thumb|ਚਤੁਃਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਚਤੁਃਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਸ਼੍ਰੀਮਤ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਚੌਵੀਂ ਸੱਤ ਚੈਪਟਰ ਹੁਣ ਸੁਣੋ।
ਤੇ ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਹਾ ਵृਕ੍ਸ਼ੌषਿਤ੍ਵਾ ਰਜਨੀਮ੍ ਸ਼ਿਵਾਮ੍ । ਵਿਮਲੇ ਅਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਦੇਸ਼ਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥੨-੫੪-
ਉਹ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਰਾਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਜਦ ਸਾਫ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਉਹ ਓਥੋਂ ਚਲ ਪਏ।
ਯਤ੍ਰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਗਨ੍ਗਾ ਯਮੁਨਾਮ੍ ਅਭਿਵਰ੍ਤਤੇ । ਜਗ੍ਮੁਸ੍ ਤਮ੍ ਦੇਸ਼ਮ੍ ਉਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵਿਗਾਹ੍ਯ ਸੁਮਹਦ੍ ਵਨਮ੍ ॥੨-੫੪-
ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਭਾਗੀਰਥੀ ਗੰਗਾ ਯਮੁਨਾ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਤੇ ਘਣਾ ਜੰਗਲ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤੇ ਭੂਮਿਮ੍ ਆਗਾਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦੇਸ਼ਾਮਃ ਚ ਅਪਿ ਮਨੋ ਰਮਾਨ੍ । ਅਦृष੍ਟ ਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਃ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਃ ॥੨-੫੪-
ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਂ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦੇ ਗਏ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀਆਂ ਸਨ।
ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ੇਮੇਣ ਗਚ੍ਚਨ੍ ਸ ਪਸ਼੍ਯਮਃ ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ । ਨਿਵृਤ੍ਤ ਮਾਤ੍ਰੇ ਦਿਵਸੇ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੪-
ਜਦ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਦਿਨ ਮੁਕਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਪ੍ਰਯਾਗਮ੍ ਅਭਿਤਃ ਪਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਧੂਮਮ੍ ਉਨ੍ਨਤਮ੍ । ਅਗ੍ਨੇਰ੍ ਭਗਵਤਃ ਕੇਤੁਮ੍ ਮਨ੍ਯੇ ਸਮ੍ਨਿਹਿਤਃ ਮੁਨਿਃ ॥੨-੫੪-
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਪ੍ਰਯਾਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਉੱਚਾ ਧੂੰਆਂ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹ ਹੈ।
ਨੂਨਮ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮ ਸਮ੍ਭੇਦਮ੍ ਗਨ੍ਗਾ ਯਮੁਨਯੋਃ ਵਯਮ੍ । ਤਥਾ ਹਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸ਼ਮ੍ਬ੍ਦੋ ਵਾਰਿਣਾ ਵਾਰਿ ਘਟ੍ਟਿਤਃ ॥੨-੫੪-
ਸਾਨੂੰ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਦਾਰੂਣਿ ਪਰਿਭਿਨ੍ਨਾਨਿ ਵਨਜੈਃ ਉਪਜੀਵਿਭਿਃ । ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਚ ਏਤੇ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਵਿਧਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ॥੨-੫੪-
ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੀਰੇ ਹੋਏ ਲੱਕੜਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਧਨ੍ਵਿਨੌ ਤੌ ਸੁਖਮ੍ ਗਤ੍ਵਾ ਲਮ੍ਬਮਾਨੇ ਦਿਵਾ ਕਰੇ । ਗਨ੍ਗਾ ਯਮੁਨਯੋਹ੍ ਸਮ੍ਧੌ ਪ੍ਰਾਪਤੁਰ੍ ਨਿਲਯਮ੍ ਮੁਨੇਃ ॥੨-੫੪-
ਉਹ ਦੋ ਧਨੁਧਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਦਿਨ ਢਲਣ ਲੱਗਾ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਰਾਮਃ ਤੁ ਆਸ਼੍ਰਮਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ ਮृਗ ਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਗਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮ੍ ਅਧ੍ਵਾਨਮ੍ ਭਰਦ੍ਵਾਜਮ੍ ਉਪਾਗਮਤ੍ ॥੨-੫੪-
ਰਾਮ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਿਰਨ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਤਤਃ ਤੁ ਆਸ਼੍ਰਮਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਮੁਨੇਰ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਕਾਨ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣੌ । ਸੀਤਯਾ ਅਨੁਗਤੌ ਵੀਰੌ ਦੂਰਾਤ੍ ਏਵ ਅਵਤਸ੍ਥਤੁਃ ॥੨-੫੪-
ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੋ ਵੀਰ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੂਰੋਂ ਖੜੇ ਰਹੇ।
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮृषਿਮ੍ ਸ਼ਿष੍ਯਗਣੈਰ੍ਵऋਤਮ੍ । ਸਮ੍ਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਮੇਕਾਗ੍ਰਮ੍ ਤਪਸਾ ਲਬ੍ਧਚਕ੍ਸ਼ੁषਮ੍ ॥੨-੫੪-
ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਏ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪੱਕੇ ਵਰਤ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ, ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਹੁਤ ਅਗ੍ਨਿ ਹੋਤ੍ਰਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਏਵ ਮਹਾ ਭਾਗਮ੍ ਕृਤ ਅਨ੍ਜਲਿਃ । ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਸਾਰ੍ਧਮ੍ ਸੀਤਯਾ ਚ ਅਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍ ॥੨-੫੪-
ਰਾਮ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੀ ਹੋਮ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ ਚ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਤਸ੍ਮੈ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਪੂਰ੍ਵਜਃ । ਪੁਤ੍ਰੌ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯ ਆਵਾਮ੍ ਭਗਵਨ੍ ਰਾਮ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ॥੨-੫੪-
ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਚਿਆ ਦਿੱਤਾ: 'ਭਗਵਨ, ਅਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ—ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ।'
ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਮ ਇਯਮ੍ ਵੈਦੇਹੀ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਜਨਕ ਆਤ੍ਮਜਾ । ਮਾਮ੍ ਚ ਅਨੁਯਾਤਾ ਵਿਜਨਮ੍ ਤਪੋ ਵਨਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਾ ॥੨-੫੪-
ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਵੈਦੇਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਨੇਕ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੁੰਨੀਆਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪस्या ਲਈ ਆਈ ਹੈ।
ਪਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜ੍ਯਮਾਨਮ੍ ਮਾਮ੍ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ ਅਨੁਜਃ ਪ੍ਰਿਯਃ । ਅਯਮ੍ ਅਨ੍ਵਗਮਦ੍ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਨਮ੍ ਏਵ ਦृਢ ਵ੍ਰਤਃ ॥੨-੫੪-
ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸਉਮਿਤ੍ਰ, ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਨਿਕਾਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ 'ਤੇ ਪੱਕਾ ਹੈ।
ਪਿਤ੍ਰਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤਾ ਭਗਵਨ੍ ਪ੍ਰਵੇष੍ਯਾਮਃ ਤਪੋ ਵਨਮ੍ । ਧਰ੍ਮਮ੍ ਏਵ ਆਚਰਿष੍ਯਾਮਃ ਤਤ੍ਰ ਮੂਲ ਫਲ ਅਸ਼ਨਾਃ ॥੨-੫੪-
ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਅਸੀਂ ਤਪस्या ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ ਪੱਕੜਾਂਗੇ, ਤੇ ਮੂਲ-ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਾਂਗੇ।
ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਵਚਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਉਪਾਨਯਤ ਧਰ੍ਮ ਆਤ੍ਮਾ ਗਾਮ੍ ਅਰ੍ਘ੍ਯਮ੍ ਉਦਕਮ੍ ਤਤਃ ॥੨-੫੪-
ਉਸ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਗਾਂ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤੀ।
ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਨ੍ਨਰਸਾਨ੍ ਵਨ੍ਯਮੂਲਫਲਾਸ਼੍ਰਯਾਨ੍ । ਤੇਭ੍ਯੋ ਦਦੌ ਤਪ੍ਤਤਪਾ ਵਾਸਮ੍ ਚੈਵਾਭ੍ਯਕਲ੍ਪਯਤ੍ ॥੨-੫੪-
ਤਪस्या ਨਾਲ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣੇ, ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਮृਗ ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਰ੍ ਆਸੀਨੋ ਮੁਨਿਭਿਃ ਚ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਰਾਮਮ੍ ਆਗਤਮ੍ ਅਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ੍ਵਾਗਤੇਨ ਆਹ ਤਮ੍ ਮੁਨਿਃ ॥੨-੫੪-
ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਹਿਰਣ, ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਏ ਹੋਏ ਰਾਮ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਚ ਤਾਮ੍ ਅਰ੍ਚਾਮ੍ ਉਪਵਿष੍ਟਮ੍ ਸ ਰਾਘਵਮ੍ । ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਧਰ੍ਮ ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਇਦਮ੍ ਤਦਾ ॥੨-੫੪-
ਉਹ ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਧਰਮ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ।
ਚਿਰਸ੍ਯ ਖਲੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਇਹ ਆਗਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਤਵ ਮਯਾ ਚ ਇਦਮ੍ ਵਿਵਾਸਨਮ੍ ਅਕਾਰਣਮ੍ ॥੨-੫੪-
ਹੇ ਕਾਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ, ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਨਿਕਾਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਅਵਕਾਸ਼ੋ ਵਿਵਿਕ੍ਤਃ ਅਯਮ੍ ਮਹਾ ਨਦ੍ਯੋਹ੍ ਸਮਾਗਮੇ । ਪੁਣ੍ਯਃ ਚ ਰਮਣੀਯਃ ਚ ਵਸਤੁ ਇਹ ਭਗਾਨ੍ ਸੁਖਮ੍ ॥੨-੫੪-
ਇੱਥੇ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਨੀਆਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੋਹਣੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਪੂਜਨਯ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹੋ।
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਃ ਤੁ ਵਚਨਮ੍ ਭਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਰਾਘਵਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਰਾਮਃ ਸਰ੍ਵ ਹਿਤੇ ਰਤਃ ॥੨-੫੪-
ਭਰਦਵਾਜ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਰਾਘਵ ਨੇ ਚੰਗੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।
ਭਗਵਨ੍ਨ੍ ਇਤਾਅਸਨ੍ਨਃ ਪੌਰ ਜਾਨਪਦੋ ਜਨਃ । ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਮਿਹ ਮਾਮ੍ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਨ੍ਯੇऽਹ ਮਿਮਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ॥੨-੫੪-
ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਇੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੇੜੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਆਉਣਗੇ।
ਆਗਮਿष੍ਯਤਿ ਵੈਦੇਹੀਮ੍ ਮਾਮ੍ ਚ ਅਪਿ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਕੋ ਜਨਃ । ਅਨੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਹਮ੍ ਇਹ ਵਾਸਮ੍ ਨ ਰੋਚਯੇ ॥੨-੫੪-
ਲੋਕ ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਣਗੇ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਏਕ ਅਨ੍ਤੇ ਪਸ਼੍ਯ ਭਗਵਨ੍ਨ੍ ਆਸ਼੍ਰਮ ਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਰਮਤੇ ਯਤ੍ਰ ਵੈਦੇਹੀ ਸੁਖ ਅਰ੍ਹਾ ਜਨਕ ਆਤ੍ਮਜਾ ॥੨-੫੪-
ਹੇ ਪੂਜਨਯ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਵਧੀਆ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਵੇਖੋ। ਉਥੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਸੁਖ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ, ਖੁਸ਼ ਰਹੇਗੀ।
ਏਤਤ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮਹਾ ਮੁਨਿਃ । ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਤਤਃ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਰ੍ਥ ਗ੍ਰਾਹਕਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੪-
ਇਹ ਚੰਗੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਅਰਥ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬਚਨ ਕਹੇ।
ਦਸ਼ ਕ੍ਰੋਸ਼ੈਤਃ ਤਾਤ ਗਿਰਿਰ੍ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਸਿ । ਮਹਰ੍षਿ ਸੇਵਿਤਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੁਖ ਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥੨-੫੪-
ਪਿਆਰੇ, ਇੱਥੋਂ ਦਸ ਕੋਸ ਦੂਰ ਇੱਕ ਪਹਾੜ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਰਹੋਗੇ। ਉਹ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਿਆ ਹੋਇਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਹੈ।
ਗੋ ਲਾਨ੍ਗੂਲ ਅਨੁਚਰਿਤਃ ਵਾਨਰ ऋष੍ਕ ਨਿषੇਵਿਤਃ । ਚਿਤ੍ਰ ਕੂਟੈਤਿ ਖ੍ਯਾਤਃ ਗਨ੍ਧ ਮਾਦਨ ਸਮ੍ਨਿਭਃ ॥੨-੫੪-
ਉਹ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਂ, ਲੰਗੂਰ, ਬਾਂਦਰ ਤੇ ਰੀਛ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਹੈ।