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸੀਨਃ ਕਿਮ੍ ਸਖੇ ਨ ਅਨੁਮੋਦਸੇ ॥੨-੬੯-
ਇੱਕ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ, ਸਖੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਸਖੀ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?'
ਏਵਮ੍ ਬ੍ਰੁਵਾਣਮ੍ ਸੁਹृਦਮ੍ ਭਰਤਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਮ੍ ਯਨ੍ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ਮੇ ਦੈਨ੍ਯਮ੍ ਏਤਤ੍ ਉਪਾਗਤਮ੍ ॥੨-੬੯-
ਭਰਤ ਨੇ ਉਸ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਣ, ਇਹ ਉਦਾਸੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਉਂ ਆਈ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪਿਤਰਮ੍ ਅਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਮਲਿਨਮ੍ ਮੁਕ੍ਤ ਮੂਰ੍ਧਜਮ੍ । ਪਤਨ੍ਤਮ੍ ਅਦ੍ਰਿ ਸ਼ਿਖਰਾਤ੍ ਕਲੁषੇ ਗੋਮਯੇ ਹ੍ਰਦੇ ॥੨-੬੯-
'ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੰਦੇ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਗੰਦੇ, ਗੋਮਏ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ।'
ਪ੍ਲਵਮਾਨਃ ਚ ਮੇ ਦृष੍ਟਃ ਸ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗੋਮਯ ਹ੍ਰਦੇ । ਪਿਬਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਜਲਿਨਾ ਤੈਲਮ੍ ਹਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਮੁਹੁਰ੍ ਮੁਹੁਃ ॥੨-੬੯-
'ਉਹ ਗੋਮਏ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਤੇਲ ਪੀਂਦੇ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।'
ਤਤਃ ਤਿਲੋਦਨਮ੍ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਧਃ ਸ਼ਿਰਾਃ । ਤੈਲੇਨ ਅਭ੍ਯਕ੍ਤ ਸਰ੍ਵ ਅਨ੍ਗਃ ਤੈਲਮ੍ ਏਵ ਅਵਗਾਹਤ ॥੨-੬੯-
'ਫਿਰ, ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਲੱਡੂ ਖਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਤੇਲ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ।'
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਅਪਿ ਸਾਗਰਮ੍ ਸ਼ੁष੍ਕਮ੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ ਚ ਪਤਿਤਮ੍ ਭੁਵਿ । ਸਹਸਾ ਚ ਅਪਿ ਸਮ੍ਸ਼ਨ੍ਤਮ੍ ਜ੍ਵਲਿਤਮ੍ ਜਾਤ ਵੇਦਸਮ੍ ॥੨-੬੯-
'ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਦ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।'
ਔਪਵਾਹ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਗਸ੍ਯ ਵਿषਾਣਮ੍ ਸ਼ਕਲੀਕृਤਮ੍ । ਸਹਸਾ ਚਾਪਿ ਸਮ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਮ੍ ਜ੍ਵਲਿਤਮ੍ ਜਾਤਵੇਦਸਮ੍ ॥੨-੬੯-
'ਰਾਜਾ ਦੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੂੰਡ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਅਚਾਨਕ ਬੁਝ ਗਈ ਵੇਖੀ।'
ਅਵਦੀਰ੍ਣਾਮ੍ ਚ ਪृਥਿਵੀਮ੍ ਸ਼ੁष੍ਕਾਮਃ ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ । ਅਹਮ੍ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਾਨ੍ ਸਧੂਮਾਮਃ ਚੈਵ ਪਾਰ੍ਵਤਾਨ੍ ॥੨-੬੯-
'ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੱਟੀ ਹੋਈ, ਕਈ ਦਰੱਖਤ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਟੇ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਵਾਲੇ ਵੇਖਿਆ।'
ਪੀਠੇ ਕਾਰ੍ष੍ਣਾਯਸੇ ਚ ਏਨਮ੍ ਨਿषਣ੍ਣਮ੍ ਕृष੍ਣ ਵਾਸਸਮ੍ । ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਪ੍ਰਮਦਾਃ ਕृष੍ਣ ਪਿਨ੍ਗਲਾਃ ॥੨-੬੯-
ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੀਠ ਤੇ ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਬੈਠੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਕਾਲੀ ਤੇ ਪਿੰਗਲ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਤ੍ਵਰਮਾਣਃ ਚ ਧਰ੍ਮ ਆਤ੍ਮਾ ਰਕ੍ਤ ਮਾਲ੍ਯ ਅਨੁਲੇਪਨਃ । ਰਥੇਨ ਖਰ ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਯਾਤਃ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਮੁਖਃ ॥੨-੬੯-
ਧਰਮਵਾਨ, ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਲੇਪ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਰ (ਗਧੇ) ਜੋੜੀ ਰਥ 'ਚ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਤੀਵ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਪ੍ਰਮਦਾ ਰਕ੍ਤਵਾਸਿਨੀ । ਪ੍ਰਕਰ੍षਨ੍ਤੀ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਵਿਕृਤਾਸਨਾ ॥੨-੬੯-
ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ, ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਹੱਸ ਰਹੀ ਸੀ।
ਏਵਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਮ੍ ਇਮਾਮ੍ ਰਾਤ੍ਰਿਮ੍ ਭਯ ਆਵਹਾਮ੍ । ਅਹਮ੍ ਰਾਮਃ ਅਥ ਵਾ ਰਾਜਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾ ਮਰਿष੍ਯਤਿ ॥੨-੬੯-
ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਐਸਾ ਹੀ ਵੇਖਿਆ; ਹੁਣ ਜਾਂ ਮੈਂ, ਜਾਂ ਰਾਮ, ਜਾਂ ਰਾਜਾ, ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮਰ ਜਾਣਗੇ।
ਨਰਃ ਯਾਨੇਨ ਯਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਖਰ ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਯਾਤਿ ਹਿ । ਅਚਿਰਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਧੂਮ ਅਗ੍ਰਮ੍ ਚਿਤਾਯਾਮ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਤੇ ॥੨-੬੯-
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਗਧਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗੱਡੀ 'ਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਚਿਤਾ 'ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਨੋਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਏਤਨ੍ ਨਿਮਿਤ੍ਤਮ੍ ਦੀਨੋ ਅਹਮ੍ ਤਨ੍ ਨ ਵਃ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਯੇ । ਸ਼ੁष੍ਯਤਿ ਇਵ ਚ ਮੇ ਕਣ੍ਠੋ ਨ ਸ੍ਵਸ੍ਥਮ੍ ਇਵ ਮੇ ਮਨਃ ॥੨-੬੯-
ਇਸ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਮੇਰਾ ਗਲਾ ਸੁੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਵੀ ਚੈਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਯਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਭਯਮ੍ ਚੈਵੋਪਧਾਰਯੇ । ਭ੍ਰष੍ਟਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰਯੋਗੋ ਮੇ ਚਾਯਾ ਚੋਪਹਤਾ ਮਮ ॥੨-੬੯-
ਮੈਂ ਡਰ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਡਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਘਟ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੀ ਛਾਂ ਵੀ ਮਧਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਜੁਗੁਪ੍ਸਨ੍ਨ੍ ਇਵ ਚ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਨ ਚ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਾਰਣਮ੍ । ਇਮਾਮ੍ ਹਿ ਦੁਹ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨ ਗਤਿਮ੍ ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਤਾਮ੍ । ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਮ੍ ਅਵਿਤਰ੍ਕਿਤਾਮ੍ ਪੁਰਾ । ਭਯਮ੍ ਮਹਤ੍ ਤਦ੍ਦ੍ ਹृਦਯਾਨ੍ ਨ ਯਾਤਿ ਮੇ । ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥੨-੬੯-
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਨਫ਼ਰਤ ਜਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਇਹ ਮਾੜਾ ਸੁਪਨਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਅਣਜਾਣ ਚਾਲਾਂ ਹਨ, ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਅਜੀਬ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।