ਰਾਜਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਰਾਜਾ ਕੁਲਵਤਾਮ੍ ਕੁਲਮ੍ । ਰਾਜਾ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਚੈਵ ਰਾਜਾ ਹਿਤਕਰੋ ਨृਣਾਮ੍ ॥੨-੬੭-
ਰਾਜਾ ਹੀ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਹੀ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਹੀ ਮਾਂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਮੋ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਵਰੁਣਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ । ਵਿਸ਼ੇष੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵृਤ੍ਤੇਨ ਮਹਾਤਾ ਤਤਃ ॥੨-੬੭-
ਯਮ, ਕੁਬੇਰ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਵਰੁਣ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਹੋ ਤਮੈਵ ਇਦਮ੍ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਯੇਤ ਕਿਮ੍ਚਨ । ਰਾਜਾ ਚੇਨ੍ ਨ ਭਵੇਨ੍ ਲੋਕੇ ਵਿਭਜਨ੍ ਸਾਧ੍ਵ੍ ਅਸਾਧੁਨੀ ॥੨-੬੭-
ਅਸਲ ਵਿਚ, ਜੇ ਰਾਜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪੂਰਾ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਵੱਖ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਜੀਵਤਿ ਅਪਿ ਮਹਾ ਰਾਜੇ ਤਵ ਏਵ ਵਚਨਮ੍ ਵਯਮ੍ । ਨ ਅਤਿਕ੍ਰਮਾਮਹੇ ਸਰ੍ਵੇ ਵੇਲਾਮ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਇਵ ਸਾਗਰਃ ॥੨-੬੭-
ਜਦ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਨਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦ੍ਵਿਜ ਵਰ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਮ੍ । ਨृਪਮ੍ ਵਿਨਾ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਅਰਣ੍ਯ ਭੂਤਮ੍ । ਕੁਮਾਰਮ੍ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁ ਸੁਤਮ੍ ਵਦਾਨ੍ਯਮ੍ । ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਇਹ ਅਭਿषਿਨ੍ਚਯ ॥੨-੬੭-
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਾਡਾ ਵਿਵਹਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਾਜ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਾਨਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਓ।
thumb|ਅष੍ਟषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿਚ ਅਠਠਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਤੇषਾਮ੍ ਤਤ੍ ਵਚਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਸਿष੍ਠਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ । ਮਿਤ੍ਰ ਅਮਾਤ੍ਯ ਗਣਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਮ੍ਸ੍ ਤਾਨ੍ ਇਦਮ੍ ਵਚਃ ॥੨-੬੮-
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਸਾਰੇ ਮਿਤਰਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
ਯਦ੍ ਅਸੌ ਮਾਤੁਲ ਕੁਲੇ ਪੁਰੇ ਰਾਜ ਗृਹੇ ਸੁਖੀ । ਭਰਤਃ ਵਸਤਿ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥੨-੬੮-
ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਮਾਮੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਜਵਨਾ ਦੂਤਾ ਗਚ੍ਚਨ੍ਤੁ ਤ੍ਵਰਿਤੈਃ ਹਯੈਃ । ਆਨੇਤੁਮ੍ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਵੀਰੌ ਕਿਮ੍ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਚਲਾਕ ਦੂਤ ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਜਲਦੀ ਜਾਵਣ, ਦੋ ਵਿਰਲੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ। ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ?
ਗਚ੍ਚਨ੍ਤੁ ਇਤਿ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਸਿष੍ਠਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਤੇषਾਮ੍ ਤਤ੍ ਵਚਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੬੮-
ਤਦ ਸਾਰੇ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਉਹ ਜਾਵਣ।' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ।
ਏਹਿ ਸਿਦ੍ਧ ਅਰ੍ਥ ਵਿਜਯ ਜਯਨ੍ਤ ਅਸ਼ੋਕ ਨਨ੍ਦਨ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍ ਇਤਿਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਏਵ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਵਃ ॥੨-੬੮-
ਸਿੱਧਾਰਥ, ਵਿਜਯ, ਜਯੰਤ, ਅਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਨੰਦਨ, ਆਓ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪੁਰਮ੍ ਰਾਜ ਗृਹਮ੍ ਗਤ੍ਵਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਜਵੈਃ ਹਯੈਃ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ ਸ਼ੋਕੈਃ ਇਦਮ੍ ਵਾਚ੍ਯਃ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ਭਰਤਃ ਮਮ ॥੨-੬੮-
ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਹਲ 'ਚ ਜਲਦੀ ਜਾਓ, ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ, ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹੋ।
ਪੁਰੋਹਿਤਃ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਕੁਸ਼ਲਮ੍ ਪ੍ਰਾਹ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ । ਤ੍ਵਰਮਾਣਃ ਚ ਨਿਰ੍ਯਾਹਿ ਕृਤ੍ਯਮ੍ ਆਤ੍ਯਯਿਕਮ੍ ਤ੍ਵਯਾ ॥੨-੬੮-
'ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ-ਸਲਾਮਤੀ ਭੇਜਦੇ ਹਨ। ਜਲਦੀ ਨਿਕਲੋ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਹੈ।'
ਮਾ ਚ ਅਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰੋषਿਤਮ੍ ਰਾਮਮ੍ ਮਾ ਚ ਅਸ੍ਮੈ ਪਿਤਰਮ੍ ਮृਤਮ੍ । ਭਵਨ੍ਤਃ ਸ਼ਮ੍ਸਿषੁਰ੍ ਗਤ੍ਵਾ ਰਾਘਵਾਣਾਮ੍ ਇਮਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਮ ਵਾਸ ਲਈ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਕਿ ਪਿਤਾ ਜੀ ਮਰ ਗਏ ਹਨ। ਸਿਰਫ ਰਾਘਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਬੁਲਾਵਾ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਦੱਸੋ।
ਕੌਸ਼ੇਯਾਨਿ ਚ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਭੂषਣਾਨਿ ਵਰਾਣਿ ਚ । ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਆਦਾਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਚ ਭਰਤਸ੍ਯ ਚ ਗਚ੍ਚਤ ॥੨-੬੮-
ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਭਰਤ ਲਈ ਚੰਗੇ ਕੌਸ਼ੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਵਧੀਆ ਗਹਿਣੇ ਜਲਦੀ ਲੈ ਕੇ ਚਲੋ।
ਦਤ੍ਤਪਥ੍ਯਸ਼ਨਾ ਦੂਤਾਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਮ੍ ਸ੍ਵਮ੍ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ । ਕੇਕਯਾਮ੍ਸ੍ਤੇ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤੋ ਹਯਾਨਾਰੁਹ੍ਯ ਸਮ੍ਮਤਾਨ੍ ॥੨-੬੮-
ਸਫਰ ਲਈ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਦੂਤ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਏ, ਕੇਕਯਾ ਦੇ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਚੰਗੇ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਸ੍ਥਾਨਿਕਮ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਸ਼ੇषਮਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਵਸਿष੍ਠੇਨਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਾ ਦੂਤਾਃ ਸਮ੍ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਯਯੁਃ ॥੨-੬੮-
ਜਦੋਂ ਰਵਾਨਗੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਨਿਬਟਾ ਲਏ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੂਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ।
ਨ੍ਯਨ੍ਤੇਨਾਪਰਤਾਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਮ੍ ਪ੍ਰਤਿ । ਨਿषੇਵਮਾਣਾਸ੍ਤੇ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਨਦੀਮ੍ ਮਧ੍ਯੇਨ ਮਾਲਿਨੀਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਉਹ ਲੰਬੇ ਅਪਰਤਾਲਾ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਲਿਨੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ।
ਤੇ ਹਸ੍ਤਿਨਾਪੁਰੇ ਗਙ੍ਗਾਮ੍ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਮੁਖਾ ਯਯੁਃ । ਪਾਞਲਦੇਸ਼ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇਨ ਕੁਰੁਜਾਙ੍ਗਲਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ 'ਚ ਗੰਗਾ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਪਾਂਜਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਕੁਰੁਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ।
ਸਰਾਮ੍ਸਿ ਚ ਸੁਪੂਰ੍ਣਾਨਿ ਨਦੀਸ਼੍ਚ ਵਿਮਲੋਦਕਾਃ । ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਸ੍ਤੇ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਦੂਤਾਃ ਕਾਰ੍ਯਵਸ਼ਾਦ੍ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰ ਤੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੂਤ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਗਏ।
ਤੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋਦਕਾਮ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਮ੍ ਨਾਨਾਵਿਹਗਸੇਵਿਤਾਮ੍ । ਉਪਾਤਿਜਗ੍ਮੁਰ੍ਵੇਗੇਨ ਸ਼ਰਦਣ੍ਡਾਮ੍ ਜਨਾਕੁਲਾਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਦਿਵਿਆ ਸ਼ਰਦੰਡਾ ਨਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ।
ਨਿਕੂਲਵृਕ੍ਸ਼ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਮ੍ ਸਤ੍ਯੋਪਯਾਚਨਮ੍ । ਅਭਿਗਮ੍ਯਾਭਿਵਾਦ੍ਯਮ੍ ਤਮ੍ ਕੁਲਿਙ੍ਗਾਮ੍ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍ ਪੁਰੀਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਨਿਕੂਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਕੁਲਿੰਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।
ਅਭਿਕਾਲਮ੍ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਬੋਧਿਭਵਨਾਚ੍ਚ੍ਯੁਤਾਮ੍ । ਪਿਤृਪੈਤਾਮਹੀਮ੍ ਪੁਣ੍ਯਾਮ੍ ਤੇਰੁਰਿਕ੍ਸ਼ੁਮਤੀਮ੍ ਨਦੀਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਫਿਰ, ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਬੋਧਭਵਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ, ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਇਕਸ਼ੁਮਤੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਅਵੇਕ੍ਸ੍ਯਾਞ੍ਜਲਿਪਾਨਾਮ੍ਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ ਵੇਦਪਾਰਗਾਨ੍ । ਯਯੁਰ੍ਮਧ੍ਯੇਨ ਬਾਹ੍ਲੀਕਾਨ੍ ਸੁਦਾਮਾਨਮ੍ ਚ ਪਰ੍ਵਤਮ੍ ॥੨-੬੮-
ਅੰਜਲੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਾਹਲੀਕ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਦਾਮਾਨ ਪਹਾੜ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਦਮ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾ ਵਿਪਾਸ਼ਾਮ੍ ਚਾਪਿ ਸ਼ਾਲ੍ਮਾਲੀਮ੍ । ਨਦੀਰ੍ਵਾਪੀਸ੍ਤਟਾਕਾਨਿ ਪਲ੍ਵਲਾਨਿ ਸਰਾਮ੍ਸਿ ਚ ॥੨-੬੮-
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ਾਲਮਾਲੀ ਦਰਿਆ ਵੀ ਵੇਖੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਰਿਆ, ਪੋਖਰ, ਝੀਲਾਂ, ਦਲਦਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੂਹ ਵੇਖੇ।
ਪਸ੍ਯਨ੍ਤੋ ਵਿਵਿਧਾਮ੍ਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਿਮਹਵ੍ਯਾਗ੍ਰਮृਗਦ੍ਵਿਪਾਨ੍ । ਯਯੁਃ ਪਥਾਤਿਮਹਤਾ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ ਭਰ੍ਤੁਰੀਪ੍ਸਵਃ ॥੨-੬੮-
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੇਰ, ਬਾਘ, ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ।
ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤ ਵਾਹਨਾ ਦੂਤਾ ਵਿਕृष੍ਟੇਨ ਸਤਾ ਪਥਾ । ਗਿਰਿ ਵ੍ਰਜਮ੍ ਪੁਰ ਵਰਮ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਆਸੇਦੁਰ੍ ਅਨ੍ਜਸਾ ॥੨-੬੮-
ਉਹ ਦੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਰੀ ਥਕ ਗਈ ਸੀ, ਲੰਮੇ ਰਾਹ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲੀ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਕੁਲ ਰਕ੍ਸ਼ਣ ਅਰ੍ਥਮ੍ । ਭਰ੍ਤੁਃ ਚ ਵਮ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹ ਅਰ੍ਥਮ੍ । ਅਹੇਡਮਾਨਾਃ ਤ੍ਵਰਯਾ ਸ੍ਮ ਦੂਤਾ । ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਮ੍ ਤੁ ਤੇ ਤਤ੍ ਪੁਰਮ੍ ਏਵ ਯਾਤਾਃ ॥੨-੬੮-
ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ, ਉਹ ਦੂਤ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
thumb|ਏਕੋਨਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕੋਨਸਪ੍ਤਤਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਉਣਹੱਤਰਵੀਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਯਾਮ੍ ਏਵ ਰਾਤ੍ਰਿਮ੍ ਤੇ ਦੂਤਾਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਤਾਮ੍ ਪੁਰੀਮ੍ । ਭਰਤੇਨ ਅਪਿ ਤਾਮ੍ ਰਾਤ੍ਰਿਮ੍ ਸ੍ਵਪ੍ਨੋ ਦृष੍ਟਃ ਅਯਮ੍ ਅਪ੍ਰਿਯਃ ॥੨-੬੯-
ਉਸੇ ਰਾਤ, ਜਦੋਂ ਦੂਤ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਭਰਤ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਮੰਦ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ।