ਆਚਮ੍ਯ ਚ ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਨਦੀਮ੍ ਤਾਮ੍ ਸਹ ਸੀਤਯਾ । ਪ੍ਰਾਣਮਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਸਮ੍ਹृष੍ਟੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚਾਮਿਤਪ੍ਰਭਃ ॥੨-੫੨-
ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਲਖਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਨਦੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਅਨੁਜ੍ਞਾਯ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਚ ਸਬਲਮ੍ ਚੈਵ ਤਮ੍ ਗੁਹਮ੍ । ਆਸ੍ਥਾਯ ਨਾਵਮ੍ ਰਾਮਃ ਤੁ ਚੋਦਯਾਮ੍ ਆਸ ਨਾਵਿਕਾਨ੍ ॥੨-੫੨-
ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਗੁਹਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਨੌਕ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੌਕਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਣ ਲਈ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਃ ਤੈਃ ਚੋਦਿਤਾ ਸਾ ਨੌਃ ਕਰ੍ਣ ਧਾਰ ਸਮਾਹਿਤਾ । ਸ਼ੁਭ ਸ੍ਫ੍ਯ ਵੇਗ ਅਭਿਹਤਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਸਲਿਲਮ੍ ਅਤ੍ਯਗਾਤ੍ ॥੨-੫੨-
ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਮਾਹਿਰ ਮਲਾਹ ਵੱਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਈ ਹੋਈ ਨੌਕ, ਵਧੀਆ ਚਪੂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਈ।
ਮਧ੍ਯਮ੍ ਤੁ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭਾਗੀਰਥ੍ਯਾਃ ਤੁ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਾ । ਵੈਦੇਹੀ ਪ੍ਰਾਨ੍ਜਲਿਰ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਾਮ੍ ਨਦੀਮ੍ ਇਦਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥੨-੫੨-
ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵੈਦੇਹੀ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਇਉਂ ਕਿਹਾ:
ਪੁਤ੍ਰਃ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯ ਅਯਮ੍ ਮਹਾ ਰਾਜਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਨਿਦੇਸ਼ਮ੍ ਪਾਲਯਤੁ ਏਨਮ੍ ਗਨ੍ਗੇ ਤ੍ਵਦ੍ ਅਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ॥੨-੫੨-
ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਹੇ ਗੰਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਣ।
ਚਤੁਰ੍ ਦਸ਼ ਹਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਮਗ੍ਰਾਣਿ ਉष੍ਯ ਕਾਨਨੇ । ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸਹ ਮਯਾ ਚੈਵ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਮਿष੍ਯਤਿ ॥੨-੫੨-
ਚੌਦਾਂ ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਭਰਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਇਹ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆਉਣਗੇ।
ਤਤਃ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਦੇਵਿ ਸੁਭਗੇ ਕ੍ਸ਼ੇਮੇਣ ਪੁਨਰ੍ ਆਗਤਾ । ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਗਨ੍ਗੇ ਸਰ੍ਵ ਕਾਮ ਸਮृਦ੍ਧਯੇ ॥੨-੫੨-
ਫਿਰ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ ਅਤੇ ਦੈਵੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋ-ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ।
ਤ੍ਵਮ੍ ਹਿ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਦੇਵਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਲੋਕਮ੍ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਸੇ । ਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਉਦਧਿ ਰਾਜਸ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਦृਸ਼੍ਯਸੇ ॥੨-੫੨-
ਹੇ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ ਦੈਵੀ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈਂ; ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਤੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ।
ਸਾ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਦੇਵਿ ਨਮਸ੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਸ਼ਮ੍ਸਾਮਿ ਚ ਸ਼ੋਭਨੇ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਰਾਜ੍ਯੇ ਨਰ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਸ਼ਿਵੇਨ ਪੁਨਰ੍ ਆਗਤੇ ॥੨-੫੨-
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੈਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਲਾਹਾ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਜਦੋਂ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਲੈ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਾਪਸ ਆਵੇ।
ਗਵਾਮ੍ ਸ਼ਤ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਅਨ੍ਨਮ੍ ਚ ਪੇਸ਼ਲਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਤਵ ਪ੍ਰਿਯ ਚਿਕੀਰ੍षਯਾ ॥੨-੫੨-
ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਲੱਖ ਗਾਂ, ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਦਿਆਂਗੀ।
ਸੁਰਾਘਟਸਹਸ੍ਰੇਣ ਮਾਮ੍ਸਭੂਤੋਦਨੇਨ ਚ । ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਪ੍ਰਯਤਾ ਦੇਵਿ ਪੁਰੀਮ੍ ਪੁਨਰੁਪਾਗਤਾ ॥੨-੫੨-
ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਘੜੇ ਅਤੇ ਮਾਸ-ਚਾਵਲ ਦੇ ਭੋਗ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੈਵੀ, ਮੈਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ।
ਯਾਨਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੀਰਵਾਸੀਨਿ ਦੈਵਤਾਨਿ ਚ ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯਾਯਤਨਾਨਿ ਚ ॥੨-੫੨-
ਤੇਰੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਥਾਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗੀ।
ਪੁਨਰੇਵ ਮਹਾਬਾਉਰ੍ਮਯਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਚ ਸਮ੍ਗਤਃ । ਅਯੋਧ੍ਯਾਮ੍ ਵਨਵਾਸਾਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤ੍ਵਨਘੋऽਨਘੇ ॥੨-੫੨-
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਲਵਾਨ ਪਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਸਕਾਂ।
ਤਥਾ ਸਮ੍ਭਾषਮਾਣਾ ਸਾ ਸੀਤਾ ਗਨ੍ਗਾਮ੍ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਾ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ਤੀਰਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮ੍ ਏਵ ਅਭ੍ਯੁਪਾਗਮਤ੍ ॥੨-੫੨-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀਤਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਤੀਰਮ੍ ਤੁ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਾਵਮ੍ ਹਿਤ੍ਵਾ ਨਰ ऋषਭਃ । ਪ੍ਰਾਤਿष੍ਠਤ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਚ ਪਰਮ੍ ਤਪਃ ॥੨-੫੨-
ਕੰਢਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਨੌਕ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਅਥ ਅਬ੍ਰਵੀਨ੍ ਮਹਾ ਬਾਹੁਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਆਨਨ੍ਦ ਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਭਵ ਸਮ੍ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਸਜਨੇ ਵਿਜਨੇऽਪਿ ਵਾ ॥੨-੫੨-
ਫਿਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਸੁਖ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਕੱਲੇ, ਸਦਾ ਚੌਕਸ ਰਹੋ।"
ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਕਾਰ੍ਯਮਦृष੍ਟੇ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ । ਅਗ੍ਰਤਃ ਗਚ੍ਚ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸੀਤਾ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਅਨੁਗਚ੍ਚਤੁ ॥੨-੫੨-
ਜੰਗਲ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਵੇ।
ਪृष੍ਠਤਃ ਅਹਮ੍ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਚ ਸੀਤਾਮ੍ ਚ ਪਾਲਯਨ੍ । ਅਦ੍ਯ ਦੁਹ੍ਖਮ੍ ਤੁ ਵੈਦੇਹੀ ਵਨ ਵਾਸਸ੍ਯ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ॥੨-੫੨-
ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਾਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ। ਅੱਜ ਵੈਦੇਹੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵੇਖੇਗੀ।
ਨ ਹਿ ਤਾਵਦਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਸੁਕਰਾ ਕਾਚਨ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਅਦ੍ਯ ਦੁਃਖਮ੍ ਤੁ ਵੈਦੇਹੀ ਵਨਵਾਸਸ੍ਯ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ॥੨-੫੨-
ਕੋਈ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅੱਜ ਵੈਦੇਹੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਦੁੱਖ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੇਗੀ।
ਪ੍ਰਣष੍ਟਜਨਸਮ੍ਬਾਧਮ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਰਾਮਵਿਵਰ੍ਬਿਤਮ੍ । ਵਿषਮਮ੍ ਚ ਪ੍ਰਪਾਤਮ੍ ਚ ਵਨਮਦ੍ਯ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ॥੨-੫੨-
ਅੱਜ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ, ਖੇਤ ਤੇ ਬਾਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਔਖੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਢਲਾਨ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਚਨਮ੍ ਪ੍ਰਤਿਸ੍ਥੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ੍Oऽਗ੍ਰਤਃ । ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ ਚ ਸੀਤਾਯਾ ਰਾਘਵੋ ਰਘਨਨ੍ਧਨਃ ॥੨-੫੨-
ਰਾਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਰਘੁਨੰਦਨ ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਿਆ।
ਗਤਮ੍ ਤੁ ਗਨ੍ਗਾ ਪਰ ਪਾਰਮ੍ ਆਸ਼ੁ । ਰਾਮਮ੍ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਤਮ੍ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ । ਅਧ੍ਵ ਪ੍ਰਕਰ੍षਾਤ੍ ਵਿਨਿਵृਤ੍ਤ ਦृष੍ਟਿਰ੍ । ਰ੍ਮੁਮੋਚ ਬਾष੍ਪਮ੍ ਵ੍ਯਥਿਤਃ ਤਪਸ੍ਵੀ ॥੨-੫੨-
ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ; ਪਰ ਰਸਤੇ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਤਪस्वੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਅੰਸੂ ਵਹਾ ਬੈਠਾ।
ਸ ਲੋਕਪਾਲਪ੍ਰਤਿਮਪ੍ਰਭਾਵਵਾਮ੍ । ਸ੍ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਵਰਦੋ ਮਹਾਨਦੀਮ੍ । ਤਤਃ ਸਮृਦ੍ਧਾਨ੍ ਸ਼ੁਭਸਸ੍ਯਮਾਲਿਨਃ । ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਤ੍ਸਾਨ੍ ਮੁਦਿਤਾਨੁਪਾਗਮਤ੍ ॥੨-੫੨-
ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਫਸਲਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਬੱਝਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਸੀਆਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਤੌ ਤਤ੍ਰ ਹਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰਃ ਮਹਾ ਮृਗਾਨ੍ । ਵਰਾਹਮ੍ ऋਸ਼੍ਯਮ੍ ਪृषਤਮ੍ ਮਹਾ ਰੁਰੁਮ੍ । ਆਦਾਯ ਮੇਧ੍ਯਮ੍ ਤ੍ਵਰਿਤਮ੍ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤੌ। ਵਾਸਾਯ ਕਾਲੇ ਯਯਤੁਰ੍ ਵਨਃ ਪਤਿਮ੍ ॥੨-੫੨-
ਉਥੇ ਦੋਨੋਂ ਨੇ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ — ਸੂਅਰ, ਰਿਸ਼ਯ, ਚਿਤਕਬਰ ਹਿਰਨ ਤੇ ਵੱਡਾ ਰੁਰੂ — ਮਾਰ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਸ ਲੈ ਕੇ, ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਤੁਰਤ-ਤੁਰਤ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਠਹਿਰਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ।
thumb|ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍|center ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਯਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਣ੍ਡੇ ਤ੍ਰਿਪਞ੍ਚਾਸ਼ਃ ਸਰ੍ਗਃ ॥੨-
ਪੰਜਵਾਂ-ਤਿੰਨਵਾਂ ਸਰਗ ਸੁਣੋ।
ਸ ਤਮ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਮ੍ਧ੍ਯਾਮ੍ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਮ੍ । ਰਾਮਃ ਰਮਯਤਾਮ੍ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਤਿ ਹ ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ॥੨-੫੩-
ਉਹ ਉਸ ਰੁੱਖ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ — ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ — ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
ਅਦ੍ਯ ਇਯਮ੍ ਪ੍ਰਥਮਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ ਯਾਤਾ ਜਨ ਪਦਾਤ੍ ਬਹਿਃ । ਯਾ ਸੁਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਰਹਿਤਾ ਤਾਮ੍ ਨ ਉਤ੍ਕਣ੍ਠਿਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ ॥੨-੫੩-
ਅੱਜ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਹੈ ਜੋ ਅਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹੇ ਹਾਂ; ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ।
ਜਾਗਰ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਭ੍ਯਾਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਰਾਤ੍ਰਿषੁ । ਯੋਗ ਕ੍ਸ਼ੇਮਃ ਹਿ ਸੀਤਾਯਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਆਵਯੋਹ੍ ॥੨-੫੩-
ਅੱਜ ਤੋਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਬਿਨਾ ਥਕਾਵਟ ਦੇ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ; ਸੀਤਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮਣ।
ਰਾਤ੍ਰਿਮ੍ ਕਥਮ੍ਚਿਤ੍ ਏਵ ਇਮਾਮ੍ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤਯਾਮਹੇ । ਉਪਾਵਰ੍ਤਾਮਹੇ ਭੂਮਾਵ੍ ਆਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਆਰ੍ਜਿਤੈਃ ॥੨-੫੩-
ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ, ਆਓ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਰਾਤ ਕੱਟੀਏ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪੱਤਿਆਂ-ਘਾਸ ਨਾਲ ਬਿਸਤਰਾ ਵਿਛਾ ਕੇ।
ਸ ਤੁ ਸਮ੍ਵਿਸ਼੍ਯ ਮੇਦਿਨ੍ਯਾਮ੍ ਮਹਾ ਅਰ੍ਹ ਸ਼ਯਨ ਉਚਿਤਃ । ਇਮਾਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਯੇ ਰਾਮਃ ਵ੍ਯਾਜਹਾਰ ਕਥਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ॥੨-੫੩-
ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮਹਿੰਗੇ ਵਿਛੋਣੇ ਦਾ ਆਦੀ ਸੀ; ਰਾਮ ਨੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ।