ਨ ਸੁਹृਦ੍ਭਿਰ੍ ਨ ਚ ਅਮਾਤ੍ਯੈਃ ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਨ ਨੈਗਮੈਃ । ਮਯਾ ਅਯਮ੍ ਅਰ੍ਥਃ ਸਮ੍ਮੋਹਾਤ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਹੇਤੋਹ੍ ਸਹਸਾ ਕृਤਃ ॥੨-੫੯-
ਮੈਂ ਨਾ ਦੋਸਤਾਂ, ਨਾ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਨਾ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ; ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲੇ ਵਿਚ ਤੇ ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਅਚਾਨਕ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।
ਭਵਿਤਵ੍ਯਤਯਾ ਨੂਨਮ੍ ਇਦਮ੍ ਵਾ ਵ੍ਯਸਨਮ੍ ਮਹਤ੍ । ਕੁਲਸ੍ਯ ਅਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਸੂਤ ਯਦृਚ੍ਚਯਾ ॥੨-੫੯-
ਸੂਤ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸੂਤ ਯਦ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਤੇ ਕਿਮ੍ਚਿਨ੍ ਮਯਾ ਅਪਿ ਸੁਕृਤਮ੍ ਕृਤਮ੍ । ਤ੍ਵਮ੍ ਪ੍ਰਾਪਯ ਆਸ਼ੁ ਮਾਮ੍ ਰਾਮਮ੍ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਸਮ੍ਤ੍ਵਰਯਨ੍ਤਿ ਮਾਮ੍ ॥੨-੫੯-
ਸੂਤ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਭਲਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਚਲ; ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਯਦ੍ ਯਾ ਅਪਿ ਮਮ ਏਵ ਆਜ੍ਞਾ ਨਿਵਰ੍ਤਯਤੁ ਰਾਘਵਮ੍ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਨਾ ਰਾਮ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮ੍ ਅਪਿ ਜੀਵਿਤੁਮ੍ ॥੨-੫੯-
ਮੇਰੀ ਜੋ ਵੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦੇ; ਮੈਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਅਥਵਾ ਅਪਿ ਮਹਾ ਬਾਹੁਰ੍ ਗਤਃ ਦੂਰਮ੍ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਮਾਮ੍ ਏਵ ਰਥਮ੍ ਆਰੋਪ੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਰਾਮਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ॥੨-੫੯-
ਜੇ ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਰਾਮ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜਾ ਕੇ ਜਲਦੀ ਰਾਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਵਾ।
ਵृਤ੍ਤ ਦਮ੍ष੍ਟ੍ਰਃ ਮਹਾ ਇष੍ਵਾਸਃ ਕ੍ਵ ਅਸੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਪੂਰ੍ਵਜਃ । ਯਦਿ ਜੀਵਾਮਿ ਸਾਧ੍ਵ੍ ਏਨਮ੍ ਪਸ਼੍ਯੇਯਮ੍ ਸਹ ਸੀਤਯਾ ॥੨-੫੯-
ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਵੱਕੜ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਡਾ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜੇ ਮੈਂ ਜੀਵੀਂ ਰਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੇਖ ਸਕਾਂ।
ਲੋਹਿਤ ਅਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਮਹਾ ਬਾਹੁਮ੍ ਆਮੁਕ੍ਤ ਮਣਿ ਕੁਣ੍ਡਲਮ੍ । ਰਾਮਮ੍ ਯਦਿ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਯਮ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥੨-੫੯-
ਜੇ ਮੈਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਅਤਃ ਨੁ ਕਿਮ੍ ਦੁਹ੍ਖਤਰਮ੍ ਯੋ ਅਹਮ੍ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁ ਨਨ੍ਦਨਮ੍ । ਇਮਾਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਾਮ੍ ਆਪਨ੍ਨੋ ਨ ਇਹ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਘਵਮ੍ ॥੨-੫੯-
ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਹੋ ਕੇ, ਅਜੇਹੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਈ ਹਾਂ ਤੇ ਇੱਥੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਹੀ—ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਦੁੱਖ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਹਾ ਰਾਮ ਰਾਮ ਅਨੁਜ ਹਾ ਹਾ ਵੈਦੇਹਿ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ । ਨ ਮਾਮ੍ ਜਾਨੀਤ ਦੁਹ੍ਖੇਨ ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਮ੍ ਅਨਾਥਵਤ੍ ॥੨-੫੯-
ਹਾ ਰਾਮ! ਹਾ ਲਕਸ਼ਮਣ! ਹਾ ਵੈਦੇਹੀ ਤਪਸਵਿਨੀ! ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਮਰ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਸ ਤੇਨ ਰਾਜਾ ਦੁਃਖੇਨ ਭृਸ਼ਮਰ੍ਪਿਤਚੇਤਨਃ । ਅਵਗਾਢਃ ਸੁਦੁष੍ਪਾਰਮ੍ ਸ਼ੋਕਸਾਗਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੯-
ਰਾਜਾ, ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ 'ਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ।
ਰਾਮਸ਼ੋਕਮਹਾਭੋਗਃ ਸੀਤਾਵਿਰਹਪਾਰਗਃ । ਸ਼੍ਵਸਿਤੋਰ੍ਮਿਮਹਾਵਰ੍ਤੋ ਬਾष੍ਪਫੇਨਜਲਾਵਿਲਃ ॥੨-੫੯-
ਇਹ ਦੁੱਖ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕੰਢਾ ਸੀਤਾ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਸਦੇ ਆਹ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਂਸੂਆਂ ਦੀ ਝੱਗ ਹੈ।
ਬਾਹੁਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਮੀਨੌਘੋ ਵਿਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤਮਹਾਸ੍ਵਨਃ । ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਣਕੇਸ਼ਸ਼ੈਵਾਲਃ ਕੈਕੇਯੀਬਡਬਾਮੁਖਃ ॥੨-੫੯-
ਇਸਦੇ ਮੱਛੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀਆਂ ਝਟਕਾਂ ਹਨ, ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਹੈ, ਵੈਲਾਂ ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਤੇ ਕੈਕੇਈ ਇਸਦੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹੈ।
ਮਮਾਸ਼੍ਰੁਵੇਗਪ੍ਰਭਵਃ ਕੁਬ੍ਜਾਵਾਕ੍ਯਮਹਾਗ੍ਰਹਃ । ਵਰਵੇਲੋ ਨृਸ਼ਮ੍ਸਾਯਾ ਰਾਮਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਨਾਯਤਃ ॥੨-੫੯-
ਮੇਰੇ ਆਂਸੂਆਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਇਸਨੂੰ ਭਰਦੀ ਹੈ, ਕੁਬਜਾ ਦੇ ਬੋਲ ਵੱਡਾ ਮਗਰਮੱਛ ਹਨ, ਕਠੋਰ ਵਰਦਾਨ ਉਸਦਾ ਕੰਢਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ ਉਸਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਬਤ ਨਿਮਗ੍ਨੋऽਹਮ੍ ਕੌਸਲ੍ਯੇ ਰਾਘਵਮ੍ ਵਿਨਾ । ਦੁਸ੍ਤਰਃ ਜੀਵਤਾ ਦੇਵਿ ਮਯਾ ਅਯਮ੍ ਸ਼ੋਕ ਸਾਗਰਃ ॥੨-੫੯-
ਕੌਸਲਿਆ, ਮੈਂ ਰਾਘਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਚਮੁਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਜੀਵਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਦੁੱਖ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ।
ਅਸ਼ੋਭਨਮ੍ ਯੋ ਅਹਮ੍ ਇਹ ਅਦ੍ਯ ਰਾਘਵਮ੍ । ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਨ ਲਭੇ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ਇਤਿ ਇਵ ਰਾਜਾ ਵਿਲਪਨ੍ ਮਹਾ ਯਹਾਸ਼ਃਪਪਾਤ ਤੂਰ੍ਣਮ੍ ਸ਼ਯਨੇ ਸ ਮੂਰ੍ਚਿਤਃ ॥੨-੫੯-
ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਅੱਜ ਰਾਘਵ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ, ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ, ਵੱਡਾ ਰਾਜਾ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਇਤਿ ਵਿਲਪਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇ ਪ੍ਰਨष੍ਟੇ । ਕਰੁਣਤਰਮ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਮ੍ ਚ ਰਾਮ ਹੇਤੋਃ । ਵਚਨਮ੍ ਅਨੁਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵੀ । ਭਯਮ੍ ਅਗਮਤ੍ ਪੁਨਰ੍ ਏਵ ਰਾਮ ਮਾਤਾ ॥੨-੫੯-
ਜਦ ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ, ਉਸਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਈ।
thumb|षष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षष੍ਠਿਤਮਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਸਾਠਵਾਂ ਸਰਗ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤਤਃ ਭੂਤ ਉਪਸृष੍ਟਾ ਇਵ ਵੇਪਮਾਨਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਧਰਣ੍ਯਾਮ੍ ਗਤ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾ ਇਵ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੂਤਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੬੦-
ਫਿਰ ਕੌਸਲਿਆ, ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਭੂਤ ਲੱਗ ਗਏ ਹੋਣ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਸੂਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਨਯ ਮਾਮ੍ ਯਤ੍ਰ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸੀਤਾ ਯਤ੍ਰ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ । ਤਾਨ੍ ਵਿਨਾ ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਅਪਿ ਅਤ੍ਰ ਜੀਵਿਤੁਮ੍ ਨ ਉਤ੍ਸਹੇ ਹਿ ਅਹਮ੍ ॥੨-੬੦-
ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਚਲ ਜਿੱਥੇ ਕਕੁਤਸਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।
ਨਿਵਰ੍ਤਯ ਰਥਮ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਦਣ੍ਡਕਾਨ੍ ਨਯ ਮਾਮ੍ ਅਪਿ । ਅਥ ਤਾਨ੍ ਨ ਅਨੁਗਚ੍ਚਾਮਿ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਯਮ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥੨-੬੦-
ਰਥ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦੰਡਕ ਵਨ ਲੈ ਚਲ; ਜੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਗਈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ।
ਬਾष੍ਪ ਵੇਗੌਪਹਤਯਾ ਸ ਵਾਚਾ ਸਜ੍ਜਮਾਨਯਾ । ਇਦਮ੍ ਆਸ਼੍ਵਾਸਯਨ੍ ਦੇਵੀਮ੍ ਸੂਤਃ ਪ੍ਰਾਨ੍ਜਲਿਰ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੬੦-
ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਥੀ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਤ੍ਯਜ ਸ਼ੋਕਮ੍ ਚ ਮੋਹਮ੍ ਚ ਸਮ੍ਭ੍ਰਮਮ੍ ਦੁਹ੍ਖਜਮ੍ ਤਥਾ । ਵ੍ਯਵਧੂਯ ਚ ਸਮ੍ਤਾਪਮ੍ ਵਨੇ ਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ ॥੨-੬੦-
ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭਟਕਣ ਛੱਡੋ, ਤੇ ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਆਪਣਾ ਮਨ ਹਲਕਾ ਕਰਕੇ ਜਾਣ ਲੋ ਕਿ ਰਾਘਵ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇਗਾ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਚ ਅਪਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪਾਦੌ ਪਰਿਚਰਨ੍ ਵਨੇ । ਆਰਾਧਯਤਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਃ ਪਰ ਲੋਕਮ੍ ਜਿਤ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ॥੨-੬੦-
ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆ ਵਾਂਗ ਪੂਜਦਾ ਹੈ।
ਵਿਜਨੇ ਅਪਿ ਵਨੇ ਸੀਤਾ ਵਾਸਮ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗृਹੇष੍ਵ੍ ਇਵ । ਵਿਸ੍ਰਮ੍ਭਮ੍ ਲਭਤੇ ਅਭੀਤਾ ਰਾਮੇ ਸਮ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤ ਮਾਨਸਾ ॥੨-੬੦-
ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁੰਨੇ ਪਾਸੇ ਵੀ, ਸੀਤਾ ਆਪਣਾ ਵਾਸ ਲੱਭ ਕੇ, ਰਾਮ 'ਤੇ ਮਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਡਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਘਰ ਵਾਂਗ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਅਸ੍ਯਾ ਦੈਨ੍ਯਮ੍ ਕृਤਮ੍ ਕਿਮ੍ਚਿਤ੍ ਸੁਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮ੍ ਅਪਿ ਲਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਉਚਿਤਾ ਇਵ ਪ੍ਰਵਾਸਾਨਾਮ੍ ਵੈਦੇਹੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮਾ ॥੨-੬੦-
ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਰਤਾ ਭੀ ਥੋੜਾ ਵੀ ਉਦਾਸੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ; ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਵਾਸ-ਵਾਸ ਲਈ ਬਣੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਰਾਣੀ ਜੀ।
ਨਗਰ ਉਪਵਨਮ੍ ਗਤ੍ਵਾ ਯਥਾ ਸ੍ਮ ਰਮਤੇ ਪੁਰਾ । ਤਥੈਵ ਰਮਤੇ ਸੀਤਾ ਨਿਰ੍ਜਨੇषੁ ਵਨੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ ॥੨-੬੦-
ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁੰਨੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਰਹੀ।
ਬਾਲਾ ਇਵ ਰਮਤੇ ਸੀਤਾ ਬਾਲ ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਨਿਭ ਆਨਨਾ । ਰਾਮਾ ਰਾਮੇ ਹਿ ਅਦੀਨ ਆਤ੍ਮਾ ਵਿਜਨੇ ਅਪਿ ਵਨੇ ਸਤੀ ॥੨-੬੦-
ਚੰਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਲ ਵਾਂਗ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਰਹੀ; ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਨੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁੰਨੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਗਤਮ੍ ਹृਦਯਮ੍ ਹਿ ਅਸ੍ਯਾਃ ਤਤ੍ ਅਧੀਨਮ੍ ਚ ਜੀਵਿਤਮ੍ । ਅਯੋਧ੍ਯਾ ਅਪਿ ਭਵੇਤ੍ ਤਸ੍ਯਾ ਰਾਮ ਹੀਨਾ ਤਥਾ ਵਨਮ੍ ॥੨-੬੦-
ਉਸਦਾ ਦਿਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਕੋਲ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਰਾਮ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
ਪਰਿ ਪृਚ੍ਚਤਿ ਵੈਦੇਹੀ ਗ੍ਰਾਮਾਮਃ ਚ ਨਗਰਾਣਿ ਚ । ਗਤਿਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਦੀਨਾਮ੍ ਚ ਪਾਦਪਾਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਅਪਿ ॥੨-੬੦-
ਵੈਦੇਹੀ ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਵੀ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।
ਰਾਮਮ੍ ਹਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਨਮ੍ ਵਾਪਿ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਾਨਾਤਿ ਜਾਨਤੀ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਵਿਹਾਰਮਿਵ ਸਮ੍ਸ਼੍ਰਿਤਾ ॥੨-੬੦-
ਰਾਮ ਜਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਕੇ, ਉਹ ਜੋ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।