ਯਥਾ ਚ ਮਨ੍ਯੇ ਦੁਰ੍ਜੀਵਮ੍ ਏਵਮ੍ ਨ ਸੁਕਰਮ੍ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਆਚ੍ਚਿਦ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਯਾਤੇ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰ ਜੀਵਤਿ ॥੨-੫੭-
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਜੀਣਾ ਵਾਕਈ ਔਖਾ ਹੈ, ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਕੌਸਲਿਆ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯ ਰੂਪਮ੍ ਤੁ ਤਤ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮ੍ ਨਿਸ਼ਾਮਯਨ੍ । ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਸ਼ੋਕੇਨ ਵਿਵੇਸ਼ ਸਹਸਾ ਗृਹਮ੍ ॥੨-੫੭-
ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜਲਦੇ ਹੋਏ, ਅਚਾਨਕ ਘਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਅष੍ਟਮੀਮ੍ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਦੀਨਮ੍ ਆਤੁਲਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰ ਸ਼ੋਕ ਪਰਿਮ੍ਲਾਨਮ੍ ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਰੇ ਗृਹੇ ॥੨-੫੭-
ਉਹ ਅਠਵੀਂ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਤੇ ਬੇਚੈਨ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗਮ ਵਿਚ ਮੁਰਝਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਘਰ ਵਿਚ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਅਭਿਗਮ੍ਯ ਤਮ੍ ਆਸੀਨਮ੍ ਨਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ । ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਰਾਮ ਵਚਨਮ੍ ਯਥਾ ਉਕ੍ਤਮ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ॥੨-੫੭-
ਉਹ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਸੰਦੇਸਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਠੀਕ ਠੀਕ ਸੁਣਾਇਆ।
ਸ ਤੂष੍ਣੀਮ੍ ਏਵ ਤਤ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤ ਚੇਤਨਃ । ਮੂਰ੍ਚਿਤਃ ਨ੍ਯਪਤਤ੍ ਭੂਮੌ ਰਾਮ ਸ਼ੋਕ ਅਭਿਪੀਡਿਤਃ ॥੨-੫੭-
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਰਾਮ ਦੇ ਗਮ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤਃ ਅਨ੍ਤਃ ਪੁਰਮ੍ ਆਵਿਦ੍ਧਮ੍ ਮੂਰ੍ਚਿਤੇ ਪृਥਿਵੀ ਪਤੌ । ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਬਾਹੂ ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਨृਪਤੌ ਪਤਿਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥੨-੫੭-
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਏ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਹੋ ਗਈ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਜਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗਣ 'ਤੇ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਮਿਤ੍ਰਯਾ ਤੁ ਸਹਿਤਾ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਪਤਿਤਮ੍ ਪਤਿਮ੍ । ਉਤ੍ਥਾਪਯਾਮ੍ ਆਸ ਤਦਾ ਵਚਨਮ੍ ਚ ਇਦਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੭-
ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਿੱਗੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਇਮਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾ ਭਾਗ ਦੂਤਮ੍ ਦੁष੍ਕਰ ਕਾਰਿਣਃ । ਵਨ ਵਾਸਾਤ੍ ਅਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮ੍ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ ਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾषਸੇ ॥੨-੫੭-
ਇਸ ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਦੂਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਣ-ਵਾਸ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਆਇਆ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ?
ਅਦ੍ਯ ਇਮਮ੍ ਅਨਯਮ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਪਤ੍ਰਪਸਿ ਰਾਘਵ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਸੁਕृਤਮ੍ ਤੇ ਅਸ੍ਤੁ ਸ਼ੋਕੇ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਹਾਯਤਾ ॥੨-੫੭-
ਅੱਜ ਇਹ ਅਨਿਆਇ ਕਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਉੱਠ, ਤੇਰਾ ਚੰਗਾ ਕਰਮ ਬਣਿਆ ਰਹੇ, ਦੁੱਖ ਤੇਰੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਦੇਵ ਯਸ੍ਯਾ ਭਯਾਤ੍ ਰਾਮਮ੍ ਨ ਅਨੁਪृਚ੍ਚਸਿ ਸਾਰਥਿਮ੍ । ਨ ਇਹ ਤਿष੍ਠਤਿ ਕੈਕੇਯੀ ਵਿਸ਼੍ਰਬ੍ਧਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਭਾष੍ਯਤਾਮ੍ ॥੨-੫੭-
ਹੇ ਦੇਵ, ਕਿਸ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ? ਇੱਥੇ ਕੈਕੇਈ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰ।
ਸਾ ਤਥਾ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾ ਰਾਜਮ੍ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸ਼ੋਕ ਲਾਲਸਾ । ਧਰਣ੍ਯਾਮ੍ ਨਿਪਪਾਤ ਆਸ਼ੁ ਬਾष੍ਪ ਵਿਪ੍ਲੁਤ ਭਾषਿਣੀ ॥੨-੫੭-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੌਸਲਿਆ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅੱਜੂ ਹੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ, ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਈ।
ਏਵਮ੍ ਵਿਲਪਤੀਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੌਸਲ੍ਯਾਮ੍ ਪਤਿਤਾਮ੍ ਭੁਵਿ । ਪਤਿਮ੍ ਚ ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸੁਸ੍ਵਰਮ੍ ਰੁਰੁਦੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥੨-੫੭-
ਕੌਸਲਿਆ ਨੂੰ ਰੋਦਿਆਂ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਤਤਃ ਤਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪੁਰ ਨਾਦਮ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵृਦ੍ਧਾਃ ਤਰੁਣਾਃ ਚ ਮਾਨਵਾਃ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਚ ਸਰ੍ਵਾ ਰੁਰੁਦੁਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਪੁਰਮ੍ ਤਦਾ ਆਸੀਤ੍ ਪੁਨਰ੍ ਏਵ ਸਮ੍ਕੁਲਮ੍ ॥੨-੫੭-
ਫਿਰ, ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਤੋਂ ਉਠਦੀ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮਰਦ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁੜ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
thumb|ਅष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਅष੍ਟਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਅਠਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤਃ ਯਦਾ ਰਾਜਾ ਮੋਹਾਤ੍ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤਃ ਪੁਨਃ । ਥਾਜੁਹਾਵ ਤਮ੍ ਸੂਤਮ੍ ਰਾਮ ਵृਤ੍ਤ ਅਨ੍ਤ ਕਾਰਣਾਤ੍ ॥੨-੫੮-
ਜਦ ਰਾਜਾ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆਇਆ, ਉਹ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਹਾਲਤ ਜਾਣਨ ਲਈ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਤਦਾ ਸੂਤੋ ਮਹਾਰਾਜ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਰੁਪਸ੍ਥਿਤਃ। ਰਾਮਮੇਵ ਅਨੁਸ਼ੋਚਨ੍ਤਂ ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥੨-੫੮-
ਫਿਰ ਸਾਰਥੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਮਹਾਰਾਜ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਰਾਮ ਲਈ ਦੁਖੀ, ਗਮ ਤੇ ਪੀੜਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਵृਦ੍ਧਮ੍ ਪਰਮ ਸਮ੍ਤਪ੍ਤਮ੍ ਨਵ ਗ੍ਰਹਮ੍ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਮ੍ । ਵਿਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਮ੍ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਮ੍ ਅਸ੍ਵਸ੍ਥਮ੍ ਇਵ ਕੁਨ੍ਜਰਮ੍ ॥੨-੫੮-
ਉਹ ਨੇ ਵੱਡੇ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ, ਨਵੇਂ ਦੁਖ ਨਾਲ ਫੜੇ ਹੋਏ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ, ਆਹ ਭਰਦੇ ਤੇ ਸੋਚਦੇ, ਬੇਚੈਨ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ।
ਰਾਜਾ ਤੁ ਰਜਸਾ ਸੂਤਮ੍ ਧ੍ਵਸ੍ਤ ਅਙ੍ਗਮ੍ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਸ਼੍ਰੁ ਪੂਰ੍ਣ ਮੁਖਮ੍ ਦੀਨਮ੍ ਉਵਾਚ ਪਰਮ ਆਰ੍ਤਵਤ੍ ॥੨-੫੮-
ਰਾਜਾ ਨੇ, ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਦੁਖੀ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਕ੍ਵ ਨੁ ਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮ ਆਤ੍ਮਾ ਵृਕ੍ਸ਼ ਮੂਲਮ੍ ਉਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਸੋ ਅਤ੍ਯਨ੍ਤ ਸੁਖਿਤਃ ਸੂਤ ਕਿਮ੍ ਅਸ਼ਿष੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ ॥੨-੫੮-
ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਰਾਮ, ਜੋ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਰਹੇਗਾ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਵੱਸੇਗਾ? ਸੂਤ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਨਸੀਬ ਰਾਘਵ, ਕੀ ਖਾਏਗਾ?
ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਨੁਚਿਤੋ ਦੁਃਖਮ੍ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਸ਼ਯਨੋਚਿਤਃ । ਭੂਮਿ ਪਾਲ ਆਤ੍ਮਜੋ ਭੂਮੌ ਸ਼ੇਤੇ ਕਥਮ੍ ਅਨਾਥਵਤ੍ ॥੨-੫੮-
ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦੇ ਆਦੀ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਸੇਜ 'ਤੇ ਸੌਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੁਣ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ, ਸੌਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?
