ਇਦਮੇਵ ਸ੍ਮਰਾਮ੍ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਹਸੈਵੋਪਜਲ੍ਪਿਤਮ੍ । ਕੈਕੇਯੀਸਮ੍ਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਨੇਦਾਨੀਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮਾਮ੍ ॥੨-੬੦-
ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਉਸਦੇ ਕਈਕੇਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਅਚਾਨਕ ਕਹੇ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀਆਂ।
ਧ੍ਵਮ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਪ੍ਰਮਾਦਾਤ੍ਪਰ੍ਯੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਹ੍ਲਦਨਮ੍ ਵਚਨਮ੍ ਸੂਤੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮਧੁਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੬੦-
ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਰਥੀ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਅਧ੍ਵਨਾ ਵਾਤ ਵੇਗੇਨ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮੇਣ ਆਤਪੇਨ ਚ । ਨ ਹਿ ਗਚ੍ਚਤਿ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਃ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਅਮ੍ਸ਼ੁ ਸਦृਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾ ॥੨-੬੦-
ਰਸਤੇ ਦੀ ਹਵਾ, ਘਬਰਾਹਟ ਜਾਂ ਧੁੱਪ ਵੀ ਵੈਦੇਹੀ ਦੀ ਚੰਨ-ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਨੂੰ ਘਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਸਦृਸ਼ਮ੍ ਸ਼ਤ ਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਉਪਮ ਪ੍ਰਭਮ੍ । ਵਦਨਮ੍ ਤਤ੍ ਵਦਾਨ੍ਯਾਯਾ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਨ ਵਿਕਮ੍ਪਤੇ ॥੨-੬੦-
ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਪੂਰੇ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਤੇ ਪੂਰੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਆਪਣੀ ਰੌਣਕ ਨਹੀਂ ਗੁਆਉਂਦਾ।
ਅਲਕ੍ਤ ਰਸ ਰਕ੍ਤ ਅਭਾਵ੍ ਅਲਕ੍ਤ ਰਸ ਵਰ੍ਜਿਤੌ । ਅਦ੍ਯ ਅਪਿ ਚਰਣੌ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਦ੍ਮ ਕੋਸ਼ ਸਮ ਪ੍ਰਭੌ ॥੨-੬੦-
ਅੱਜ ਵੀ, ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਲਾਲੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕਮਲ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਲੱਕ ਦੀ ਰੰਗਤ ਨਹੀਂ।
ਨੂਪੁਰ ਉਦ੍ਘੁष੍ਟ ਹੇਲਾ ਇਵ ਖੇਲਮ੍ ਗਚ੍ਚਤਿ ਭਾਮਿਨੀ । ਇਦਾਨੀਮ੍ ਅਪਿ ਵੈਦੇਹੀ ਤਤ੍ ਰਾਗਾ ਨ੍ਯਸ੍ਤ ਭੂषਣਾ ॥੨-੬੦-
ਵੈਦੇਹੀ, ਹੁਣ ਗਹਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਫਿਰ ਵੀ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪਜਾਬੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਗਜਮ੍ ਵਾ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਿਮ੍ਹਮ੍ ਵਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਮ੍ ਵਾ ਵਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਾ । ਨ ਆਹਾਰਯਤਿ ਸਮ੍ਤ੍ਰਾਸਮ੍ ਬਾਹੂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਮ੍ਸ਼੍ਰਿਤਾ ॥੨-੬੦-
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਬਾਘ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਡਰ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਹਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਸ਼ੋਚ੍ਯਾਃ ਤੇ ਨ ਚ ਆਤ੍ਮਾ ਤੇ ਸ਼ੋਚ੍ਯੋ ਨ ਅਪਿ ਜਨ ਅਧਿਪਃ । ਇਦਮ੍ ਹਿ ਚਰਿਤਮ੍ ਲੋਕੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਸ੍ਯਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍ ॥੨-੬੦-
ਨ ਤੁਸੀਂ, ਨ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪ, ਨ ਰਾਜਾ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਇਹ ਚਲਣ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਇਜ਼ਤ ਵਾਂਗ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗਾ।
ਵਿਧੂਯ ਸ਼ੋਕਮ੍ ਪਰਿਹृष੍ਟ ਮਾਨਸਾ । ਮਹਰ੍षਿ ਯਾਤੇ ਪਥਿ ਸੁਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਵਨੇ ਰਤਾ ਵਨ੍ਯ ਫਲ ਅਸ਼ਨਾਃ ਪਿਤੁਃ । ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਮ੍ ਪਰਿਪਾਲਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥੨-੬੦-
ਉਹ ਲੋਕ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਚੰਗੀ ਵਾਅਦਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਅਪਿ ਸੂਤੇਨ ਸੁਯੁਕ੍ਤ ਵਾਦਿਨਾ । ਨਿਵਾਰ੍ਯਮਾਣਾ ਸੁਤ ਸ਼ੋਕ ਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਨ ਚੈਵ ਦੇਵੀ ਵਿਰਰਾਮ ਕੂਜਿਤਾਤ੍ । ਪ੍ਰਿਯ ਇਤਿ ਪੁਤ੍ਰ ਇਤਿ ਚ ਰਾਘਵ ਇਤਿ ਚ ॥੨-੬੦-
ਫਿਰ ਵੀ, ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚੰਗੀ ਬਾਤਾਂ ਕਰਕੇ ਰੋਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਗਲਤ ਹੋਈ ਰਾਣੀ ਆਪਣੀ ਰੋਣੀ ਬੰਦ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ, 'ਪਿਆਰੇ! ਪੁੱਤਰ! ਰਾਘਵ!' ਕਹਿ ਕਹਿ ਕੇ।
thumb|ਏਕषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕषष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਇਕਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ।
ਵਨਮ੍ ਗਤੇ ਧਰ੍ਮ ਪਰੇ ਰਾਮੇ ਰਮਯਤਾਮ੍ ਵਰੇ । ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਰੁਦਤੀ ਸ੍ਵਾਰ੍ਤਾ ਭਰ੍ਤਾਰਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੬੧-
ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਰਾਮ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਰੋ ਰਹੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਯਦ੍ਯਪਿ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਪ੍ਰਥਿਤਮ੍ ਤੇ ਮਯਦ੍ ਯਸ਼ਃ । ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ੋ ਵਦਾਨ੍ਯਃ ਚ ਪ੍ਰਿਯ ਵਾਦੀ ਚ ਰਾਘਵਃ ॥੨-੬੧-
ਭਾਵੇਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਭਾ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਘਵ ਦਇਆਲੂ, ਦਾਨੀ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਕਥਮ੍ ਨਰ ਵਰ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪੁਤ੍ਰੌ ਤੌ ਸਹ ਸੀਤਯਾ । ਦੁਹ੍ਖਿਤੌ ਸੁਖ ਸਮ੍ਵृਦ੍ਧੌ ਵਨੇ ਦੁਹ੍ਖਮ੍ ਸਹਿष੍ਯਤਃ ॥੨-੬੧-
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਸੁਖ ਵਿਚ ਪਲੇ ਹਨ, ਹੁਣ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲੈਣਗੇ?
ਸਾ ਨੂਨਮ੍ ਤਰੁਣੀ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਸੁਖ ਉਚਿਤਾ । ਕਥਮ੍ ਉष੍ਣਮ੍ ਚ ਸ਼ੀਤਮ੍ ਚ ਮੈਥਿਲੀ ਪ੍ਰਸਹਿष੍ਯਤੇ ॥੨-੬੧-
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ, ਸਾਵਲੇ ਰੰਗ ਦੀ, ਨਰਮ ਤੇ ਸੁਖ ਦੀ ਆਦੀ ਕੁੜੀ, ਮੈਥਿਲੀ, ਗਰਮੀ ਤੇ ਠੰਡੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਲੈਵੇਗੀ?
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਅਸ਼ਨਮ੍ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਕ੍ਸ਼ੀ ਸੂਪ ਦਮ੍ਸ਼ ਅਨ੍ਵਿਤਮ੍ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਵਨ੍ਯਮ੍ ਨੈਵਾਰਮ੍ ਆਹਾਰਮ੍ ਕਥਮ੍ ਸੀਤਾ ਉਪਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ॥੨-੬੧-
ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ, ਸੂਪ ਤੇ ਚਟਣੀਆਂ ਖਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਦਾ ਰੁੱਖਾ ਖਾਣਾ ਕਿਵੇਂ ਖਾਏਗੀ?
ਗੀਤ ਵਾਦਿਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਘੋषਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਾ । ਕਥਮ੍ ਕ੍ਰਵ੍ਯ ਅਦ ਸਿਮ੍ਹਾਨਾਮ੍ ਸ਼ਬ੍ਦਮ੍ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਤਿ ਅਸ਼ੋਭਨਮ੍ ॥੨-੬੧-
ਜੋ ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦਯਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨ ਦੀ ਆਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀਤਾ ਹੁਣ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਸਹਿ ਲੈਵੇਗੀ?
ਮਹਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਧ੍ਵਜ ਸਮ੍ਕਾਸ਼ਃ ਕ੍ਵ ਨੁ ਸ਼ੇਤੇ ਮਹਾ ਭੁਜਃ । ਭੁਜਮ੍ ਪਰਿਘ ਸਮ੍ਕਾਸ਼ਮ੍ ਉਪਧਾਯ ਮਹਾ ਬਲਃ ॥੨-੬੧-
ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੜੇ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਸੌਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਨੂੰ ਤਕਿਆ ਬਣਾਕੇ?
ਪਦ੍ਮ ਵਰ੍ਣਮ੍ ਸੁਕੇਸ਼ ਅਨ੍ਤਮ੍ ਪਦ੍ਮ ਨਿਹ੍ਸ਼੍ਵਾਸਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਕਦਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਦਨਮ੍ ਪੁष੍ਕਰ ਈਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥੨-੬੧-
ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ, ਸੋਹਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ, ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸੁਗੰਧੀ ਸਾਹ ਤੇ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੇਖਾਂਗੀ?
ਵਜ੍ਰ ਸਾਰਮਯਮ੍ ਨੂਨਮ੍ ਹृਦਯਮ੍ ਮੇ ਨ ਸਮ੍ਸ਼ਯਃ । ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਤਮ੍ ਯਦ੍ ਵੈ ਫਲਤਿ ਇਦਮ੍ ਸਹਸ੍ਰਧਾ ॥੨-੬੧-
ਸੱਚਮੁਚ, ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਪਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਦਿਲ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦਾ।
ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕਰੁਣਮ੍ ਕਰ੍ਮ ਵ੍ਯਪੋਹ੍ਯ ਮਮ ਬਾਨ੍ਧਵਾਃ । ਨਿਰਸ੍ਤਾ ਪਰਿਧਾਵਨ੍ਤਿ ਸੁਖਾਰ੍ਹਃ ਕृਪਣਾ ਵਨੇ ॥੨-੬੧-
ਤੇਰੇ ਬੇਦਰਦੀ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ, ਜੋ ਸੁਖ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਨ।
ਯਦਿ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੇ ਵਰ੍षੇ ਰਾਘਵਃ ਪੁਨਰੇष੍ਯਤਿ । ਜਹ੍ਯਾਦ੍ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਚ ਕੋਸ਼ਮ੍ ਚ ਭਰਤੋ ਨੋਪਲ੍ਸ੍ਖ੍ਯਤੇ ॥੨-੬੧-
ਜੇ ਰਾਘਵ ਪੰਦਰਵੇਂ ਸਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੇ ਖਜਾਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।
ਭੋਜਯਨ੍ਤਿ ਕਿਲ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਕੇਚਿਤ੍ਸ੍ਵਨੇਵ ਬਾਨ੍ਧਵਾਨ੍ । ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੇ ਕृਤਕਾਰ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਰ੍षਭਾਨ੍ ॥੨-੬੧-
ਕੁਝ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਕੰਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਯੇ ਗੁਣਵਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਵਾਮ੍ਸਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ । ਨ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੇऽਭਿਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸੁਧਾਮਪਿ ਸੁਰੋਪਮਾਃ ॥੨-੬੧-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੋਵੇਂ ਹਨ, ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਖਵਾਉਣ 'ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂ ਵਰਗਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲੇ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇष੍ਵਪਿ ਤृਪ੍ਤੇषੁ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੋਕ੍ਤੁਮ੍ ਦ੍ਵਿਜਰ੍षਭਾਃ । ਨਾਭ੍ਯੁਪੈਤੁਮਲਮ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਚ੍ਚੇਦਮਿਵਰ੍ष੍ਭਾਃ ॥੨-੬੧-
ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਪਰ ਸਮਝਦਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਬਲਦ ਕੱਟੀ ਹੋਈ ਘਾਹ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।
ਏਵਮ੍ ਕਨੀਯਸਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਭੁਕ੍ਤਮ੍ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਵਿਸ਼ਾਮ੍ ਪਤੇ । ਭ੍ਰਾਤਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਵਰਿष੍ਠਾਃ ਚ ਕਿਮ੍ ਅਰ੍ਥਮ੍ ਨ ਅਵਮਮ੍ਸ੍ਯਤੇ ॥੨-੬੧-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਰਾਜ ਭੋਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਭਰਾ ਕਿਉਂ ਆਪਣੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ?
ਨ ਪਰੇਣ ਆਹृਤਮ੍ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮ੍ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਖਾਦਿਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਚਤਿ । ਏਵਮ੍ ਏਵ ਨਰ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਪਰ ਲੀਢਮ੍ ਨ ਮਮ੍ਸ੍ਯਤੇ ॥੨-੬੧-
ਚੀਤਾ ਕਦੇ ਦੂਜੇ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ, ਜੋ ਮਰਦ ਚੀਤੇ ਵਰਗਾ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਹਵਿਰ੍ ਆਜ੍ਯਮ੍ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ਾਃ ਕੁਸ਼ਾ ਯੂਪਾਃ ਚ ਖਾਦਿਰਾਃ । ਨ ਏਤਾਨਿ ਯਾਤ ਯਾਮਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪੁਨਰ੍ ਅਧ੍ਵਰੇ ॥੨-੬੧-
ਹਵਨ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ, ਘੀ, ਪੂੜੀਆਂ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਤੇ ਖਾਦਿਰ ਦੇ ਯੂਪ — ਇਹ ਸਭ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵਰਤ ਕੇ ਮੁੜ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ।
ਤਥਾ ਹਿ ਆਤ੍ਤਮ੍ ਇਦਮ੍ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ਹृਤ ਸਾਰਾਮ੍ ਸੁਰਾਮ੍ ਇਵ । ਨ ਅਭਿਮਨ੍ਤੁਮ੍ ਅਲਮ੍ ਰਾਮਃ ਨष੍ਟ ਸੋਮਮ੍ ਇਵ ਅਧ੍ਵਰਮ੍ ॥੨-੬੧-
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਰਾਜ ਵੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਮਦਿਰਾ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਹ ਖੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਰਾਮਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਮਾ ਖੋ ਜਾਣ ਤੇ ਯਜਨ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਨ ਏਵਮ੍ ਵਿਧਮ੍ ਅਸਤ੍ਕਾਰਮ੍ ਰਾਘਵੋ ਮਰ੍षਯਿष੍ਯਤਿ । ਬਲਵਾਨ੍ ਇਵ ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਬਾਲਧੇਰ੍ ਅਭਿਮਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥੨-੬੧-
ਰਾਘਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਦੇ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਕਤਵਰ ਚੀਤਾ ਬੱਚੇ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਣਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।