ਮਯੂਰਨਾਦਾਭਿਰੁਤੋ ਗਜਰਾਜਨਿषੇਵਿਤਃ । ਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ ਭਵਤਾ ਸ਼ੈਲਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਃ ਸ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ॥੨-੫੪-
ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ, ਮਹਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜੀ ਤੁਹਾਡਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹੋਵੇ।
ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਮਣੀਯਸ਼੍ਚ ਬਹੁਮੂਲਫਲਾਯੁਤਃ । ਤਤ੍ਰ ਕੁਨ੍ਜਰ ਯੂਥਾਨਿ ਮृਗ ਯੂਥਾਨਿ ਚ ਅਭਿਤਃ ॥੨-੫੪-
ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਜੜਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਉਥੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਵਨ ਅਨ੍ਤੇषੁ ਤਾਨਿ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਰਾਘਵ । ਸਰਿਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਦਰੀਕਨ੍ਧਰਨਿਰ੍ਘਰਾਨ੍ ॥੨-੫੪-
ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਝੁੰਡਾਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਸ, ਪਹਾੜੀ ਢਲਾਨਾਂ ਅਤੇ ਨਦੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸਾਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖੋਗੇ।
ਚਰਤਃ ਸੀਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮ੍ ਨਨ੍ਦਿष੍ਯਤਿ ਮਨਸ੍ਤਵ । ਪ੍ਰਹृष੍ਟ ਕੋਯष੍ਟਿਕ ਕੋਕਿਲ ਸ੍ਵਨੈਃ । ਰ੍ਵਿਨਾਦਿਤਮ੍ ਤਮ੍ ਵਸੁਧਾ ਧਰਮ੍ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਮृਗੈਃ ਚ ਮਤ੍ਤੈਃ ਬਹੁਭਿਃ ਚ ਕੁਨ੍ਜਰੈਃ । ਸੁਰਮ੍ਯਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਸਮਾਵਸ ਆਸ਼੍ਰਮਮ੍ ॥੨-੫੪-
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ—ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ, ਖੁਸ਼ ਕੌਏ ਅਤੇ ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੀ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਸਤ ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਆਸ਼ਰਮ ਮਿਲੇਗਾ।
thumb|ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ-ਪੰਜਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਉषਿਤ੍ਵਾ ਰਜਨੀਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਵਰਿਮ੍ਦਮੌ । ਮਹਰ੍षਿਮਭਿਵਾਦ੍ਯਾਥ ਜਗ੍ਮਤੁਸ੍ਤਮ੍ ਗਿਰਿਮ੍ ਪ੍ਰਤਿ ॥੨-੫੫-
ਉਥੇ ਰਾਤ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਦੋਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਏ।
ਤੇषਾਮ੍ ਚੈਵ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਮ੍ ਮਹਰ੍षਿਃ ਸ ਚਕਾਰ ਹ । ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ਸ਼੍ਚੈਵ ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਾਨਿਵਾਨ੍ਵਗਾਤ੍ ॥੨-੫੫-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਚੱਲ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਤੱਕਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ ਵਕ੍ਤੁਮ੍ ਵਚਨਮ੍ ਸ ਮਹਾਮੁਨਿਃ । ਭਰ੍ਦ੍ਵਾਜੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮਮ੍ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ, ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਸੱਚ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਯੋਃ ਸਨ੍ਧਿਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਨੁਜਰ੍षਭੌ । ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਮਨੁਗਚ੍ਛੇਤਾਮ੍ ਨਦੀਮ੍ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮੁਖਾਸ਼੍ਰਿਤਾਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਤੁਸੀਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਪਿੱਛੇ ਲਓ।
ਅਥਾਸਾਦ੍ਯ ਤੁ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਸ੍ਰੋਤਸਮਾਪਗਾਮ੍ (ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਰੋਤਃਸਮਾਗਤਾਮ੍ - ਪਾ.ਭੇ.) । ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਪ੍ਰਚਰਿਤਮ੍ ਪੁਰਾਣਮ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਘਵੌ ॥੨-੫੫-
ਫਿਰ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ, ਉਸਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਟ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋਨੋ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਯੂਯਮ੍ ਪ੍ਲਵਮ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਰਤਾਂਸ਼ੁਮਤੀਂ ਨਦੀਮ੍ । ਤਤੋ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਹਾਨ੍ਤਮ੍ ਹਰਿਤਚ੍ਛਦਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਉਥੇ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਬੇੜਾ ਬਣਾਕੇ ਚਮਕਦੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰੋ; ਫਿਰ, ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਬੋਹੜ ਪਹੁੰਚੋ।
ਵਿਵृਦ੍ਧਮ੍ ਬਹੁਭਿਰ੍ਵऋਕ੍ਸ਼ੈਹ੍ ਸ਼੍ਯਾਮਮ੍ ਸਿਦ੍ਧੋਪਸੇਵਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਮੈ ਸੀਤਾਞ੍ਜਲਿਮ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤਾਸ਼ਿषਃ ਸ਼ਿਵਾਃ ॥੨-੫੫-
ਉਹ ਬੋਹੜ ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵਧਾ ਹੋਇਆ, ਗੂੜ੍ਹਾ, ਅਤੇ ਸਿਧਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸੀਤਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਚੰਗੀਆਂ ਦुआਵਾਂ ਮੰਗੇ।
ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤੁ ਤਮ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਵਸੇਦ੍ਵਾਤਿਕ੍ਰਮੇਤ ਵਾ । ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਤ੍ਰਮ੍ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਨੀਲਮ੍ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਥ ਕਾਨਨਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਉਹ ਰੁੱਖ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਠਹਿਰੋ ਜਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧੋ; ਫਿਰ, ਇੱਕ ਕੋਸ ਦੂਰ ਜਾਂ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਨੀਲਾ ਜੰਗਲ ਵੇਖੋਗੇ।
ਪਲਾਸ਼ਬਦਰੀਮਿਸ਼੍ਰਮ੍ ਰਮ੍ਯਮ੍ ਵਮ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਯਾਮੁਨੈਃ । ਸ ਪਨ੍ਥਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਸ੍ਯ ਗਤਃ ਸੁਬਹੁਸ਼ੋ ਮਯਾ ॥੨-੫੫-
ਉਹ ਰਸਤਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਪਲਾਸ਼ ਤੇ ਬੇਰੀ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਬੰਸਾਂ ਨਾਲ। ਉਹ ਰਸਤਾ ਚਿਤਰਕੂਟ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਰਮ੍ਯੇ ਮਾਰ੍ਦਵਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਨਦਾਵੈਰ੍ਵਿਪਰ੍ਜਿਤਃ । ਇਤਿ ਪਨ੍ਥਾਨਮਾਵੇਦ੍ਯ ਮਹਰ੍षਃ ਸ ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ॥੨-੫੫-
ਉਹ ਰਸਤਾ ਸੁਹਾਵਣਾ, ਨਰਮ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਸਤਾ ਦੱਸ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ।
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਮੇਣ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਿਤਃ । ਉਪਾਵृਤ੍ਤੇ ਮੁਨੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੫-
ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ 'ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ' ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਪਸ ਗਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕृਤਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਮੁਨਿਰ੍ਯਨ੍ਨੋऽਨੁਕਮ੍ਪਤੇ । ਇਤਿ ਤੌ ਪੁਰੁषਵ੍ਯਾਘ੍ਰੌ ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਿਤ੍ਵਾ ਮਨਸ੍ਵਿਨੌ ॥੨-੫੫-
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਅਸੀਂ ਵਾਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਸਾਨੂੰ ਇੰਨੀ ਮਿਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਦੋਵੇਂ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਸੀਤਾਮੇਵਾਗ੍ਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਾLਇਨ੍ਦੀਮ੍ ਜਗ੍ਮਤੁਰ੍ਨਦੀਮ੍ । ਅਥਾ ਸਾਦ੍ਯ ਤੁ ਕਾLਇਨ੍ਦੀਮ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਸ੍ਰੋਤੋਵਹਾਮ੍ ਨਦੀਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਫਿਰ, ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ ਕਾਲਿੰਦੀ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤੌ ਕਾष੍ਠਸਮ੍ਘਾਤਮਥੋ ਚਕ੍ਰਤੁਸ੍ਤੁ ਮਹਾਪ੍ਲਵਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਗੱਛ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਬੇੜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ੁष੍ਕੈਰ੍ਵਮ੍ਸ਼ੈਃ ਸਮਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣਮੁLਈਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮਾਵृਤਮ੍ । ਤਤੋ ਵੇਤਸਸ਼ਾਖਾਸ਼੍ਚ ਜਮ੍ਬੂਸ਼ਾਖਾਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥੨-੫੫-
ਉਹ ਬੇੜਾ ਸੁੱਕੇ ਬੰਸਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਅਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ। ਫਿਰ, ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਵੈਤਸ ਤੇ ਜਾਮੁਨ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਚਕਾਰ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾਯਾਃ ਸੁਖਮਾਸਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰਿਯਮਿਵਾਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਮ੍ ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਃ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਹ ਟਾਹਣੀਆਂ ਕੱਟ ਕੇ ਸੀਤਾ ਲਈ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਬੈਠਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਦਾਸਰਥੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਐਸਾ ਬੈਠਾਇਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ।
ਈष੍ਤ੍ਸਨ੍ਕਹ੍ਹਨਾਬਾਨ੍ ਤਾਨਗ੍ਤਾਰਿਓਅਤਤ੍ ਪ੍ਲਵਮ੍ । ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਵਸਨੇ ਚੂष੍ਣਾਨਿ ਚ ॥੨-੫੫-
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੇੜੇ 'ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਾਸ ਉਸਦੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਰਮ ਚਾਦਰਾਂ ਰੱਖੀਆਂ।
ਪ੍ਲਵੇ ਕਠਿਨਕਾਜਮ੍ ਚ ਰਾਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਸਹਾਯੁਧੈਃ । ਆਰੋਪ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਮ੍ ਸੀਤਾਮ੍ ਸਮ੍ਘਾਟਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਤੌ ॥੨-੫੫-
ਬੇੜੇ 'ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਤੂਣੀ ਵੀ ਰੱਖੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਬੇੜਾ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਤੇਰਤੁਰ੍ਯ ਤ੍ਤੌ ਵੀਰੌ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜੌ । ਕਾLਇਨ੍ਦੀਮਧ੍ਯਮਾਯਾਤਾ ਸੀਤਾ ਤ੍ਵੇਨਾਮਵਨ੍ਦਤ ॥੨-੫੫-
ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਦਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰਲੇ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਦੇਵਿ ਤਰਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਪਾਰ੍ਯੇਨ੍ਮੇ ਪਤਿਰ੍ਵਤਮ੍ । ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਗੋਨਹਸ੍ਰੇਣ ਸੁਰਾਘਟਸ਼ਤੇਨ ਚ ॥੨-੫੫-
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਵਾਂ, ਮੇਰਾ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਵਚਨ ਸਦਾ ਰਹੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਸੌ ਮਟਕਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ ਪੂਜਾਂਗੇ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤੇ ਰਾਮੇ ਪੁਰੀਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਪਾਲਿਤਾਮ੍ । ਕਾLਇਨ੍ਦੀਮਥ ਸੀਤਾ ਤੁ ਯਾਚਮਾਨਾ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ॥੨-੫੫-
ਹੇ ਕਾਲਿੰਦੀ, ਰਾਮ ਜਦੋਂ ਇੱਖਵਾਕੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆਵੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਉਂ ਸੀਤਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤੀਰਮੇਵਾਭਿਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ । ਤਤਃ ਪ੍ਲਵੇਨਾਮ੍ਸ਼ੁਮਤੀਮ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਾਮੂਰ੍ਮਿਮਾਲਿਨੀਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੋਹਣੀ ਸੀਤਾ—ਫਿਰ, ਬੇੜੇ ਰਾਹੀਂ ਚਮਕਦੀ, ਤੇਜ਼ ਵਹਿੰਦੀ, ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰੀ।
ਤੀਰਜੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੈਃ ਸਮ੍ਤੇਰੁਰ੍ਯਮੁਨਾਮ੍ ਨਦੀਮ੍ । ਤੇ ਤੀਰ੍ਣਾਃ ਪ੍ਲਵਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਯ ਯਮੁਨਾਵਨਾਤ੍ ॥੨-੫੫-
ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਕਈ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਏ। ਪਾਰ ਲੰਘ ਕੇ, ਬੇੜਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼੍ਯਾਮਮ੍ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਮਾਸੇਦੁਃ ਸ਼ੀਤਲਮ੍ ਹਰਿਤਚ੍ਛਦਮ੍ । ਨ੍ਯ੍ਗ੍ਰੋਧਮ੍ ਤਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਵੈਦੇਹਿ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੫-
ਉਹ ਕਾਲੀ ਬੋਹੜ ਦੇ ਠੰਡੇ ਤੇ ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਹੇਠ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਸ ਬੋਹੜ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਨਮਸ੍ਤੇऽਨ੍ਤੁ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ ਪਾਰਯੇਨ੍ਮੇ ਪਤਿਰ੍ਵਤਮ੍ । ਕੌਸਲ੍ਯਾਮ੍ ਚੈਵ ਪਸ਼੍ਯੇਯਮ੍ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਮ੍ ਚ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ॥੨-੫੫-
ਹੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਮੇਰਾ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਕੌਸਲਿਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਸੁਮੀਤਰਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖ ਸਕਾਂ।