ਚਕਾਰ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾਯਾਃ ਸੁਖਮਾਸਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਿਯਮਿਵਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਮ੍ ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਃ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਟਾਹਣੀਆਂ ਕੱਟ ਕੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬੈਠਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਦਾਸਰਥੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਐਸਾ ਬੈਠਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ।
ਈष੍ਤ੍ਸਨ੍ਕਹ੍ਹਨਾਬਾਨ੍ ਤਾਨਗ੍ਤਾਰਿਓਅਤਤ੍ ਪ੍ਲਵਮ੍ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਸਨੇ ਚੂष੍ਣਾਨਿ ਚ ॥੨-੫੫-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੇੜੇ 'ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਾਸ ਉਸਦੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਰਮ ਚਾਦਰਾਂ ਰੱਖੀਆਂ।
ਪ੍ਲਵੇ ਕਠਿਨਕਾਜਮ੍ ਚ ਰਾਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਸਹਾਯੁਧੈਃ । ਆਰੋਪ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਮ੍ ਸੀਤਾਮ੍ ਸਮ੍ਘਾਟਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਤੌ ॥੨-੫੫-
ਬੇੜੇ 'ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਤੂਣੀ ਵੀ ਰੱਖੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਬੇੜਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਤੇਰਤੁਰ੍ਯ ਤ੍ਤੌ ਵੀਰੌ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜੌ । ਕਾLਇਨ੍ਦੀਮਧ੍ਯਮਾਯਾਤਾ ਸੀਤਾ ਤ੍ਵੇਨਾਮਵਨ੍ਦਤ ॥੨-੫੫-
ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਦਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰਲੇ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਦੇਵਿ ਤਰਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਪਾਰ੍ਯੇਨ੍ਮੇ ਪਤਿਰ੍ਵਤਮ੍ । ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਗੋਨਹਸ੍ਰੇਣ ਸੁਰਾਘਟਸ਼ਤੇਨ ਚ ॥੨-੫੫-
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਵਾਂ, ਮੇਰਾ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਵਚਨ ਸਦਾ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਮਟਕਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ ਪੂਜਾਂਗੇ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤੇ ਰਾਮੇ ਪੁਰੀਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਪਾਲਿਤਾਮ੍ । ਕਾLਇਨ੍ਦੀਮਥ ਸੀਤਾ ਤੁ ਯਾਚਮਾਨਾ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ॥੨-੫੫-
ਹੇ ਕਾਲਿੰਦੀ, ਰਾਮ ਜਦੋਂ ਇੱਖਵਾਕੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆਵੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਉਂ ਸੀਤਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤੀਰਮੇਵਾਭਿਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ । ਤਤਃ ਪ੍ਲਵੇਨਾਮ੍ਸ਼ੁਮਤੀਮ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਮੂਰ੍ਮਿਮਾਲਿਨੀਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਸੀਤਾ—ਫਿਰ, ਬੇੜੇ ਰਾਹੀਂ ਚਮਕਦੀ, ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰੀ।
ਤੀਰਜੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸਮ੍ਤੇਰੁਰ੍ਯਮੁਨਾਮ੍ ਨਦੀਮ੍ । ਤੇ ਤੀਰ੍ਣਾਃ ਪ੍ਲਵਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਯ ਯਮੁਨਾਵਨਾਤ੍ ॥੨-੫੫-
ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ। ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ, ਬੇੜਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼੍ਯਾਮਮ੍ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਮਾਸੇਦੁਃ ਸ਼ੀਤਲਮ੍ ਹਰਿਤਚ੍ਛਦਮ੍ । ਨ੍ਯ੍ਗ੍ਰੋਧਮ੍ ਤਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਵੈਦੇਹਿ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੫-
ਉਹ ਕਾਲੀ ਬੋਹੜ ਦੇ ਠੰਡੇ ਤੇ ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਹੇਠ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਸ ਬੋਹੜ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਨਮਸ੍ਤੇऽਨ੍ਤੁ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ ਪਾਰਯੇਨ੍ਮੇ ਪਤਿਰ੍ਵਤਮ੍ । ਕੌਸਲ੍ਯਾਮ੍ ਚੈਵ ਪਸ਼੍ਯੇਯਮ੍ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਮ੍ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਹੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਮੇਰਾ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਕੌਸਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖ ਸਕਾਂ।
ਇਤਿ ਸੀਤਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਯਗਚ੍ਛਦ੍ਵਨਸ੍ਪਤਿਮ੍ । ਅਵਲੋਕ੍ਯ ਤਤਃ ਸੀਤਾਮਾਯਾਚਨ੍ਤੀਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਰਜ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ—
ਦਯਿਤਾਮ੍ ਚ ਵਿਧੇਯਮ੍ ਚ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸੀਤਾਮਾਦਾਯ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਮਗ੍ਰਤੋ ਭਰਤਾਨੁਜ ॥੨-੫੫-
ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਫਰਜ਼ਦਾਰ ਸਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ, ਹੇ ਭਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ।'
ਪृष੍ਠਤੋऽਹਮ੍ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਸਾਯੁਧੋ ਦ੍ਵਿਪਦਾਮ੍ ਵਰ । ਯਦ੍ਯਤ੍ਫਲਮ੍ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇ ਪੁष੍ਪਮ੍ ਵਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥੨-੫੫-
'ਮੈਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਆਵਾਂਗਾ, ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਜੋ ਫਲ ਜਾਂ ਫੁੱਲ ਚਾਹੇ—'
ਤਤ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਦਦ੍ਯਾ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਰਮਤੇ ਮਨਃ । ਗਚ੍ਚਤੋਸ੍ਤੁ ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬਭੂਵ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥੨-੫੫-
'—ਉਹ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ।' ਜਦ ਉਹ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲੀ।
ਮਾਤਙ੍ਗਯੋਰ੍ਮਦ੍ਯਗਤਾ ਸ਼ੁਭਾ ਨਾਗਵਧੂਰਿਵ । ਏਕੈਕਮ੍ ਪਾਦਪਮ੍ ਗੁਲ੍ਮਮ੍ ਲਤਾਮ੍ ਵਾ ਪੁष੍ਪਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹਾਥਣ ਵਾਂਗ, ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲੀ, ਹਰ ਰੁੱਖ, ਬੂਟਾ ਜਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਲਤਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀ ਹੋਈ।
ਅਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵਾਮ੍ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਰਾਮਮ੍ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸਾऽਬਲਾ । ਰਮਣੀਯਾਨ੍ ਬਹੁਵਿਧਾਨ੍ ਪਾਦਪਾਨ੍ ਕੁਸੁਮੋਤ੍ਕਟਾਨ੍ ॥੨-੫੫-
ਕਈ ਸੋਹਣੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰੁੱਖ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਸਨ, ਵੇਖ ਕੇ, ਨਰਮ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸੀਤਾਵਚਨਸਮ੍ਰਬ੍ਦ ਅਨਯਾਮਾਸ ਲਕ੍ਸ੍ਮਣਃ । ਵਿਚਿਤ੍ਰਵਾਲੁਕਜਲਾਮ੍ ਹਸਸਾਰਸਨਾਦਿਤਾਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਸੀਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਰੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗ ਦੀ ਸੀ ਤੇ ਹੰਸਾਂ-ਕਰਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।
ਰੇਮੇ ਜਨਕਰਾਜਸ੍ਯ ਤਦਾ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੁਤਾ ਨਦੀਮ੍ । ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਨੌ ॥੨-੫੫-
ਉਥੇ, ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਈ; ਫਿਰ ਇੱਕ ਕੋਸ ਜਿੰਨਾ ਹੋਰ ਚੱਲ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—
ਬਹੂਨ੍ਮੇਧ੍ਯਾਨ੍ ਮृਗਾਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਚੇਰਤੁਰ੍ਯਮੁਨਾਵਨੇ । ਵਿਹृਤ੍ਯ ਤੇ ਬਰ੍ਹਿਣਪੂਗਨਾਦਿਤੇ । ਸ਼ੁਭੇ ਵਨੇ ਵਾਨਰਵਾਰਣਾਯੁਤੇ । ਸਮਮ੍ ਨਦੀਵਪ੍ਰਮੁਪੇਤ੍ਯ ਸਮ੍ਮਤਮ੍ । ਨਿਵਾਸਮਾਜਗ੍ਮੁ ਰਦੀਨਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ ॥੨-੫੫-
ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਮੋਰਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸੋਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੇਡ ਕੇ, ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆਏ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਏ।
thumb|षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ षਟ੍ਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਹੁਣ ਛਪਣਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਸੋਹਣੇ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪਚਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਇਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਮ੍ ਵ੍ਯਤੀਤਾਯਾਮ੍ ਅਵਸੁਪ੍ਤਮ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਪ੍ਰਬੋਧਯਾਮ੍ ਆਸ ਸ਼ਨੈਃ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ਰਘੁ ਨਨ੍ਦਨਃ ॥੨-੫੬-
ਜਦ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਾਲੇ ਸੁੱਤਾ ਸੀ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸ਼ृਣੁ ਵਨ੍ਯਾਨਾਮ੍ ਵਲ੍ਗੁ ਵ੍ਯਾਹਰਤਾਮ੍ ਸ੍ਵਨਮ੍ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਮਹੇ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਸ੍ਯ ਪਰਮ੍ ਤਪ ॥੨-੫੬-
'ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ। ਹੁਣ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਤਪਸੀ।'
ਸ ਸੁਪ੍ਤਃ ਸਮਯੇ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਃ । ਜਹੌ ਨਿਦ੍ਰਾਮ੍ ਚ ਤਨ੍ਦ੍ਰੀਮ੍ ਚ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤਮ੍ ਚ ਪਥਿ ਸ਼੍ਰਮਮ੍ ॥੨-੫੬-
ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਜਗਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਨੀਂਦ, ਸੁਸਤਾਪਣ ਤੇ ਰਾਹ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤੌਤ੍ਥਾਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਿਵਮ੍ ਜਲਮ੍ । ਪਨ੍ਥਾਨਮ੍ ऋषਿਣਾ ਉਦ੍ਦਿष੍ਟਮ੍ ਚਿਤ੍ਰ ਕੂਟਸ੍ਯ ਤਮ੍ ਯਯੁਃ ॥੨-੫੬-
ਫਿਰ, ਉਹ ਸਭ ਉਠੇ, ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਛੂਹਿਆ, ਤੇ ਰਿਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਰਸਤਾ ਲੈ ਕੇ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
ਤਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਃ ਕਾਲੇ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਸਹ । ਸੀਤਾਮ੍ ਕਮਲ ਪਤ੍ਰ ਅਕ੍ਸ਼ੀਮ੍ ਇਦਮ੍ ਵਚਨਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੬-
ਫਿਰ, ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਚੱਲਣ ਲੱਗ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ:
ਆਦੀਪ੍ਤਾਨ੍ ਇਵ ਵੈਦੇਹਿ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪੁष੍ਪਿਤਾਨ੍ ਨਗਾਨ੍ । ਸ੍ਵੈਃ ਪੁष੍ਪੈਃ ਕਿਮ੍ਸ਼ੁਕਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਮਾਲਿਨਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਅਤ੍ਯਯੇ ॥੨-੫੬-
'ਹੇ ਵੈਦੇਹੀ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖ, ਜੋ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ; ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਰਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ।'
ਪਸ਼੍ਯ ਭਲ੍ਲਾਤਕਾਨ੍ ਫੁਲ੍ਲਾਨ੍ ਨਰੈਃ ਅਨੁਪਸੇਵਿਤਾਨ੍ । ਫਲ ਪਤ੍ਰੈਃ ਅਵਨਤਾਨ੍ ਨੂਨਮ੍ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜੀਵਿਤੁਮ੍ ॥੨-੫੬-
ਇਹ ਭੱਲਾਤਕ ਦੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਨਾ ਛੁਏ ਹੋਏ, ਫਲ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਝੁਕੇ ਹੋਏ। ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਇੱਥੇ ਜੀਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪਸ਼੍ਯ ਦ੍ਰੋਣ ਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਲਮ੍ਬਮਾਨਾਨਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ । ਮਧੂਨਿ ਮਧੁ ਕਾਰੀਭਿਃ ਸਮ੍ਭृਤਾਨਿ ਨਗੇ ਨਗੇ ॥੨-੫੬-
ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੇਖੋ, ਹਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਟੋਕਰੀਆਂ ਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਮਧੂ-ਛੱਤੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਧੂ ਮੱਖੀਆਂ ਨੇ ਮਧੂ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਏष ਕ੍ਰੋਸ਼ਤਿ ਨਤ੍ਯੂਹਃ ਤਮ੍ ਸ਼ਿਖੀ ਪ੍ਰਤਿਕੂਜਤਿ । ਰਮਣੀਯੇ ਵਨ ਉਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਪੁष੍ਪ ਸਮ੍ਸ੍ਤਰ ਸਮ੍ਕਟੇ ॥੨-੫੬-
ਇੱਥੇ ਨਤਯੂਹਾ ਪੰਛੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਸੁਹਣੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ, ਜਿੱਥੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਪਸਰੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਤਮ੍ਗ ਯੂਥ ਅਨੁਸृਤਮ੍ ਪਕ੍ਸ਼ਿ ਸਮ੍ਘ ਅਨੁਨਾਦਿਤਮ੍ । ਚਿਤ੍ਰ ਕੂਟਮ੍ ਇਮਮ੍ ਪਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧ ਸ਼ਿਖਰਮ੍ ਗਿਰਿਮ੍ ॥੨-੫੬-
ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੇਖੋ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਢਲਾਨਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੀਆਂ ਤੇ ਸੁਹਣੀਆਂ ਹਨ।