ਯਮ੍ ਯਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਨੁਯਾਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਪਦਾਤਿ ਰਥ ਕੁਣ੍Jਜਰਾਃ । ਸ ਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਕਥਮ੍ ਰਾਮਃ ਵਿਜਨਮ੍ ਵਨਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥੨-੫੮-
ਜਿਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ, ਰਥ ਤੇ ਹਾਥੀ ਚਲਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਮ ਹੁਣ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵੇਗਾ?
ਵ੍ਯਾLਐਃ ਮृਗੈਃ ਆਚਰਿਤਮ੍ ਕृष੍ਣ ਸਰ੍ਪ ਨਿषੇਵਿਤਮ੍ । ਕਥਮ੍ ਕੁਮਾਰੌ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮ੍ ਵਨਮ੍ ਉਪਸ੍ਥਿਤੌ ॥੨-੫੮-
ਜਿੱਥੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਹਿਰਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਸੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਦੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇ ਵਿਦੇਹ ਦੀ ਧੀ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ?
ਸੁਕੁਮਾਰ੍ਯਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨ੍ਯਾ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਸਹ ਸੀਤਯਾ । ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰੌ ਕਥਮ੍ ਪਾਦੈਃ ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਰਥਾਤ੍ ਗਤੌ ॥੨-੫੮-
ਸੂਤ, ਨਰਮ ਤੇ ਤਪਸਵਿਨੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਥ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਉਤਰ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਚਲੇ?
ਸਿਦ੍ਧ ਅਰ੍ਥਃ ਖਲੁ ਸੂਤ ਤ੍ਵਮ੍ ਯੇਨ ਦृष੍ਟੌ ਮਮ ਆਤ੍ਮਜੌ । ਵਨ ਅਨ੍ਤਮ੍ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤੌ ਤਾਵ੍ ਅਸ਼੍ਵਿਨਾਵ੍ ਇਵ ਮਨ੍ਦਰਮ੍ ॥੨-੫੮-
ਸੂਤ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਵਾਕਈ ਕਾਮਯਾਬ ਹੈਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਮ੍ ਉਵਾਚ ਵਚੋ ਰਾਮਃ ਕਿਮ੍ ਉਵਾਚ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ । ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰ ਵਨਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਕਿਮ੍ ਉਵਾਚ ਚ ਮੈਥਿਲੀ ॥੨-੫੮-
ਸੂਤ, ਰਾਮ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਕੀ ਬੋਲਿਆ, ਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਜੰਗਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੀ ਕਹਿਆ?
ਆਸਿਤਮ੍ ਸ਼ਯਿਤਮ੍ ਭੁਕ੍ਤਮ੍ ਸੂਤ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯ । ਜੀਵਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਮੇਤੇਨ ਯਯਾਤਿਰਿਵ ਸਾਧੁषੁ ॥੨-੫੮-
ਸੂਤ, ਰਾਮ ਦੇ ਬੈਠਣ, ਸੌਣ ਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ; ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਉਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਲਾਇਆ ਸੀ।
ਇਤਿ ਸੂਤਃ ਨਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਚੋਦਿਤਃ ਸਜ੍ਜਮਾਨਯਾ । ਉਵਾਚ ਵਾਚਾ ਰਾਜਾਨਮ੍ ਸ ਬਾष੍ਪ ਪਰਿਰ੍ਬਦ੍ਧਯਾ ॥੨-੫੮-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸੂਤ ਨੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਬ੍ਰਵੀਨ੍ ਮਾਮ੍ ਮਹਾ ਰਾਜ ਧਰ੍ਮਮ੍ ਏਵ ਅਨੁਪਾਲਯਨ੍ । ਅਨ੍ਜਲਿਮ੍ ਰਾਘਵਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਾ ਅਭਿਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ॥੨-੫੮-
ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਰਾਘਵ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸੂਤ ਮਦ੍ਵਚਨਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਤਾਤਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤ ਆਤ੍ਮਨਃ । ਸ਼ਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਨੀਯਸ੍ਯ ਵਨ੍ਦ੍ਯੌ ਪਾਦੌ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥੨-੫੮-
ਸੂਤ, ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰੋ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਪੁਰਮ੍ ਵਾਚ੍ਯਮ੍ ਸੂਤ ਮਦ੍ਵਚਨਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਆਰੋਗ੍ਯਮ੍ ਅਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਯਥਾ ਅਰ੍ਹਮ੍ ਚ ਅਭਿਵਾਦਨਮ੍ ॥੨-੫੮-
ਸੂਤ, ਮੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ; ਸਭ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਫਰਕ ਕੀਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰ, ਤੇ ਯੋਗ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ।