ਇਤਿ ਸੀਤਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਯਗਚ੍ਛਦ੍ਵਨਸ੍ਪਤਿਮ੍ । ਅਵਲੋਕ੍ਯ ਤਤਃ ਸੀਤਾਮਾਯਾਚਨ੍ਤੀਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਰਜ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ—
ਦਯਿਤਾਮ੍ ਚ ਵਿਧੇਯਮ੍ ਚ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸੀਤਾਮਾਦਾਯ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਮਗ੍ਰਤੋ ਭਰਤਾਨੁਜ ॥੨-੫੫-
ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਫਰਜ਼ਦਾਰ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ, ਹੇ ਭਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ।'
ਪृष੍ਠਤੋऽਹਮ੍ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਯੁਧੋ ਦ੍ਵਿਪਦਾਮ੍ ਵਰ । ਯਦ੍ਯਤ੍ਫਲਮ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਪੁष੍ਪਮ੍ ਵਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥੨-੫੫-
'ਮੈਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗਾ, ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਜੋ ਫਲ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਚਾਹੇ—'
ਤਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਰਮਤੇ ਮਨਃ । ਗਚ੍ਚਤੋਸ੍ਤੁ ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬਭੂਵ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥੨-੫੫-
'—ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ।' ਜਦ ਉਹ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲੀ।
ਮਾਤਙ੍ਗਯੋਰ੍ਮਦ੍ਯਗਤਾ ਸ਼ੁਭਾ ਨਾਗਵਧੂਰਿਵ । ਏਕੈਕਮ੍ ਪਾਦਪਮ੍ ਗੁਲ੍ਮਮ੍ ਲਤਾਮ੍ ਵਾ ਪੁष੍ਪਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਥਣ ਵਾਂਗ, ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲੀ, ਹਰ ਰੁੱਖ, ਬੂਟਾ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਲਤਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਹੋਈ।
ਅਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਾਮ੍ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਰਾਮਮ੍ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਾऽਬਲਾ । ਰਮਣੀਯਾਨ੍ ਬਹੁਵਿਧਾਨ੍ ਪਾਦਪਾਨ੍ ਕੁਸੁਮੋਤ੍ਕਟਾਨ੍ ॥੨-੫੫-
ਕਈ ਸੋਹਣੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਸਨ, ਵੇਖ ਕੇ, ਨਰਮ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸੀਤਾਵਚਨਸਮ੍ਰਬ੍ਦ ਅਨਯਾਮਾਸ ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਃ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਾਲੁਕਜਲਾਮ੍ ਹਸਸਾਰਸਨਾਦਿਤਾਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਸੀਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਰੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਹੰਸਾਂ-ਕਰਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਰੇਮੇ ਜਨਕਰਾਜਸ੍ਯ ਤਦਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੁਤਾ ਨਦੀਮ੍ । ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਨੌ ॥੨-੫੫-
ਉਥੇ, ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਈ; ਫਿਰ ਇੱਕ ਕੋਸ ਜਿੰਨਾ ਹੋਰ ਚੱਲ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—
ਬਹੂਨ੍ਮੇਧ੍ਯਾਨ੍ ਮृਗਾਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਚੇਰਤੁਰ੍ਯਮੁਨਾਵਨੇ । ਵਿਹृਤ੍ਯ ਤੇ ਬਰ੍ਹਿਣਪੂਗਨਾਦਿਤੇ । ਸ਼ੁਭੇ ਵਨੇ ਵਾਨਰਵਾਰਣਾਯੁਤੇ । ਸਮਮ੍ ਨਦੀਵਪ੍ਰਮੁਪੇਤ੍ਯ ਸਮ੍ਮਤਮ੍ । ਨਿਵਾਸਮਾਜਗ੍ਮੁ ਰਦੀਨਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ॥੨-੫੫-
ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੇਡ ਕੇ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆਏ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਏ।
thumb|षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ ਛਪਣਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਸੋਹਣੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪਚਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਇਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਮ੍ ਵ੍ਯਤੀਤਾਯਾਮ੍ ਅਵਸੁਪ੍ਤਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਪ੍ਰਬੋਧਯਾਮ੍ ਆਸ ਸ਼ਨੈਃ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ਰਘੁ ਨਨ੍ਦਨਃ ॥੨-੫੬-
ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਲੇ ਸੁੱਤਾ ਸੀ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸ਼ृਣੁ ਵਨ੍ਯਾਨਾਮ੍ ਵਲ੍ਗੁ ਵ੍ਯਾਹਰਤਾਮ੍ ਸ੍ਵਨਮ੍ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਮਹੇ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਸ੍ਯ ਪਰਮ੍ ਤਪ ॥੨-੫੬-
'ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ। ਹੁਣ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ।'
ਸ ਸੁਪ੍ਤਃ ਸਮਯੇ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਃ । ਜਹੌ ਨਿਦ੍ਰਾਮ੍ ਚ ਤਨ੍ਦ੍ਰੀਮ੍ ਚ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਮ੍ ਚ ਪਥਿ ਸ਼੍ਰਮਮ੍ ॥੨-੫੬-
ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਜਗਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਨੀਂਦ, ਸੁਸਤਾਪਣ ਤੇ ਰਾਹ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤੌਤ੍ਥਾਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਜਲਮ੍ । ਪਨ੍ਥਾਨਮ੍ ऋषਿਣਾ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟਮ੍ ਚਿਤ੍ਰ ਕੂਟਸ੍ਯ ਤਮ੍ ਯਯੁਃ ॥੨-੫੬-
ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਉਠੇ, ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਛੂਹਿਆ, ਤੇ ਰਿਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਰਸਤਾ ਲੈ ਕੇ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
ਤਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਃ ਕਾਲੇ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਸਹ । ਸੀਤਾਮ੍ ਕਮਲ ਪਤ੍ਰ ਅਕ੍ਸ਼ੀਮ੍ ਇਦਮ੍ ਵਚਨਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੬-
ਫਿਰ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ:
ਆਦੀਪ੍ਤਾਨ੍ ਇਵ ਵੈਦੇਹਿ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ ਨਗਾਨ੍ । ਸ੍ਵੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਕਿਮ੍ਸ਼ੁਕਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਲਿਨਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਅਤ੍ਯਯੇ ॥੨-੫੬-
'ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਰਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ।'
ਪਸ਼੍ਯ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨ੍ ਫੁਲ੍ਲਾਨ੍ ਨਰੈਃ ਅਨੁਪਸੇਵਿਤਾਨ੍ । ਫਲ ਪਤ੍ਰੈਃ ਅਵਨਤਾਨ੍ ਨੂਨਮ੍ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜੀਵਿਤੁਮ੍ ॥੨-੫੬-
ਇਹ ਭੱਲਾਤਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਾ ਛੁਏ ਹੋਏ, ਫਲ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇੱਥੇ ਜੀਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਸ਼੍ਯ ਦ੍ਰੋਣ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਲਮ੍ਬਮਾਨਾਨਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ । ਮਧੂਨਿ ਮਧੁ ਕਾਰੀਭਿਃ ਸਮ੍ਭृਤਾਨਿ ਨਗੇ ਨਗੇ ॥੨-੫੬-
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਹਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਟੋਕਰੀਆਂ ਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਮਧੂ-ਛੱਤੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੇ ਮਧੂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਏष ਕ੍ਰੋਸ਼ਤਿ ਨਤ੍ਯੂਹਃ ਤਮ੍ ਸ਼ਿਖੀ ਪ੍ਰਤਿਕੂਜਤਿ । ਰਮਣੀਯੇ ਵਨ ਉਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਪੁष੍ਪ ਸਮ੍ਸ੍ਤਰ ਸਮ੍ਕਟੇ ॥੨-੫੬-
ਇੱਥੇ ਨਤਯੂਹਾ ਪੰਛੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੁਹਣੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਪਸਰੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਤਮ੍ਗ ਯੂਥ ਅਨੁਸृਤਮ੍ ਪਕ੍ਸ਼ਿ ਸਮ੍ਘ ਅਨੁਨਾਦਿਤਮ੍ । ਚਿਤ੍ਰ ਕੂਟਮ੍ ਇਮਮ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧ ਸ਼ਿਖਰਮ੍ ਗਿਰਿਮ੍ ॥੨-੫੬-
ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੇਖੋ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਢਲਾਨਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਹਨ।
ਸਮਭੂਮਿਤਲੇ ਰਮ੍ਯੇ ਦ੍ਰੁਮੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰਾਵृਤੇ । ਪੁਣ੍ਯੇ ਰਮ੍ਸ੍ਯਾਮਹੇ ਤਾਤ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਸ੍ਯ ਕਾਨਨੇ ॥੨-੫੬-
ਇਸ ਸੁਹਣੀ, ਸਮਤਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ, ਜੋ ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੇ ਜੰਗਲ 'ਚ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਹਾਂਗੇ, ਪਿਆਰੇ।
ਤਤਃ ਤੌ ਪਾਦ ਚਾਰੇਣ ਗਚ੍ਚਨ੍ਤੌ ਸਹ ਸੀਤਯਾ । ਰਮ੍ਯਮ੍ ਆਸੇਦਤੁਃ ਸ਼ੈਲਮ੍ ਚਿਤ੍ਰ ਕੂਟਮ੍ ਮਨੋ ਰਮਮ੍ ॥੨-੫੬-
ਫਿਰ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪੈਦਲ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਸੀ।
ਤਮ੍ ਤੁ ਪਰ੍ਵਤਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਨਾਨਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿ ਗਣ ਆਯੁਤਮ੍ । ਬਹੁਮੂਲਫਲਮ੍ ਰਮ੍ਯਮ੍ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ ਸਰਸੋਦਕਮ੍ ॥੨-੫੬-
ਉਹ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਹਨ, ਸੁਹਣਾ ਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਮਨੋਜ੍Jਨੋऽਯਮ੍ ਤਿਰਿਃ ਸੌਮ੍ਯ ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਯਤਹ੍ । ਬਹੁਮੂਲਫਲੋ ਰਮ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਜੀਵਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ ॥੨-੫੬-
ਇਹ ਸੁਹਣੀ ਕੰਢ, ਪਿਆਰੇ, ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਠੀਕ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਮਨਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯੇ । ਅਯਮ੍ ਵਾਸੋ ਭਵੇਤ੍ ਤਾਵਦ੍ ਅਤ੍ਰ ਸੌਮ੍ਯ ਰਮੇਮਹਿ ॥੨-੫੬-
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੱਥਰੀਲੇ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਆਉ, ਪਿਆਰੇ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੀਏ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰੀਏ।
ਇਤਿ ਸੀਤਾ ਚ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ । ਅਭਿਗਮ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿ ਮਭਿਵਾਦਯਨ੍ ॥੨-੫੬-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀਤਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਆਏ ਤੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਾਨ੍ਮਹਰ੍षਿਃ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਃ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ । ਆਸ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਚੋਵਾਚ ਸ੍ਵਾਗਤਮ੍ ਤੁ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਚ ॥੨-੫੬-
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ।
ਤਤੋऽਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਲਕਮਣਮ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਗ੍ਰਜਃ । ਸਮ੍ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯ ਮਾਤ੍ਮਾਨਮृष੍ਯੇ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥੨-੫੬-
ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ ਕੇ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਆਨਯ ਦਾਰੂਣਿ ਦृਢਾਨਿ ਚ ਵਰਾਣਿ ਚ । ਕੁਰੁष੍ਵ ਆਵਸਥਮ੍ ਸੌਮ੍ਯ ਵਾਸੇ ਮੇ ਅਭਿਰਤਮ੍ ਮਨਃ ॥੨-੫੬-
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਚੰਗਾ ਲੱਕੜ ਲਿਆ, ਪਿਆਰੇ, ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਰਹਿਣ 'ਚ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਸ ਲਈ ਘਰ ਬਣਾਓ।
ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਵਚਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ । ਆਜਹਾਰ ਤਤਃ ਚਕ੍ਰੇ ਪਰ੍ਣ ਸ਼ਾਲਾਮ੍ ਅਰਿਮ੍ ਦਮ ॥੨-੫੬-
ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਉਮਿਤ੍ਰਿ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਲਿਆਏ, ਤੇ ਫਿਰ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਬਣਾਈ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।