ਕਸ੍ਯ ਵਾ ਅਪਰ ਰਾਤ੍ਰੇ ਅਹਮ੍ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮਿ ਹृਦਯਮ੍ ਗਮਮ੍ । ਅਧੀਯਾਨਸ੍ਯ ਮਧੁਰਮ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਵਾ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥੨-੬੪-
ਹੁਣ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਗਿਆਨ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਸੁਣਾਂਗਾ?
ਕੋ ਮਾਮ੍ ਸਮ੍ਧ੍ਯਾਮ੍ ਉਪਾਸ੍ਯ ਏਵ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਹੁਤ ਹੁਤ ਅਸ਼ਨਃ । ਸ਼੍ਲਾਘਯਿष੍ਯਤਿ ਉਪਾਸੀਨਃ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ੋਕ ਭਯ ਅਰ੍ਦਿਤਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਹੁਣ ਕੌਣ, ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਪੁੱਤ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ, ਬੈਠਿਆਂ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰੇਗਾ?
ਕਨ੍ਦ ਮੂਲ ਫਲਮ੍ ਹृਤ੍ਵਾ ਕੋ ਮਾਮ੍ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ਇਵ ਅਤਿਥਿਮ੍ । ਭੋਜਯਿष੍ਯਤਿ ਅਕਰ੍ਮਣ੍ਯਮ੍ ਅਪ੍ਰਗ੍ਰਹਮ੍ ਅਨਾਯਕਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਕੌਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੰਦ, ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਲਿਆ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਖਵਾਏਗਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਨਿਰਸਹਾਰਾ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਹੋਵਾਂ?
ਇਮਾਮ੍ ਅਨ੍ਧਾਮ੍ ਚ ਵृਦ੍ਧਾਮ੍ ਚ ਮਾਤਰਮ੍ ਤੇ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ । ਕਥਮ੍ ਪੁਤ੍ਰ ਭਰਿष੍ਯਾਮਿ ਕृਪਣਾਮ੍ ਪੁਤ੍ਰ ਗਰ੍ਧਿਨੀਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਅੰਧੀ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਤਪਸਵਿਨੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲਾਂਗਾ, ਜਦ ਉਹ ਬੇਚਾਰਗੀ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤਰਸਦੀ ਰਹੇ?
ਤਿष੍ਠ ਮਾ ਮਾ ਗਮਃ ਪੁਤ੍ਰ ਯਮਸ੍ਯ ਸਦਨਮ੍ ਪ੍ਰਤਿ । ਸ਼੍ਵੋ ਮਯਾ ਸਹ ਗਨ੍ਤਾ ਅਸਿ ਜਨਨ੍ਯਾ ਚ ਸਮੇਧਿਤਃ ॥੨-੬੪-
ਪੁੱਤਰ, ਰੁਕ ਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾ; ਕੱਲ੍ਹ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲ ਪਵੇਂਗਾ।
ਉਭਾਵ੍ ਅਪਿ ਚ ਸ਼ੋਕ ਆਰ੍ਤਾਵ੍ ਅਨਾਥੌ ਕृਪਣੌ ਵਨੇ । ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਗਮਿष੍ਯਾਵਃ ਤ੍ਵਯਾ ਹੀਨੌ ਯਮ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਬੇਸਹਾਰੇ ਤੇ ਬੇਚਾਰੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।
ਤਤਃ ਵੈਵਸ੍ਵਤਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਾਰਤੀਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਮਤਾਮ੍ ਧਰ੍ਮ ਰਾਜੋ ਮੇ ਬਿਭृਯਾਤ੍ ਪਿਤਰਾਵ੍ ਅਯਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਫਿਰ, ਵੈਵਸਵਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਾਂਗਾ: 'ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੇ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਵੇ।'
ਦਾਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਲੋਕਪਾਲੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਈਦृषਸ੍ਯ ਮਮਾਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਮੇਕਾਮਭਯਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਉੱਚੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਲੇ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਐਸੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਅਟੱਲ, ਨਿਰਭੈਤਾ ਵਾਲਾ ਵਰ ਦੇਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਅਪਾਪੋ ਅਸਿ ਯਥਾ ਪੁਤ੍ਰ ਨਿਹਤਃ ਪਾਪ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਤੇਨ ਸਤ੍ਯੇਨ ਗਚ੍ਚ ਆਸ਼ੁ ਯੇ ਲੋਕਾਃ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰ ਯੋਧਿਨਾਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ, ਪੁੱਤਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਪਾਪੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ 'ਤੇ, ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਉਹ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਯਾਨ੍ਤਿ ਸ਼ੂਰਾ ਗਤਿਮ੍ ਯਾਮ੍ ਚ ਸਮ੍ਗ੍ਰਾਮੇष੍ਵ੍ ਅਨਿਵਰ੍ਤਿਨਃ । ਹਤਾਃ ਤੁ ਅਭਿਮੁਖਾਃ ਪੁਤ੍ਰ ਗਤਿਮ੍ ਤਾਮ੍ ਪਰਮਾਮ੍ ਵ੍ਰਜ ॥੨-੬੪-
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਜਾ, ਜੋ ਵਿਰਲੇ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਪਿੱਠ ਨਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਾਮ੍ ਗਤਿਮ੍ ਸਗਰਃ ਸ਼ੈਬ੍ਯੋ ਦਿਲੀਪੋ ਜਨਮੇਜਯਃ । ਨਹੁषੋ ਧੁਨ੍ਧੁਮਾਰਃ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਤਾਮ੍ ਗਚ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਕ ॥੨-੬੪-
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਜਾ, ਜੋ ਸਗਰ, ਸ਼ੈਬਯ, ਦਿਲੀਪ, ਜਨਮੇਜਯ, ਨਹੁਸ਼ ਤੇ ਧੁੰਦੁਮਾਰਾ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਯਾ ਗਤਿਃ ਸਰ੍ਵ ਸਾਧੂਨਾਮ੍ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਾਤ੍ ਪਤਸਃ ਚ ਯਾ । ਭੂਮਿਦਸ੍ਯ ਆਹਿਤ ਅਗ੍ਨੇਃ ਚਏਕ ਪਤ੍ਨੀ ਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਚ ॥੨-੬੪-
ਤੂੰ ਉਹ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਜਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ, ਪਾਠ-ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਧਰਤੀ ਦਾਨੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਦੇ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗੋ ਸਹਸ੍ਰ ਪ੍ਰਦਾਤृऋਣਾਮ੍ ਯਾ ਯਾ ਗੁਰੁਭृਤਾਮ੍ ਅਪਿ । ਦੇਹ ਨ੍ਯਾਸ ਕृਤਾਮ੍ ਯਾ ਚ ਤਾਮ੍ ਗਤਿਮ੍ ਗਚ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਕ ॥੨-੬੪-
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਜਾ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਹਿ ਤੁ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਕੁਲੇ ਜਾਤਃ ਗਚ੍ਚਤਿ ਅਕੁਸ਼ਲਾਮ੍ ਗਤਿਮ੍ । ਸ ਤੁ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ਯੇਨ ਤ੍ਵਮ੍ ਨਿਹਤੋ ਮਮ ਬਾਨ੍ਧਵਃ ॥੨-੬੪-
ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾੜੀ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਉਥੇ ਜਾਵੇਗਾ।
ਏਵਮ੍ ਸ ਕृਪਣਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਤ ਅਸਕृਤ੍ । ਤਤਃ ਅਸ੍ਮੈ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਉਦਕਮ੍ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ॥੨-੬੪-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਥੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਇਆ; ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ ਤੁ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਰੂਪੇਣ ਮੁਨਿ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵ ਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਧ੍ਯਾਰੁਹਤ੍ ਖ੍षਿਪ੍ਰਮ੍ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਸਹ ਖਰ੍ਮਵਿਤ੍ ॥੨-੬੪-
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮুনি ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਵਰਗ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਆਬਭਾषੇ ਚ ਵृਦ੍ਧੌ ਤੌ ਸਹ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਤਾਪਸਃ । ਆਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਚ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮ੍ ਤੁ ਪਿਤਰੌ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੬੪-
ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ:
ਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਮਹਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਭਵਤੋਹ੍ ਪਰਿਚਾਰਣਾਤ੍ । ਭਵਨ੍ਤਾਵ੍ ਅਪਿ ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਮਮ ਮੂਲਮ੍ ਉਪੈष੍ਯਤਃ ॥੨-੬੪-
ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆ ਜਾਵੋਗੇ।
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦਿਵ੍ਯੇਨ ਵਿਮਾਨੇਨ ਵਪੁष੍ਮਤਾ । ਆਰੁਰੋਹ ਦਿਵਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਮੁਨਿ ਪੁਤ੍ਰਃ ਜਿਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ॥੨-੬੪-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮুনি ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰੀਆਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਦਿਵਿਆ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਜਲਦੀ ਸਵਰਗ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਸ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਉਦਕਮ੍ ਤੂਰ੍ਣਮ੍ ਤਾਪਸਃ ਸਹ ਭਾਰ੍ਯਯਾ । ਮਾਮ੍ ਉਵਾਚ ਮਹਾ ਤੇਜਾਃ ਕृਤ ਅਨ੍ਜਲਿਮ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਜਲਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕੀਤੀ; ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਅਦ੍ਯ ਏਵ ਜਹਿ ਮਾਮ੍ ਰਾਜਨ੍ ਮਰਣੇ ਨ ਅਸ੍ਤਿ ਮੇ ਵ੍ਯਥਾ । ਯਤ੍ ਸ਼ਰੇਣ ਏਕ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਮਾਮ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਕਾਰ੍षੀਰ੍ ਅਪੁਤ੍ਰਕਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਓ, ਰਾਜਾ ਜੀ; ਮਰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਦਰਦ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਇਕੋ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਾ ਤੁ ਯਦ੍ ਅਵਿਜ੍ਞਾਨਾਨ੍ ਨਿਹਤਃ ਮੇ ਸੁਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਤੇਨ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਅਭਿਸ਼ਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸੁਦੁਹ੍ਖਮ੍ ਅਤਿਦਾਰੁਣਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਅਣਜਾਣੇ ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਪੁਤ੍ਰ ਵ੍ਯਸਨਜਮ੍ ਦੁਹ੍ਖਮ੍ ਯਦ੍ ਏਤਨ੍ ਮਮ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਏਵਮ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ੋਕੇਨ ਰਾਜਨ੍ ਕਾਲਮ੍ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ॥੨-੬੪-
ਜੋ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਇਹੀ ਦੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਆਵੇਗਾ।
ਅਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਤੁ ਹਤੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇਣ ਤ੍ਵਯਾ ਮੁਨਿਃ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਾਮ੍ ਨਾਵਿਸ਼ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਨਰਾਧਿਪ ॥੨-੬੪-
ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ, ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਤੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ ਫੜੇਗਾ।
ਤ੍ਵਾਮਪ੍ਯੇਤਾਦृਸ਼ੋ ਭਾਵਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੇਵ ਗਮਿष੍ਯਤਿ । ਜੀਵਿਤਾਨ੍ਤਕਰੋ ਘੋਰੋ ਦਾਤਾਰਮਿਵ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ॥੨-੬੪-
ਪਰ ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜਲਦੀ ਆਵੇਗੀ—ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਤਕਦੀਰ—ਜਿਵੇਂ ਦਾਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਾਨ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ ਸ਼ਾਪਮ੍ ਮਯਿ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਲਪ੍ਯ ਕਰੁਣਮ੍ ਬਹੁ । ਚਿਤਾਮਾਰੋਪ੍ਯ ਦੇਹਮ੍ ਤਨ੍ਮਿਥੁਨਮ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਭ੍ਯਯਾਤ੍ ॥੨-੬੪-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਚਿਤਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਦੇਤਚ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਨੇਨ ਸ੍ਮऋਤਮ੍ ਪਾਪਮ੍ ਮਯਾ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਤਦਾ ਬਾਲ੍ਯਾਤ੍ਕृਤਮ੍ ਦੇਵਿ ਸ਼ਬ੍ਦਵੇਧ੍ਯਨੁਕਰ੍षਿਣਾ ॥੨-੬੪-
ਇਹੀ ਪਾਪ, ਜੋ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਖੁਦ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਯਮ੍ ਕਰ੍ਮਣੋ ਦੇਵਿ ਵਿਪਾਕਃ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਃ । ਅਪਥ੍ਯੈਃ ਸਹ ਸਮ੍ਭੁਕ੍ਤੇ ਵ੍ਯਾਧਿਰਨ੍ਨਰਸੇ ਯਥਾ ॥੨-੬੪-
ਇਹ, ਦੇਵੀ, ਉਸ ਕਰਤੂਤ ਦਾ ਫਲ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਗਲਤ ਖਾਣ ਪੀਣ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਇਹ ਦੁੱਖ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਾਮ੍ ਆਗਤਮ੍ ਭਦ੍ਰੇ ਤਸ੍ਯ ਉਦਾਰਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਵਚਃ । ਯਦ੍ ਅਹਮ੍ ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ੋਕੇਨ ਸਮ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਦ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍ ॥੨-੬੪-
ਇਸ ਲਈ, ਭਲੀਏ, ਜਦ ਮੈਂ ਇਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣਗੇ: ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭ੍ਯਾਮ੍ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੌਸਲ੍ਯੇ ਸਾਧੁ ਮਾਮ੍ਸ੍ਫृਸ਼ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਰੁਦਮ੍ਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਭਾਰ੍ਯਾਮਾਹ ਚ ਭੂਮਿਪਃ ॥੨-੬੪-
ਕੌਸਲਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ; ਮੈਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰੋਦਿਆਂ ਤੇ ਕੰਪਦਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।